प्रतिभा आचार्य, कोषाध्यक्ष, अखिल (छैठौं)

अखिल नेपाल राष्ट्रिय स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (छैठौं) ले गएको असोजमा आफ्नो २२ औँ राष्ट्रिय सम्मेलन सम्पन्न गरेको थियो । सम्मेलनबाट निर्वाचित नयाँ नेतृत्वले संगठन निर्माणका लागि ‘विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म’ योजना सार्वजनिक गरिसकेको छ ।

साथै, अखिल (छैठौं) पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि र महंगीविरुद्ध अन्य विभिन्न विद्यार्थी संगठनसँग संयुक्त आन्दोलन गरिरहेको छ ।
यसै सन्दर्भमा हामीले संगठनका कोषाध्यक्ष प्रतिभा आचार्यसँग विद्यार्थी आन्दोन, संगठनको आगामी कार्ययोजना, नेतृत्व तहमा महिला सहभागिता लगायतका विषयमा कुराकानी गरेका छौँ । प्रस्तुत छ, कुराकानीको सम्पादित अंश ।

अहिले अखिल (छैठौं) ले विभिन्न विद्यार्थी सङ्गठनसँग मिलेर पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धिविरुद्ध आन्दोलन गरिरहेको छ । यो आन्दोलनले मूल्य घट्न सक्छ भन्ने यहाँलाई विश्वास छ ?
जनताको जनजीविकासँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने विषयवस्तुहरूमा सरकार जवाफदेही हुनु नै पर्छ । पटक पटक पेट्रोलियम पदार्थमा गरिएको मूल्यवृद्धिले विद्यार्थी वर्ग मात्रै होइन, ज्यालामजदुरी गरेर जीविकोपार्जन गर्ने गरिब, किसान मजदुरको जनजीवन कष्टकर बन्न पुगेको छ । यसरी जनताको जनजीविकालाई प्रभावित गर्नेगरी गरिएको मूल्यवृद्धि घटाउनु राज्यको दायित्व हो । मूल्यवृद्धि आमजनताको जनजीविकासितको सवाल भएकाले तत्कालै घटाउनुपर्छ ।

मूल्यवृद्धिको मुख्य ‘फ्याक्टर’ कर घटाउने वा मूल्यवृद्धि फिर्ता लिनेबारे दलका नेताहरूको ‘मुड’ कस्तो पाउनुभएको छ ?
हामीले पाँचदलीय गठबन्धनका सबै दलका शीर्ष नेताहरूलाई पेट्रोलियम पदार्थमा गरिएको मूल्यवृद्धि घटाउन माग गर्दै ज्ञापनपत्र बुझाएका छौँ । उहाँहरू हाम्रामागप्रति सकारात्मक देखिनुभएको छ । कर घटाएर हुन्छ कि नेपाल आयल निगमलाई अनुदान दिएर हुन्छ, हामी मूल्यवृद्धि घटाउँछौँ भनेर सकारात्मक आश्वासन दिनुभएको छ ।

हाम्रो मुख्य जोड आयल निगमलाई व्यवस्थित गरेर लैजानुपर्दछ, चुहावट नियन्त्रण गर्न ध्यान दिनुपर्छ, करको दायरा घटाउनुपर्छ र मूल्यवृद्धि फिर्ता गर्नुपर्छ भन्ने रहेको छ ।

संगठनले विभेद र उपेक्षा गरेर महिला नेतृत्व तहमा नपुगेको भन्ने होइन । परिस्थिति र व्यवहारले हुन सक्छ । महिला साथीहरू निरन्तर विद्यार्थी संगगठन मै काम गर्ने माहोल नभएकाले हो । निरन्तर काम गर्दै र क्षमता विकास गर्दै जाँदा मुख्य नेतृत्वतहमा पनि महिला पुग्न सकिन्छ ।

