नेपालगञ्ज । बाँकेको कोहलपुरमा २०७९ कात्तिक ३० गते बुधबार प्रतिकिलो बन्दा १५० रुपियाँमा विक्री भएको छ । सो मूल्य थाहा पाएपछि कृषि ज्ञानकेन्द्रका प्रमुख नै चकित परेका छन् ।
बाँकेको कोहलपुरस्थित कृषि बजारस्थलमा व्यापारीले टाढाबाट ल्याउनुपरेको र आफूले पनि महङ्गोमा किन्नुपरेको भन्दै किलोको १५० मूल्य बताइरहेका थिए । ‘रु १० नाफा नखाएर कसरी व्यापार गर्नु’ व्यापारी विनिता गिरीले भन्नुभयो– ‘हाम्रो घर टाढा हो, यता बसेर व्यापार गरेका हौँ । हामीले उत्पादन गरेका होइनौँ । किनेको मूल्यमा रु पाँच/दस नाफा त खानै पर्यो नि ।’
कृषि ज्ञानकेन्द्रका प्रमुख टेकबहादुर विष्ट पनि सोही दिन कोहलपुरको तरकारी बजार पुग्नुभएको थियो । उहाँ अन्य तरकारीको भन्दा बन्दाको मूल्यमै चकित पर्नुभयो । ‘सिजनअनुसार सबै ठाउँमा रु १०/२० पर्ने बन्दाको कोहलपुरमा रु १५० भनियो’ उहाँले भन्नुभयो– ‘कोहलपुर गएको मौकामा कृषि बजारस्थल पुगेँ, निकै अस्तव्यस्त देखियो । मूल्य सोधँे, बन्दाको प्रतिकेजी रु १५० । गलत सुनेकी भनेर फेरि सोधेँ, रु १५० । अर्को स्टलमा सोधेँ, रु १५० नै । म त ट्वाँ परेँ ।’
प्रमुख विष्टले बन्दाको प्रतिकेजी रु १५० अहिलेसम्म नसुनेकै मूल्य भएको बताउनुभयो । ‘अरू ठाउँमा हेर्दा बन्दाको मूल्य निकै फरक भएको देखिन्छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘बझाङको बुखखोरीकै कुरा गर्ने हो भने पनि बन्दाको दर प्रतिकेजी रु १२ छ । बित्थडचिरको आनन्दपुरमा रु १५, मुस्याखान बैतडीमा रु १०, खोड्पे बैतडीमा रु १४, अनारखोली डडेल्धुरामा रु १५, धनगढीको दुवै हाटबजारमा रु ७०, सुर्खेतको पहाडी गाउँ हर्रेमा रु ९० रूपैयाँ प्रतिकेजी बन्दाको मूल्य छ तर कोहलपुरमा भने यति महङ्गो ?’
कोहलपुरमा सिजनअनुसार नै यति महँगो तरकारी हुनु विचौलियाका नजर परेको प्रमुख विष्टले बताउनुभयो । ‘म त अचम्ममा परेँ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘मलाई लाग्यो कि हरेक ठाउँमा उत्पादन भइरहेको तरकारीबाट कृषकले मूल्य कति पाउने रहेछन् ? उपभोक्ताले कति पाए र विचौलियाले कति खाने रहेछन् भन्ने लाग्यो ।’
यही विषयमा बुझ्न खोज्दा एकपटक मन्त्रीसँगै व्यापारीको हात हालाहालको अवस्था सिर्जना भएको सङ्केत गर्दै प्रमुख विष्टले भन्नुभयो– ‘हु नत तत्कालीन कृषिमन्त्री घनश्याम भुसालले कालीमाटी कृषि बजारमा यही प्रसङ्गमा बुझ्न खोज्दा झन्डै हातपात भएन । सुरक्षा व्यवस्था कडा भएकै कारण त्यस बखत घटना बाहिर आएन । त्यसैले मैले पनि व्यापारीसँग थप बुझ्न चाहिनँ ।’
व्यापारी विनोद जिसीले भने बन्दाको मूल्य आफूले रु १३० देखि १४० मा खरिद गरेको बताउनुभयो । सिजनअनुसार नै बन्दाको मूल्य यसपटक बढेको उहाँको भनाइ थियो । ‘कोहलपुरमा बेसिजनमा त यो मूल्य ठिकै हो । यसपटक भने निकै बढेको छ । कृषकले नै बढी लिएको र ढुवानी गर्दा महङ्गो परेको भनेर हामीलाई बेच्छन् । हामीले पनि रु १०/१२ त नाफा खानुपर्यो’ उहाँले भन्नुभयो ।
अहिले राजधानीको सबैभन्दा ठुलो कृषि बजार कालीमाटीमा पनि बन्दाको मूल्य रु सयको आसपास छ । कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिका निर्देशक विनय श्रेष्ठका अनुसार कालीमाटीमा सिजनअनुसार तरकारीको मूल्य धेरै बढेको छैन । ‘अहिले बन्दाको थोक मूल्यसमेत रु ८०/९० छ ।’
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन–२०७४ ले कृषि बजारको अधिकार स्थानीय तहलाई दिएको छ । कृषकले उत्पादन गरेको तरकारी तथा फलफूल स्थानीय सरकारले नै बजारीकरण गर्नुपर्ने र कृषकलाई उचित मूल्य दिलाउनुपर्ने ऐनमा उल्लेख छ तर सुदूर पश्चिम, कर्णालीबाट कोहलपुर जाने तरकारीको मूल्य कृषकको हातमा सस्तो हुँदा पनि कोहलपुरका उपभोक्ता भने निकै मारमा परेको गुनासो बढेको छ । (रासस)
