रवि पौडेल ##
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको स्थापना २००६ वैशाख ९ गते (अप्रिल २२, १९४९) भएको थियो । नेकपाको गठन हुनु नै नेपालका लागि महत्त्वपूर्ण पाटो थियो ।
२००६ सालमा स्थापना भएको नेकपाले २०७६ सालसम्म आइपुग्दा आठओटा महाधिवेशन सम्पन्न गरिसकेको छ । यस क्रममा प्रथम महाधिवेशन २०१० सालमा, दोस्रो महाधिवेशन २०१४ सालमा, तेस्रो महाधिवेशन २०१९ सालमा, चौथो महाधिवेशन २०३१ सालमा, पाँचौँ महाधिवेशन २०४१ सालमा, छैटौँ महाधिवेशन २०५१ सालमा, सातौँ महाधिवेशन २०६३ सालमा र आठौँ २०७६ सालमा सम्पन्न भइसकेका छन् ।
कम्युनिस्ट पार्टीको विधानमा पाँच/पाँच वर्षमा गर्ने भनिए पनि नेकपाका महाधिवेशनन सामान्यत दश–बाह्र वर्षमा भएको पाइन्छ । महाधिवेशन निर्धारित समयमा नहुन सक्छन् भनेर नै विधानमा तोकिएको मितिभन्दा अघिपछि गर्न सकिने व्यवस्था राखिएको हुन्छ । यो प्रावधान जनवर्गीय सङ्गठनको विधानमा पनि उल्लेख हुन्छन् ।
कम्युनिस्ट पार्टीले सकेसम्म गलत निर्णय गर्नुहुन्न । यदि गलत निर्णय गरेको छ भने त्यसलाई सच्याउनुपर्छ । यसरी गल्ती सच्याउँदै आगामी समयका लागि मार्गनिर्देशक सिद्धान्त र कार्यक्रम तय गर्ने सर्वाेच्च निकाय महाधिवेशन हो । एक महाधिवेशनदेखि अर्को महाधिवेशनसम्म केन्द्रीय समिति नै सर्वोच्च निकाय हुन्छ ।
महाधिवेशन वा केन्द्रीय समितिका कुनै पनि निर्णय सर्वसम्मत वा बहुमतबाट गरिन्छन् । त्यो निर्णय सम्पूर्ण समिति वा पार्टीसदस्यले बिनाशर्त मान्नुपर्छ तर यो प्रावधानको पटक पटक कम्युनिस्ट पार्टीभित्रैबाट उल्लङ्घन भएको पाइन्छ ।
आठौँ महाधिवेशनको सन्दर्भमा आइपुग्दा महाधिवेशनले गरेका निर्णय नमान्ने एउटा समूह देखा पर्यो । उनीहरूको मतभेद पत्रपत्रिका वा सामाजिक सञ्जालमा छचल्कियो । उनीहरूले आठौँ महाधिवेशनका निर्णय मानिँदैन भन्ने सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिए । त्यस समयदेखि यता पाँच वर्ष पूरा हुँदै छ । साथै उनीहरूले उठाएका विषय पनि पुराना हुन थालेका छन् ।
साथीहरूले अहिले पनि नङ झर्ने गरी बिरालोले भित्ता चिथोरे झैँ नेकपा (मसाल) लाई चिथोरिरहेका छन । यसरी नङ्ग्रा नझार साथी, रगत आउला ।
आठौँ महाधिवेशनताका उनीहरूले नेकपा (मसाल) लाई चिथोर्ने क्रममा पार्टीसङ्गठनको गोपनीयता र अनुशासनलाई उदाङ्गो पारेका थिए तर बहुसङ्ख्यक साथीहरूले आठौँ महाधिवेशनका निर्णयलाई स्वीकार गरेका छन् । त्यसले गर्दा नेकपा (मसाल) को गोपनीयता र अनुशासन अझ मजभुत भएको देखिन्छ ।
मतभिन्नताको बहानामा पार्टीसङ्गठनका गोप्य कुरा बाहिर ल्याउनु अराजकता हो । त्यस्तो गर्नु जनवादी केन्द्रीयताको अपमान हो । यो स्वयम् आफू कहाँ छु भनेर बिर्सिएको कुरा हो । आवेगमा आएर सबै कुरा भनिदिने, नभएको पनि भनिदिने र यसरी पार्टीलाई नाङ्गेझार पार्छु भन्ने मनसायले गर्दा यस्तो अवस्था आएको हो । यो प्रवृत्तिलाई सच्याउन सके राम्रो हुन्छ ।
यो पाँच वर्षको अवधिलाई सर्सरी अध्ययन गर्ने हो भने कैयौँ कमीकमजोरीका बाबजुद पनि नेकपा (मसाल) को सङ्गठन र सङ्घर्षका कार्यक्रम सुचारु भएका छन् । मोर्चा र जनवर्गीय सङ्गठनका कार्यक्रम पनि सञ्चालन भइरहेका छन् । त्यसको आधारमा विश्वासका साथ भन्न सकिन्छ, पार्टी अरू मजबुत हुँदै गइरहेको छ ।