विद्यार्थी सङ्गठनले कर कटौतिको माग गरिरहँदा यसले राज्यको आम्दानी पनि घट्छ । त्यसबाट राज्यलाई पर्ने असरबारे सोच्नुभएको छ ?
कर घटाएर राज्यको आम्दानी घट्छ भन्ने हुँदैन । कर बढाएर जनताको ढाड सेक्ने काम समस्याको समाधान होइन । आयल निगममा भइरहेको अनियमितता नियन्त्रण गर्नुपर्यो । चुहावट नियत्रण गर्नुपर्यो र आयल निगमको व्यवस्थापन प्रणाली प्रभावकारी बनाउन ध्यान पु¥याउनुपर्यो । यति गरे पनि आयल निगम नाफामा जाने छ र राज्य स्वतः नाफामा हुने छ ।

संयुक्त आन्दोलनमा आफ्नो सङ्गठनलाई परिचालन गर्नेबारे के योजना बनाउनुभएको छ ?
अखिल(छैठौं) संयुक्त विद्यार्थी आन्दोलनमा अहिलेसम्म अग्रपङ्क्तिमा उभिएर काम गरेको छ । आगामी दिनमा पनि अखिल(छैठौं) सक्रिय रूपमा अगाडि बढ्ने छ । हामी काठमाडौँ केन्द्रित आन्दोलनमा मात्र होइन, देशभरि हुने संयुक्त आन्दोलनमा अर्थात् प्रत्येक जिल्लामा, त्यहाँको जिल्ला समिति परिचालन गर्दै अन्य विद्यार्थी सङ्गठनसँग प्रभावकारी समन्वय गर्दै आन्दोलनलाई अझै सशक्त बनाउने योजनामा छौँ ।

सत्ताधारी दलका विद्यार्थी सङंगठनसँग संयुक्त आन्दोलन गर्दा सहज या असहज कस्तो महसुस गर्नुभएको छ ?
नेपालको विद्यार्थी आन्दोलनमा एक किसिमको दलालीपनहावी छ । आफ्नो ‘बा’ प्रधानमन्त्री हुँदा जे गरे पनि ठिक, ‘बा’ सरकारबाट हटेपछि आन्दोलन । यस्तो दलाली प्रवृत्तिले विद्यार्थी आन्दोलनमा समस्या उत्पन्न हुने र विद्यार्थी आन्दोलन कमजोर हुने गरेको छ । हिजो केपी ओली प्रधानमन्त्री हुँदा नेपाल विद्यार्थी संघ आन्दोलनमा थियो तर आजका दिनमा संयुक्त आन्दोलनमा नेपाल विद्यार्थी संघ सामेल छैन । सत्ताधारी दलका अन्यविद्यार्थी संगठन भने संयुक्त आन्दोलनमा सँगै छौँ, जसले गर्दा मूल्यवृद्धि विरुद्धको आन्दोलन सहजरूपमा अगाडि बढिरहेको छ ।

अहिले मूल्यवृद्धि पेट्रोलियम पदार्थमा मात्र छैन । दैनिक उपभोग्य हरेक वस्तुमा भइरहेको अत्यधिक महंगीप्रति विद्यार्थी संगठनहरूको ध्यान किन नगएको ?
हो । अहिले दैनिक उपभोग्य हरेक वस्तुमा भएको महंगीले जनताको जनजीवन झनै कष्टकर बनेको छ । हरेक दैनिक उपभोग्य वस्तुसँग डिजेल–पेट्रोलको साइनो छ । डिजेल–पेट्रोलको मूल्य बढ्ने बित्तिकै दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य आकासिने गर्दछ । त्यसैले हामी पेट्रोलियम पदार्थमा गरिएको मूल्यवृद्धि विरुद्ध आन्दोलनरत छौँ र दैनिक उपभोग्य हरेक वस्तुमा भइरहेको महंगगीप्रति पनि हाम्रो ध्यान केन्द्रित नै छ र हामी यस विषयमा आगामी आन्दोलनको बारेमा छलफल गरिरहेका छौँ ।

