धनगढी । कैलालीका किसानलाई बडादसैँ मनाउनेभन्दा पनि पाकेको धानखेतीको चिन्ताले सताएको छ ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागको मौसमसम्बन्धी विशेष बुलेटिनानुसार वर्षा हुने भएकाले सतर्क रहन भन्दै जिल्ला प्रशासन कार्यालय कैलालीले सूचना जारी गरेपछि यहाँका किसान पाकेको धान कसरी जोगाउने भनी चिन्तामा छन् ।
पाकेर काट्ने अवस्थामा पुगेको धान भारी वर्षा भएमा नोक्सान हुन सक्ने पिरले सताएको जानकी गाउँपालिकाका किसान रामसुन्दर चौधरीले बताउनुभयो ।
‘गत वर्ष चार बिगाह खेतमा रहेको धान बाढीमा मिसियो, यस वर्ष पनि धान पाकेको छ । १० कट्ठा जमिनमा रहेको धान काटिसकेका छौँ, बाँकी काट्न बाँकी छ’ रामसुन्दरले भन्नुभयो– ‘वर्षभरिको मिहिनेत बारीमा छ, कसरी बडादसैँ मनाउनु ? अब वर्षा भएमा पाकेको धान नोक्सान हुने छ ।’
असोज १८ गतेद मङ्गलबारदेखि भारी वर्षाको सम्भावना रहेको भन्दै जिल्ला प्रशासन कार्यालय कैलालीले सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ । जल तथा मौसम विज्ञान विभागको मौसमसम्बन्धी विशेष बुलेटिनअनुसार १८ गतेदेखि बडादसैँ अवधिभर सामान्यभन्दा बढी पानी पर्ने पूर्वानुमान गरिएकाले सतर्कता अपनाउन प्रशासनले आग्रह गरेको हो ।
प्रशासनको सूचनापछि धान काट्न सुरु गरेका जानकीकै किसान रमेश चौधरीले धान काट्न रोक्नुभएको छ । ‘धान काट्न त रोकियो तर खल्ला खेत हो । वर्षा भएमा जलमग्न हुन्छछ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘पाकेको धान खेतमै सड्ला कि भन्ने चिन्ता बढेको छ । पानी परेपछि एक सातासम्म खेत सुक्न समय लाग्छ । धान पाकेर झर्ला जस्तो भइसकेको छ ।’
टीकापुर–५ का किसान कृष्णा रावतले पनि मौसमकै सूचनाअनुसार धान काट्नुभएको छैन । कृष्णाको गत वर्ष कात्तिक २ गते आएको बाढीले दुई बिगाह धान बगाएको थियो । ‘गत वर्ष धान देख्न पाइएन, यस वर्ष पाकेर पहेँलै भएको छ तर काटौँ भने मौसम यस्तो छ । नकाटौँ पानीले नोक्सान गर्ने डर छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘किसानले केही गरे सुख नपाउने भए । मिहिनत गरेर लगाएको बाली स्याहार्न पनि मौसमले नदिने भयो ।’
यतिखेर खेतीपाती गर्ने किसान बडादसैँ मनाउनेभन्दा पनि खेतीपातीमा ध्यान गएको बताउँछन । जोशीपुरका शिव चौधरीको घरमा यस वर्ष बडादसैँमा बङ्गुर काटेर रमाइलो गर्ने योजना थियो । घरमै पालेको बङ्गुर काट्ने, रमाइलो गर्ने योजना बनाएको चौधरीको परिवार यतिखेर वर्षा हुने भनेपछि धान काट्न थालेको छ । ‘धान काटेर खेतमै दाउन थालेका छौँ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘पाकेको धान नोक्सान भए वर्षभरि के खाउँला ? बडादसैँ त अर्काे वर्ष मनाए पनि हुन्छ भनेर खेतमा पसेका छौँ ।’
वर्षाका कारण भूक्षयलगायतका विपद्बाट मानवीय तथा आर्थिक क्षति हुन सक्ने पूर्वानुमान रहेकाले समयमै प्रतिकार्यका लागि पूर्वतयारी गरी खोज, उद्धार तथा राहतका लागि सचेत र तयारी अवस्थामा रहन भनी गृह मन्त्रालय बिपत् पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य शाखाबाट पत्राचार भएको हुँदा सतर्क रहन भन्दै जिल्ला प्रशासन कैलालीले सूचना जारी गरेको छ ।
गत वर्ष समयमै सूचना नपाएर नोक्सानी ब्यहोरेका किसान यस वर्ष भने सूचना बस्ती स्तरसम्म फैलाएका छन् । कैलालीमा सूचना संयन्त्र निर्माण गरिएको छ । यसका साथै स्थानीय तहमा सञ्चालनमा रहेका स्थानीय आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रले किसानका मोबाइलमा म्यासेज, सामाजिक सञ्जालमा सूचना, बडघरलाई टेलिफोन गरेर सूचना समयमै पठाएका छन् ।
यसरी समयमै सूचना गर्दा विपद्बाट हुन सक्ने क्षति कम गर्न सहयोग पुग्ने गरेको टीकापुर नगरपालिकाका बिपत् व्यवस्थापन शाखा प्रमुख निर्मला चौधरी बताउनुहुन्छ । ‘पछिल्लो समय सूचना सुनेर, हेरेर काम गर्ने बानी विकास हुँदै छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘यसले बिपत्को पूर्वतयारी र हुने क्षति कम गर्न सहयोग पुग्छ ।’ (रासस)
