युगदर्शन साप्ताहिक वर्ष १७, अंक १२, मंसिर १० गते प्रकाशित सम्पादकीय

मङ्सिर ११ देखि १३ गतेसम्म काठमाडौँमा विश्व महिला गोष्ठी हुँदैछ । सोमबार आयोजकद्वारा राजधानीमा पत्रकार सम्पन्न गरेर त्यसको तयारीबारे जानकारी दिइयो । आयोजकका अनुसार चार महादेशका २० जति देशका महिला प्रतिनिधिको सहभागिता गोष्ठीमा हुनेछ । आयोजक विश्व महिला सम्मेलनकी एसिया कोअर्डिनेटरका अनुसार सो गोष्ठीमा साम्राज्यवादको विरोध, महिला उत्पीडन विरुद्ध सङ्घर्ष तथा विश्वव्यापी रूपमा देखा परेको आणविक खतराका विरुद्ध विश्वको ध्यानाकर्षणजस्ता मुख्य तीन विषयमा चर्चा हुनेछ । गोष्ठीलाई ‘सैद्धान्तिक’ कार्यक्रम बताइएको छ अर्थात् महिला आन्दोलनका सैद्धान्तिक विषयमा सो कार्यक्रम केन्द्रित रहनेछ । आयोजक संस्थाका अनुसार पहिलो दिन उद्घाटन कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ तर सोही दिनबाटै गोष्ठीपत्र प्रस्तुत हुने र त्यसमाथि समूह छलफल अगाडि बढ्नेछ । सो छलफलले अन्तिम दिन एउटा निष्कर्ष दिनेछ । आशा गरिएको छ, यो गोष्ठीपछि सहमत सैद्धान्तिक विषयको आधारमा विश्वव्यापी महिला आन्दोलन अगाडि बढाइनेछ । सम्मेलनलाई क्रान्तिकारी तथा पार्टीको अन्तर्राष्ट्रिय संयोजन (आइकोर) तथा नेपालमा नेकपा (मसाल), क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी, नेकपा (माओवादी), जनता समाजवादीलगायत विभिन्न पार्टीले व्यवस्थापनमा सहयोग गरिरहेका छन् ।

विश्व महिला सम्मेलनले पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी गराएअनुसार अहिले विश्वमा साम्राज्यवादको जगजगीसँगै महिलाका अधिकार खोसिँदै गएका छन् । साम्राज्यवादले थप शक्तिआर्जन गर्न तथा यस्तो शक्ति प्रदर्शनको क्रममा महिला आन्दोलनका स्थापित मुद्दालाई कटौति गर्दै गइरहेको छ । स्वयम् विकसित देशमा महिला र पुरुषको माझमा ज्यालामा अन्तर, महिलामाथिको दोहोरो श्रम, आत्मसम्मानको प्रत्याभूतिमा कमीजस्ता समस्या गम्भीर रूपमा विद्यमान छन् । जर्मनीमै महिलाले पुरुषको तुलनामा कम तलब पाउने गरेको कार्यक्रममा जानकारी गराइयो । यता, नेपालमा महिलाका समस्या झनै गम्भीर अवस्थामा छन् । २०६२–६३ सालपछि अवश्य पनि स्थितिमा केही सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ । फेरि पनि देशको उत्पादन सम्बन्धमा सामन्ती प्रभावका कारणले महिलाको अवस्था चिन्ताजनक छ । विकसित देशका समस्या पनि नेपालमा छन् नै, त्यससँगै सम्पत्तिमा समान अधिकार, विवाह, सम्बन्धविच्छेद र गर्भपतनको स्वतन्त्रता, पारिवारिक न्यायालयको स्थापना, फास्ट ट्रयाकबाट महिला उत्पीडनका मामिलामा सुनुवाइजस्ता समस्या गम्भीर छन् । २०७२ सालको संविधानले महिलाका लागि लैङ्गिक समानता, विवाह र सम्बन्धविच्छेदको अधिकार, सम्पत्तिमाथि समान अधिकारजस्ता विषयमा केही सुधार गरेको पक्कै छ, त्यसका बाबजुद त्यसको कार्यान्वयन सकारात्मक छैन । अहिले पनि महिला हिंसा गम्भीर छ । बलात्कारका कैयौँ चर्चित मामिलामा समेत न्याय पाउन नसकिरहेको अवस्था छ । घरेलु हिंसा अहिले पनि जर्जर छ । दहेज प्रथाले झन्‌पछि झन् आफूलाई सुदृढ गरिरहेको छ । महिलाका शिक्षा र स्वास्थ्यमा पहुँच अझै पनि गम्भीर अवस्थामा छ यद्यपि देशको प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायाधीश, सभामुख, उपसभामुखजस्ता ठुला पदमा महिलाको उपस्थिति कायम भइसकेको छ ।

नेपाल र विश्वका महिलाको उपर्युक्त अवस्था रहिरहेकै बेला यतिखेर विश्व महिला गोष्ठी हुन गइरहेको छ । यो गोष्ठीले विकसित र विकासोन्मुख देशका महिलाका माझमा आआफ्‌ना समस्याको जानकारी तथा त्यसलाई सम्बोधन गर्ने साझा उपाय खोज्ने विश्वास गर्न सकिन्छ । देशीय सरकार तथा विश्व साम्राज्यवादले क्रमशः महिलाका घोषित अधिकारसमेत कटौति गर्दै गइरहेको निष्कर्ष आयोजक संस्थाले निकालेको सन्दर्भमा यस्तो कार्यक्रमले त्यसको पुनःस्थापनाका लागि आधार तयार पार्नेछ । एकातिर साम्राज्यवादको विरुद्धमा विश्वव्यापी सङ्घर्ष अगाडि बढाउन र त्यसको आधारमा देशीय आन्दोलनलाई मदत पुर्‍याउन र अर्कोतिर महिला अधिकारको स्थापना तथा घोषित अधिकारको पुनस्थापनाका लागि गोष्ठीले पक्कै पनि मदत पुर्‍याउनेछ । सम्मेलनले तयार पार्ने सैद्धान्तिक प्रस्थापनाले आगामी दिनमा विश्व महिला आन्दोलनलाई दिशानिर्देश गर्नेछ । सही सिद्धान्त वा विचारविना कुनै पनि आन्दोलन अगाडि बढ्न नसक्ने भएकाले यो सैद्धान्तिक गोष्ठीको महङ्खव गम्भीर रहेको स्पष्टै छ ।