यहाँहरूले हालै संगठनको २२ औँ राष्ट्रिय सम्मेलन सम्पन्न गर्नुभयो । त्यसबाट तपाईं पदाधिकारीमा चयन पनि हुनुभयो । सम्मेलनको समीक्षा कसरी गर्नुभएको छ ?
अखिल (छैठौं) को बाइसौँ राष्ट्रिय सम्मेलन २०७८ साल असोज २२, २३ र २५ गते रुपन्देहीको बेलबासमा भव्य एवम् शानदार रूपमा सम्पन्न गरेका छौँ । सम्मेलनमा अघिल्लो सम्मेलनदेखि अहिलेसम्म भए गरेका सांगठनिक कामको गम्भीर समीक्षा गर्दै वर्तमानमा देशको शैक्षिक, राजनैतिक, सामाजिक, आर्थिक घटनाक्रमको विश्लेषण गरेर आगामी दिनका लागि विभिन्न नीति तथा कार्यक्रम तय भएका छन् । यसलाई कार्यान्वयन गर्ने नयाँ केन्द्रीय समिति बनेको छ । सम्मेलनले मलाई कोषाध्यक्षको जिम्मेवारी दिएको छ र माआफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्ने प्रयत्न गर्ने छु ।

समग्र रूपमा बाइसौँ राष्ट्रिय सम्मेलन देशको वर्तमान अवस्था, विद्यार्थी आन्दोलनको गति र समय सन्दर्भका हिसाबले भव्य एवम् शानदार रूपमा सम्पन्न भएको छ ।

बुटवल सम्मेलनकै समयमा एक पक्षले धनगढीमा बेग्लै समिति गठन गरेको चर्चा पनि सुनियो । त्यस्तो अवस्था कसरी उत्पन्न भयो ?
संगठन निर्माण र परिचालनका निम्ति निश्चित विधान वा नीति नियम र परम्परा छन् । त्यसलाई निर्दिष्ट गर्ने सर्वोच्च निकाय राष्ट्रिय सम्मेलन हो । जहाँसम्म केही साथीहरूले अर्को ठाउँमा छुट्टै भेला गरेको भन्ने कुरा छ, त्यो किन गर्नुभो ? कसरी गर्नुभो ? त्यो उहाँहरूको विषय हो । सम्मेलनमा सहभागी नभएर अन्यत्र कुनै ठाउँमा बसेर आफूले आफैलाई स्वघोषणा गर्दैमा त्यो कुनै अध्यक्ष, महासचिव र समिति हुन सक्दैन । उहाँहरू सम्मेलनसम्म आइपुग्दाको समितिमा विभिन्न पदमा रहँदै आउनुभएको थियो तर उहाँहरू सम्मेलनमा सहभागी नभइकन पद र प्रतिष्ठाको महत्वाकाङ्क्षाले त्यो भेला वा सम्मेलन गर्नुभयो होला ।

बुटवलमा सम्पन्न देशका विभिन्न जिल्लाबाट प्रतिनिधि, पर्यवेक्षक साथीहरू आएर घनीभूत छलफल गरी सम्पन्न सम्मेलन नै अखिल(छैठौं) को बाइसौँ राष्ट्रिय सम्मेलन हो । यसबाट बनेको समिति नै आधिकारिक समिति हो । केही साथीहरूलाई रहर लाग्दैमा दुईचार जना जम्मा भएर कोठामा बसेर सम्मेलन ग¥यौँ भन्दैमा त्यो आधिकारिक सङ्गठन हुन सक्दैन ।

