काठमाडौं । अर्धजलाशययुक्त फुकोट कर्णाली जलविद्युत आयोजना भारतीय कम्पनीलाई दिने सरकारको निर्णयविरुद्ध सर्वोच्च अदालतले अल्पकालीन अन्तरिम आदेश दिएको छ।
सो सम्बन्धी रिटमाथि सुनुवाइ गर्दै सर्वोच्च अदालतले अल्पकालीन अन्तरिम आदेश दिएको हो। यससँगै सर्वोच्चले सरकारका नाममा कारण देखाऊ आदेश पनि जारी गरेको छ।
कालिकोटस्थित फुकोट कर्णाली आयोजना भारतीय कम्पनीलाई दिने सरकारको निर्णयविरुद्ध सर्वोच्चमा पुस ८ गते रिट परेको थियो ।
सरकारको उक्त निर्णयविरुद्ध रास्कोट नगरपालिका–८ का ३१ वर्षीया यशुदाकुमारी बराल र रास्कोटकै ३० वर्षीय अजयबहादुर शाहीले संयुक्त रूपमा रिट हालेका थिए।
रिटमाथि बुधबार सुनुवाइ गर्दै न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठको इजालसबाट आगामी पुस २२ गतेसम्मका लागि अल्पकालीन अन्तरिम आदेश आएको हो।
श्रेष्ठको इजलासले यो रिटमा अन्तरिम आदेशका लागि विपक्षीलाई सुनुवाइमा सहभागी गराउन भनेका छन्। त्यसपछि अन्तरिम आदेश दिने नदिने निर्णय सर्वोच्चले गर्नेछ।
यो रिटमा नेपाल सरकार, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सिंहदरबार काठमाडौँ, नेपाल सरकार ऊर्जा जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय, नेपाल सरकार अर्थ मन्त्रालय, नेपाल सरकार वन तथा वातावरण मन्त्रालय, विद्युत विकास विभाग, नेपाल विद्युत प्राधिकरण, विद्युत उत्पादन कम्पनी लिमिटेड, फुर्कोट कर्णाली हाइड्रोपावर प्रोजेक्टको कार्यालय लगायत दश वटा सरकारी कार्यालयलाई विपक्षी बनाइएको थियो।
राष्ट्रिय हित अनुकूल तथा अन्तरपुस्ता समन्वयको मान्यतालाई आत्मसाथ गर्दै देशमा उपलब्ध प्राकृतिक संरक्षण सम्वर्द्धन र वातावरण अनुकूल दिगो रूपमा उपभोग गर्ने, स्थानीय समुदायलाई प्राथमिकता र अधिकार दिँदै प्राप्त प्रतिफलको न्यायोचित वितरण गर्न रिटमा माग गरिएको थियो।
रिटमा जनसहभागितामा आधारित स्वदेशी लगानीलाई प्राथमिकता दिँदै जलस्रोतको बहुउपयोगी विकास गर्न माग गरिएको थियो। रिट निवेदकले प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको भारत भ्रमणका बेला भारतीय कम्पनीलाई ५१ प्रतिशत शेयर दिएको भन्दै खारेजी माग भएको थियो।
प्रधानमन्त्री भारत भ्रमणमा गएका बेला गत वर्षको चैतमा फुकोट कर्णाली अर्ध जलाशययुक्त जलबिद्युत आयोजनाको ५१ प्रतिशत शेयर भारतीय कम्पनी एनएचपीसीलाई दिने सम्झौता भएको थियो।
रिट निवेदक बरालले उक्त सम्झौता संशोधन गरेर बहुमत शेयर नेपाली कम्पनीको नाममा हुनुपर्ने र स्थानीयलाई पनि केही प्रतिशत सेयर वितरण गरिनुपर्ने माग गरेकी थिइन्।
कर्णाली नदीमा निर्माण हुने यो आयोजनाको ग्रसहेड १६८.६२ मिटर तथा डिजाइन डिस्चार्ज ३४८ घनमिटर प्रतिसेकेण्ड छ।
आयोजनाबाट औसत वार्षिक २४४.८ करोड युनिट बिजुली उत्पादन हुन्छ। आयोजना निर्माण सम्पन्न भई सञ्चालनमा आएपछि सुख्खायाममा दैनिक ६ घण्टा पूर्णक्षमतामा विद्युत् उत्पादन गर्न सकिने उल्लेख छ।
आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् ४०० केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइनमार्फत नेपालको राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोडिने बताइएको छ।
सरकारी स्वामित्वको विद्युत उत्पादन कम्पनीले सुरुमा थालनी गरेको फुकोट अर्धजलाशययुक्त जलविद्युत् आयोजनाबाट ४८० मेगावाट विद्युत उत्पादन हुने बताइएको छ। यसको १३ किलोमिटर सुरुङ खनेर पाँच वर्षमा ९२ अर्बको खर्चमा विद्युत् उत्पादन गर्न सकिने योजना छ।