गत कालमा हुन नसकेका कतिपय काम अहिले सम्पन्न भएका छन् । गणतन्त्र र राष्ट्रियताको पक्षमा तथा सङ्घीयताको खारेजी विरुद्ध देशव्यापी सङ्घर्षका कार्यक्रम सम्पन्न भए । प्रतिगमन विरुद्धको आन्दोलन, भारतीय हस्तक्षेप, कोरोनाकालमा स्वास्थ्य सामग्रीमा भएको भ्र्रष्टाचार, एमसिसी र अमेरिकी साम्राज्यवाद विरुद्धको आन्दोलन, भारतको नयाँ संसद् भवनमा नेपालको लुम्बिनी र कपिलवस्तुलगायतका भूभागसहितको नक्सा राखिएकोमा विरोध, कालापानी, कञ्चनपुरलगायतका स्थानमा भारतद्वारा गरिएको सीमा अतिक्रमणको विरोध, मौलाउँदो भ्रष्टाचार, महङ्गी विरुद्धको आन्दोलन—यस्ता सयौँ कार्यक्रम सम्पन्न भएका छन् । देशमा मात्रै नभएर विदेशमा समेत उपर्युक्त विषयमा ऐक्यबद्धता जनाउँदै धेरै कार्यक्रम सम्पन्न भएका छन् । सयौँ कार्यक्रम विद्युतीय माध्यमबाट सम्पन्न भएका छन् । यसरी २०७६ देखि २०८० सालसम्म आइपुग्दा पार्टी र सङ्गठनका धेरै काम भएको देखिन्छ ।
साथीहरूले भने झैँ सङ्घीयताको खारेजी पनि भन्ने र उपयोग पनि गर्ने भन्ने सवाल हो, यो कुनै नौलो कुरा होइन । सङ्घीयता उपयोगसँगै त्यसको खारेजीको आन्दोलन अगाडि बढाउने हाम्रो नीति हो । यो निर्णय अहिले हामीसँग नभएका तर साथीहरू सँगै रहँदा भएको निर्णय हो भन्ने स्मरण गर्नुपर्दछ ।
पत्रिकामा पढेअनुसार नेकपा (मसाल) को नवौँ महाधिवेशन समयमै हुन लागेकोमा अहिले पार्टीमा नभएका कतिपय साथीहरूले बधाई तथा शुभकामना दिनुभएको छ । यसबाट यही स्पष्ट हुन्छ, दश–बाह्र वर्षसम्म हुन नसकेको महाधिवेशन अहिले पाँच पाँच वर्षमै सम्पन्न हुन लाग्नुले मसालको नीतिनियम र सिद्धान्त अझै मजबुत हुँदै गएको निष्कर्षलाई नै बताउँछ । नेकपा (मसाल) को नवौँ महाधिवेशन हुँदै छ भन्ने थाहा पाएर सफलताको शुभकामना दिनुहुने साथीलाई धन्यवाद छ ।
एउटा प्रश्न उठ्छ, के ती साथीका कारण नेकपा (मसाल) को नवौँ महाधिवेशन झन् पर जाने थियो ? के ती साथीले नेकपा (मसाल) को नवौँ महाधिवेशन अब हुन सक्दैन भन्ने सोचेका थिए वा के ती साथीलाई मसालले नवौँ महाधिवेशन गर्न सक्दैन भन्ने लागेको थियो ? ती कामरेडको शुभकामना सन्देशमा अझै साथीहरू भड्कियुन्† महाधिवेशनको क्रममा अरू तनाव उत्पन्न होस् र हाम्रो पक्षमा अझै साथीहरू आउन् भन्ने आसय पनि थियो ।
कम्युनिस्ट आन्दोलन पनि गतिको अवस्थामा रहन्छ । यहाँ कसैले कसैको जिम्मेवारी लिन सक्दैन । थुप्रै साथीहरू जोडिन सक्छन् र छुट्टिन पनि सक्छन तर यथार्थ के हो भने कम्युनिस्ट पार्टीको निर्णय अर्थात् सर्वोच्च निकायद्वारा गरिएको निर्णय सम्पूर्ण पार्टी कार्यकर्ताले मान्नुपर्छ । सकेसम्म टुटफुट र निष्काशनको स्थिति आउन दिनुहुन्न तर लोभलालचमा पार्टी परित्याग गर्नेको जिम्मा लिन सकिन्न ।
नेकपा (मसाल) ले आफ्नो पाँच वर्षको उपलब्धिलाई नवौँ महाधिवेशन गरेर संश्लेषण गर्दै छ । आठौँ महाधिवेशनबाट छुट्टिएका साथीहरू अब यतै जोडिने कि मसाललाई भित्तो चिथोर्दा झैँ चिथोर्ने प्रयत्न गरिरहने ? नङ झरिसके । अब कति चिथोरिरहनु हुन्छ र ? त्यसो गर्नुभन्दा सम्पूर्ण कामरेडहरू मूल ढोकाबाटै प्रवेश गरे कसो होला ? देशको परिस्थितिले, आवश्यकताले यो माग गरेको छ ।
मसालहरू पुन: जुट्नुपर्छ । पक्कै पनि अरू पार्टीको भन्दा नीतिगत रूपमा मसालको छुट्टै महत्त्व छ । फुट्ने, टुट्ने र चुडिने गरेकाहरू फेरि जोडिन सके नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई फाइदा हुन्छ ।
अनावश्यक फुटको चक्रव्यूहमा पर्नुभन्दा सिद्धान्तनिष्ठ र मजबुत कम्युनिस्ट पार्टी रोज्नु कम्युनिस्ट पार्टीका हरेक सदस्य र शुभचिन्तकको हितमा हुन्छ ।
