डा गोबिन्द प्रसाद आचार्य

बालकको दिमागबाट देश झिकेर फाल्दिए ।
माया मिठो ममतालाइ टाढा पार्दिए ।।
माया कस्तो रङ्गको हो हुन्छ कस्तो पसलमा ।
खाने हो कि लाउने हो त्यो खोज्छन् पसलमा ।।

उमालेर खाने हो कि कुकरमा हालेर ।
कति बेरमा पाक्छ माया सिठ्ठी लाएर ।।
तोते बोली बोल्ने बालक कुरा गर्छ लभरका ।
के पढ्छन् र के हुने हुन् घरको रहरका ।।

यती पढ्यो उती पढ्यो यती अङ्क ल्यायो रे ।
कतिको त सुन्नु पर्छ गाँजा बेच्यो रे ।।
स्कुल कलेज छुत् अछुत् गरिब र धनिका ।
यती ठुलो खाडल किन एउटै देशका ।।

ज्ञान सिपको मापन हुन्छ कति पैसा तिरेको ।
स्कुलको जात हेरिन्छ कहाँ पढेको ।।
किरानाका पसल हुन् कि बालक पढ्ने स्कुल ।
पसल हुन् कि स्कुल के हुन् पर्यो मुस्किल ।।

टोल छिमेकमा खेल्थे डुल्थे गए भिन्न स्कुलमा ।
छुत् अछुत् भाव अभाव हाले दिमागमा ।।
मेरो कलम यती राम्रो तेरो देखा कस्तो छ ।
मेरो राम्रो कलम भन्दा छि छि सस्तो छ ।।

मेरो नयाँ लुगा हेर त तेरो भन्दा राम्रो छ ।
तेरो भन्दा मेरो खाजा हेर त कति मिठो छ ।।
बाबा मम्मी भन्नु हुन्छ त्यस्तासँग नखेल्नु ।
राम्रो स्कुल पढ्ने मान्छे बोल्दै नबोल्नु ।।

यती राम्रा तस्बिर छन् मेरो बुकको कभरमा ।
केटाकेटी बराबरी हामी लभरमा ।।
समाज र मान्छे बाट भिन्न किन गराउने ।
सानै देखी छुचो बन्न किन सिकाउने ।।

देश एउटै समाज एउटै मान्छे पनि एउटै हो ।
यौटैलाइ भिन्न पर्ने देशको निती हो ।।
सगैँ डुल्ने सँगै खेल्ने बालक टाढा गराउने ।
त्यती राम्रो हार्दिकतामा फाटो गराउने ।।

यस्तो नितीबाट देश चल्न बन्न सक्दैन ।
पतितका भिन्न निती मान्नु हुँदैन ।।
बालकमा झगडाको बिउ किन रोपियो ।
त्यती राम्रो मिठो मिलन किन तोडियो ।।

सबको स्कुल एउटै हुने निती किन बन्दैन ।
एउटै पाठ एउटै पोसाक बन्न किन हुँदैन ।।
स्कुलमा मिठो खाजा मिली खाए हुन्न र ।
त्यही बाट बनाउने हो देश समाज सुन्दर ।।

रहरले मात्र हुन्न देशको निती फेर्ने हो ।
निती फेर्न नदिनेलाइ अब घेर्ने हो ।।
सानै देखी भिन्न पर्ने लुट्न चोर्न पढाउने ।
कसरी हो समाज र देश बनाउने ।।

नचाहेको भिन्नतालाइ किन होला राखेको ।
देश फालेर बिदेशीको चिन्तन हालेको ।।
यो शिक्षाले देश माथी ग्रहण लागी रहेछ ।
देशको जीवन भविष्यलाइ ठगी रहेछ ।।

मनमा कती खिन्न लाग्ला भिन्न स्कुल देखेर ।
चिन्ता कति लाग्दो होला देशले हेपेर ।।
बलकका मनले भन्छ सबै स्कुल जाउन् ।
यो शिक्षाको निती भन्छ भिन्न स्कुल जाउँ ।।

सानै देखी फाटो पार्न कती साह्रो जाल खेल्ने ।
शिक्षा निती खराब छ मान्छे पर्गेल्ने ।।
बालकले आपसमा द्वन्द गर्र्र्न चाहेन ।
बालकको मिलनलाइ देशले सहेन ।।

देशको काम कोरीएका भिन्न रेखा मेटाउने ।
सबै बालक देशका हुन् समान बनाउने ।।
स्कुल छन् गरिब र धनी प्रमाण पत्र ।
यौटै छ है प्रमाण पत्र तर भिन्न चित्र ।।
न त तोड्यो कानूनले यो देशका बाधा ।
शिक्षा निती समान हो भिन्न नपार आँदा ।।
रेखा लगाइ न त राम्रो स्कुल दियो गरिबलाइ ।
देश ठग्ने शिक्षा निती हुन्न जूनीलाइ ।।

गरिब पढ्नलाइ किन स्कुल भिन्न गराउने ।
गफमा मात्र समानता किन कराउने ।।
मानिषको समान दिमाग भिन्न रेखा पाठका ।
हुनेलाइ फापका रेखा फलीफापका ।।

कसो गरी सहनु र शिक्षाको यो अत्याचार ।
भन्छन् मात्र दिन्नन् किन बाल अधिकार ।।
पढ भन्दै उमेर सक्ने सिप दिप नभाको ।
काम बाट भगाएर के हो खोजेको ।।

दिमाग र हात दुबै चलाउने शिक्षाले ।
दिमागमा समान मानव देश राखी दे ।।
बालकका दिमागको शोषण अती भाको छ ।
होनहारको जीन्दगानी खेर गाको छ ।।

चाहिँदैन प्रमाण पत्र असल बन्ने बाटो दे ।
थिचो मिचो नभएको देशको माटो दे ।।
देश भरी सबैलाइ समानको शिक्षा दे ।
वर्ग भेदका स्कुलहरु बन्द गरि दे ।।

मिलीजुली खेलुन् बालक यौटै टोल बस्तीमा ।
यस्तै विचार फैलाउने देश भरीमा ।।
शिक्षा बाटो घुम्ती हुन्न फराकिलो सोझो छ ।
ठगी खाने बेइमानीले घुम्ती बनाउँ छ ।।

बालकहरु ठगिएका असमान नितीले ।
बिकासमा बाधा आयो तिनको क्षतीले ।।
देश यौटै मुटु जस्तो माटो पनि यौटै ।
एक धर्तीमा खेल्ने डुल्ने जीन्दगानी यौटै ।।

उमेरमा समान छन् निती भिन्न किन ।
प्रण गरौँ भिन्न निती बनाउन दिन्न ।।
साथीसङ्गी काममा जुटे बल्ल लाग्छ घाम ।
यो शिक्षाले सिकाएको गर छल छाम ।।

देश नभाको शिक्षासँग भनाइ पो के हुन्छ र ।
न त तेल न त पाङ्ग्रा गाडी गुड्छ र ।।
तेल न पाङ्ग्रा घचेट्दैमा देशको गाडी गुड्छ र ।
नगुडेको गाडि भित्र बस्न मिल्छ र ।।

सिट भए पो के हुन्छ र नगुडेको गाडिमा ।
बालकको जीवन गयो जङ्गल झाडीमा ।।
देशको रुप देखीँदैन यो शिक्षाको नीतीमा ।
झोला हो कि सास्ती के हो बालक काँधमा ।।

बालकको प्रतिभालाइ यो शिक्षाले खोल्दैन ।
नखुलेको प्रतिभाले फुल्न सक्दैन ।।
देशमा जालो यती छ कि फाल्न गाह्रो पर्ने छ ।
यो शिक्षाले बालकको जीवन खाने छ ।।

स्कुलहरु भिन्न नगर समानता हो भने ।
झुपडिका प्रतिभालाइ माथि उठाउने ।।
झुपडिका कुरा धेरै ठगिएका तिनै छन् ।
शिक्षा दिने योजनामा भुँडी भोर्याछन् ।।

झुपडिको रुप हेर्यो जैले पनि उस्तै छ ।
झुपडिको योजनामा माग्ने धनि छ ।।
जहिँ हेर्यो देश छैन बाल विकास के हुने ।
बालकका जीवन चुसी दलाल कमाउने ।।

गाइ मरेको शासनले शिक्षा बेची खाको छ ।
बालक हैन दलालको हक् पोस्या छ ।।
भिन्न रुपका स्कुल नखोल यि मुर्खले सुनेनन् ।
शिक्षालाइ बिभेद नगर भन्दा मानेनन् ।।

झुपडिका बालकलाइ तिनले देश ठानेनन् ।
दलालका पछि लागे कमाइ छोडेनन् ।।
हैन होला तस्कर बन्न देशले पढाएको ।
किन होला यो शिक्षाले उल्टो हिँडाएको ।।

बिस्र्यो क्यार बसन्तले फूल फुल्या छैन ।
फाँट भरी धानको बाला पनि झुल्या छैन ।।
समाजलाइ बेहोस् पर्ने अन्धकार छर्ने ।
संसार गयो माथी माथी हामी तल पर्ने ।।

झिम्रिक्क छन् स्कुलहरु पलाएका छैनन् ।
निभेका छन् आशाहरु जाग्न सक्या छैनन् ।।
पाठहरु ओइलीएका पढौँ जस्ता छैनन् ।
फुल हैनन् रस खान मौरी आउे छैनन् ।।

पढाउने गुरुजी लाई के पढाएँ थाहा छैन ।
पढेका यि यात्रीहरु कहाँ जान्छन् थाहा छैन ।।
गन्तव्यको गौरभ के हो यि यात्रीलाइ थाहा छैन ।
के खोजेर हिँडेका हुन् कहाँ पुग्छन् थाहा छैन ।।

आँशु ढिका हर पाइलामा तप्प तप्प खस्याछन् ।
तिनै हुन् कि जीन्दगीका डोभ भनि बस्याछन् ।।
सुस्ताएर बसे जस्तो आँशु ढिका पढ्दा लाग्छ ।
असल शिक्षा बनाउन लाग्छ अझै लड््नु पर्छ ।।

केहि पर्खि बसे जस्तो नौलो प्रित खोजीकन ।
हुन सक्छ मजधार बाट नयाँ मुक्ती दिलाउन ।।
हुन सक्छ बिरहको न त पारी न त वारी ।
सकिसके शिक्षा निती बेविचारले देश बिगारी ।।