विभिन्न विद्यार्थी संगठनमा धेरै अघिदेखि महिला नेतृत्वमा पुगेका छन् तर अखिल (छैठौं) को मुख्य नेतृत्वमा महिला निर्वाचित हुन नसक्नुको कारण के देख्नुहुन्छ ?
मुख्य रूपमा विद्यार्थी संगठनमा लाग्ने महिला साथीहरूका आ–आफनै प्रकारका समस्या छन् । परिस्थिति र व्यवहारले निरन्तरताको समस्या छ । हाम्रो संगठनमा महिलाको सहभागिता बढाउन निरन्तर प्रयास भइरहेको छ । नेतृत्वले त्यो प्रयास गरिरहेको हुन्छ । मुख्य नेतृत्वमा नभए पनि विभिन्न महत्वपूर्ण स्थानमा रहेर जिम्मेवारीहरू महिलाबाट पूरा भएका छन् ।

संगठनले विभेद र उपेक्षा गरेर महिला नेतृत्व तहमा नपुगेको भन्ने होइन । परिस्थिति र व्यवहारले हुन सक्छ । महिला साथीहरू निरन्तर विद्यार्थी संगगठन मै काम गर्ने माहोल नभएकाले हो । निरन्तर काम गर्दै र क्षमता विकास गर्दै जाँदा मुख्य नेतृत्वतहमा पनि महिला पुग्न सकिन्छ ।

अखिल (छैठौं) का आगामी योजना के छन् ?
अखिल(छैठौं) केन्द्रीय समितिको दोस्रो पूर्ण बैठक २०७८ मंसिर १ र २ गते बुटवलमा सम्पन्न भयो । बैठकले आगामी मंसिर १५ देखि पुस ३० सम्म संगठन सुदृढीकरणका लागि ‘विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म संगठनात्मक अभियान’ सञ्चालन गर्ने निर्णय भएको छ । अभियानका सन्दर्भमा प्रदेश भेला तथा प्रशिक्षण, जिल्ला भेला, बैठक तथा प्रशिक्षण, नगर तथा गाउँपालिका भेला तथा बैठक र एकाइस्तरका संगठन निर्माण अभियान सञ्चालन गर्ने योजना छ ।

अखिल (छैठौं) नेपालको राजनीतिक आन्दोलनको ‘नर्सरी’ भनिन्छ । यहाँहरूले यो नर्सरीमा नयाँ बिरुवा हुर्काउन के कस्तो पहल गर्नुभएको छ ?
अखिल(छैठौं) ले नेपालको राजनैतिक आन्दोलनमा थुप्रै नेता–कार्यकर्ता जन्मायो । अहिले पनि अखिल(छैठौं) ले उत्पादन गरेका नेताहरू विभिन्न दलको शीर्ष नेतृत्व तहमा आसिन हुनुहुन्छ । पछिल्लो समय नयाँ युवा पुस्तामा राजनीतिप्रति वितृष्णा देखा परेको छ । यसरी राजनीतिप्रति देखा परेको वितृष्णालाई हटाउन र विद्यार्थी वर्गमा राजनैतिक जागरण ल्याउन अखिल(छैठौं) ले विभिन्न अभियान सञ्चालन गर्दै आएको छ ।

अखिल(छैठौं) को मङ्सिर १ र २ गते बुटवलमा बसेको दोस्रो पूर्ण बैठकमा पनि यस विषयमा घनीभूत छलफल गरेका थियौँ । त्यो छलफलले विद्यालयदेखि विश्वविद्यालयसम्म राजनैतिक जागरण ल्याउने गरी अभियान सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको छ । यसै निर्णयानुरूप अखिल(छैठौं) ले सांगठनिक अभियान सञ्चालन गर्दै छ, जसबाट हामी विद्यार्थी तप्कामा राजनैतिक जागरण ल्याउने छौँ र नयाँ बिरुवा उमार्ने छौँ ।

हामीले सोध्न छुटेका र यहाँले भन्नुपर्ने थप केही छ कि ?
अन्त्यमा, अखिल (छैठौं) को तर्फबाट विचार राख्न युगदर्शन मिडियामा मलाई स्थान दिनुभएकोमा युगदर्शन परिवारलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु ।