• रामप्रकाश पुरी
१. ध्यान दिनुपर्ने कुराहरु
क. कम्युनिस्ट पार्टी सर्वहारावर्गलाई राज्यसत्ता स्थापना गर्नका लागि मार्गनिर्देशन गर्ने मार्गदर्शक मात्र होइन । सर्वहारावर्गको राज्यसत्ता स्थापना भइसकेपछि पनि वर्गीय स्वरुपको सम्पूर्ण रुपले अन्त्य गर्नका लागि मानवजातिलाई दिशानिर्देशन गर्ने मार्गदर्शक पनि हो । सम्पूर्ण विश्वलाई एक राज्यमा परिणत गर्ने र राज्यको विलोप गराएर सम्पूर्ण रुपले वर्गीय शोषणको अन्त्यको लागि अन्तिम समयसम्म अस्तित्व सहित भूमिका निर्वाह गर्ने शक्ति कम्युनिस्ट पार्टी नै हो । ख. त्यसप्रकारको महान् उद्देश्य बोकेको कम्युनिस्ट तात्कालिन परिस्थितिमा कसरी आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्नुपर्दछ ? भन्ने कुरालाई ध्यानमा राख्नुपर्दछ । ग. त्यसरी ध्यानमा राख्नुपर्ने कुराहरुमा तात्कालीन अवस्थामा गरिने कार्य र दीर्घकालिन रुपमा गरिने कार्यहरुबारे आवश्यक नीति बनाउने प्रमुख हुन् । घ. तात्कालिन अवस्थामा गरिने कार्यहरु कार्यनीति हुन् र तिनै कार्यनीतिहरुले रणनीतिलाई नजिक ल्याउने मार्ग प्रशस्त गर्दछन् । तिनीहरुको बीचको सन्तुलन र सामान्जस्यता कायम गर्ने कुरा कम्युनिस्ट पार्टीका लागि दायित्वपूर्ण हुन्छ ।
२. क्रान्तिपूर्वको अवधि
रणनीति र कार्यनीतिको सन्तुलन र सामन्जस्यताको प्रश्न एउटा कम्युनिस्ट पार्टीका लागि धेरै नै महत्वपूर्ण छ । रणनीतिक विषयहरु निश्चित आधारहरु तयार भइसकेपछि पूरा गरिने वा कार्यान्वयनमा ल्याइने विषय भएकोले भविष्यमा कम्युनिस्ट पार्टीले के गर्दछ भन्ने कुरा कार्यनीतिक विषयहरुको कार्यान्वयन गरिरहँदाको समयमा पनि स्पष्ट देखिन्छ । कम्युनिस्ट पार्टीले क्रान्तिको कार्यक्रम अन्तर्गत रणनीतिक विषय अन्तर्गत कुनै पनि विषयलाई समावेश गर्न सक्दछ । क्रान्तिपूर्वको अवधिमा एकप्रकारको कार्यनीति हुन्छ र क्रान्तिको अवधिमा अर्को प्रकारको कार्यनीति तय हुन्छ ।
क्रान्तिपूर्वको अवधिमा क्रान्तिको विषय एउटा रणनीतिक विषय बनेको हुन्छ र त्यसमा सशस्त्र सङ्घर्ष, संयुक्त मोर्चा र जनसेनाको विषयलाई रणनीतिक उद्देश्यमा समावेश गरिएको हुन्छ । त्यसका लागि जनसङ्घर्ष र वैधानिक आन्दोलनलाई व्यापक बनाउने, पार्टीले बिभिन्न राजनीतिक भूमिकाहरु खेल्ने, जनसमुदायलाई क्रान्तिप्रति आकर्षित गर्ने, सङ्गठनको दायरालाई फराकिलो बनाउने, जनजीविका, राष्ट्रियता र अन्य राजनीतिक महत्वका विषयहरुसित सम्बन्धित प्रश्नहरुमा ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण गरेर बिभिन्न जनआन्दोलन र सङ्घर्षहरुमा अभ्यस्त हुने योजनाहरुलाई पार्टीले कार्यान्वयनमा ल्याउने गर्दछ । ती सबै योजनाहरु कार्यनीतिक हुन्छन् र तिनीहरुको उद्देश्यलाई रणनीतिक पक्षको सेवा गर्ने उद्देश्यसित सम्बन्ध कायम गराइएको हुन्छ । क्रान्ति पूर्वको अवधि भनेको वैधानिक सङ्घर्षको अवधि हो र त्यस अवधिमा पार्टीले जनताका विभिन्न हकहितका विषयहरुलाई मुखरित गर्दै राज्य र सरकारसित सङ्घर्ष गर्दछ । राष्ट्रियताको विषयलाई लिएर देशभक्ति शक्तिहरुलाई समेत साथमा लिएर देशी—विदेशी प्रतिक्रियावादी शक्तिका विरुद्ध पनि सङ्घर्ष गर्दछ । यसरी क्रान्तिपूर्वको अवधिमा पनि देश र जनताको हितका लागि नै एउटा कम्युनिस्ट पार्टीले बिभिन्न राजनीतिक तथा सामाजिक विषयहरुलाई उठाएर जनसङ्घर्षहरु सञ्चालन गर्दछ । त्यसप्रकारले क्रान्तिपूर्वको अवधिमा अपनाइने कार्यनीतिले कम्युनिस्ट पार्टीको रणनीतिक उद्देश्यसित सामान्जस्यता कायम गर्न सकेको छ वा छैन भन्ने तर्फ पार्टीले ध्यान दिएको हुन्छ र दिनु पनि पर्दछ ।
३. कार्यनीतिक विषय
कार्यनीतिक विषय भनेका केवल वैधानिक सङ्घर्षका कार्यहरु मात्र होइनन् । ती विषय अन्तर्गत क्रान्तिको कालमा अपनाइने सशस्त्र सङ्घर्ष पनि पर्दछ । क्रान्तिको अवधिमा लिइने नयाँ नीति पनि कार्यनीति बन्न पुग्दछ । समाजवादी व्यवस्थामा नयाँ कार्यनीति अगाडि आउँछ र साम्यवादी व्यवस्थामा अँझ नयाँ कार्यनीति अगाडि आउँदछ । यसरी कार्यनीति भनेको तात्कालिन परिस्थितिमा अपनाइने नीति हो जो प्रयोगमा आउँदछ । सिद्धान्त, विचार वा उद्देश्यको पक्षमाथि मात्र ध्यान दिएर कस्तो कार्यनीति अबलम्बन गर्ने भन्ने कुराको अन्तिम टुङ्गो लाग्न सक्दैन । त्यसैले सिद्धान्त, विचार वा उद्देश्यतर्फ ध्यान दिंदै एउटा कम्युनिस्ट पार्टीले तात्कालिन परिस्थितिको व्याख्या गर्नुपर्दछ । त्यसलाई ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण पनि भनिन्छ ।
त्यस अनुसार पार्टीले तत्कालको परिस्थितिमा खेल्ने राजनीतिक भूमिकालाई निश्चित गरिनुपर्छ । त्यो भूमिका खेल्नका लागि बनाइने योजनाहरु नै कार्यनीतिक विषय हुन् । पार्टीले ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण अनुसार शान्तिपूर्ण आन्दोलनको नीति तय गरेको छ भने त्यस अनुसार निर्माण हुने योजनाहरु कार्यनीति हुन् । त्यस्तै पार्टीले ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण अनुसार सशस्त्र सङ्घर्षको नीति तय गरेको छ भने त्यस अनुसार निर्माण हुने योजनाहरु पनि कार्यनीति हुन् । यसरी कार्यनीतिक विषयहरु पार्टीको अगाडि खडा भएका दायित्व हुन् र तिनलाई पूरा गर्नका लागि पार्टी तत्काल कार्य मैदानमा उत्रनु पर्दछ । त्यसरी पार्टीले तात्कालिन परिस्थितिमा बहन गर्ने विषयहरु कार्यनीति हुन् ।
४. रणनीतिक विषय
कम्युनिस्ट पार्टी रणनीतिक विषयहरुबाट बढी भन्दा बढी मार्गदर्शित भएको हुन्छ । रणनीतिक उद्देश्यहरु महान् कार्यहरु हुन् । तिनले क्रान्ति र सङ्घर्षका बिभिन्न चरणहरु पार गरेर कार्यनीतिक रुप धारण गर्दछन् । क्रान्ति र सङ्घर्षका बिभिन्न चरणहरु पार गरिरहेको समयमा ती विषयहरु कम्युनिस्ट पार्टीका लागि उद्देश्य त बन्दछन् तर कार्यमैदानमा तिनका पूरक उद्देश्यहरु प्राप्त गर्नका लागि काम भइरहेको हुन्छ । त्यो बेलामा दीर्घकालिक महत्वका ती विषय रणनीतिक विषय बन्दछन् । रणनीतिक विषयहरुले एउटा पूर्ण युगको समेत प्रतिनिधित्व गरेका हुन्छन् । ठूलो क्रान्तिमय घटना, व्यापक उथलपूथल, उत्पादनप्रणालीमा रुपान्तरण, सांस्कृतिक रुपान्तरण, सामाजिक व्यवस्थाको स्वरुपमा नै परिवर्तन लगायतका पक्षहरुमा युगन्तकारी विचार अन्तर्निहित भएको हुन्छ । तर त्यो कुरा शान्तिपूर्ण सङ्घर्षको अवधिमा गरिने कार्यहरुको सापेक्षमा नै हो । शान्तिपूर्ण सङ्घर्ष गर्नुको उद्देश्य रणनीतिक लक्ष्यतर्फ बढ्नु नै हुन्छ । जस्तै कि अहिले ने.क.पा.(मसाल)को कार्यनीतिमा जनसङ्घर्ष प्रधान बनेको छ । पार्टीले यस विषयमा ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण गरेर शान्तिपूर्ण सङ्घर्षलाई प्रधान बनाएको भएता पनि शान्तिपूर्ण सङ्घर्ष नै पार्टीको अन्तिम कार्यक्रम होइन । नयाँ जनवादी व्यवस्थाका लागि सङ्घर्ष गर्नु र त्यो व्यवस्था स्थापना गर्नु, समाजवादी व्यवस्थामा प्रवेश गर्नु, साम्यवादी युगमा प्रवेश गर्नु, राज्यको विलोपमा सङ्घर्षलाई केन्द्रित गर्नु र वर्गबिहीन विश्व निर्माण गर्नु जस्ता विषयहरु क्रमिक रुपमा वैधानिक सङ्घर्षलाई कार्यनीति बनाएको बेलामा रणनीतिक विषय बन्दछन् । रणनीतिक विषयहरुले दीर्घकालिक महत्व पनि बोकेका हुन्छन् । ती रणनीतिक विषयहरु कार्यनीतिक नबन्दासम्म रणनीतिक रुपमा नै रहन्छन् ।
नयाँ जनवादी क्रान्ति नयाँ जनवादी व्यवस्था स्थापनाका लागि सञ्चालन गरिने कार्यक्रम हो । तर त्यो कुरा त्यतिबेलासम्म रणनीतिक हुन्छ, जतिबेला नयाँ जनवादी क्रान्तिको चरणमा प्रवेश गर्नुपूर्व कैयौँ चरणहरु पार गरिंदै हुन्छ र वैधानिक सङ्घर्षमा पार्टीले योगदान गरिरहेको हुन्छ । वैधानिक सङ्घर्षको समयमा पार्टीले बिभिन्न राजनीतिक भूमिकाहरुमा काम गर्नुपर्ने अवस्था रहेको हुन्छ, त्यो कुरा तात्कालिन वस्तुगत परिस्थिति र स्वयम् पार्टीको आत्मगत स्थितिमाथि पनि निर्भर रहेको हुन्छ । त्यसैले कुनै खास क्रान्तिकारीहरुको चाहना वा सोचाइबाट क्रान्तिका योजनाहरु निर्माण हुँदैनन् । त्यसैले कम्युनिस्ट पार्टीले त्यसप्रकारको ‘क्रान्तिकारीता’बाट आफूलाई अलग गर्नुपर्दछ । कम्युनिस्ट पार्टी क्रान्तिकारी नहुने कुरा त हुँदैन, तर त्यसले गर्ने निर्णय बनाउने नीति कुनै क्रान्तिकारीलाई लागेको जस्तो नभएर वस्तुगत विश्लेषणमाथि आधारित हुन्छ । शान्तिपूर्ण आन्दोलनमा रहेको भएतापनि क्रान्तिका उद्देश्यहरुलाई कम्युनिस्ट पार्टीले दृष्टि दिइरहन्छ । तिनलाई उद्देश्य बनाएर आफ्ना नीतिहरु तय गरिरहन्छ । पार्टीका ती नीतिहरु भविष्यका लागि अपनाइने शर्तका रुपमा रहेका हुन्छन् । ती विषयहरुले रणनीतिक अर्थ र महत्व बोक्दछन् ।
५. पार्टीका क्रान्तिप्रतिको नीति र अन्य नीतिहरु
पार्टीका नीतिहरु दुईप्रकारले सतहमा आउने गर्दछन् । क्रान्तिप्रति अपनाइने नीति र अन्य नीतिहरु । क्रान्तिप्रति अपनाइने नीतिले रणनीतिक विषयहरुबारे आफ्नो धारणा प्रष्ट गरेका हुन्छन् । सशस्त्र सङ्घर्षबारे नीति स्पष्ट गरेर पार्टीले क्रान्तिको नीति तय गर्दछ । जस्तै कि, नयाँ जनवादी व्यवस्थाका लागि नयाँ जनवादी क्रान्ति आवश्यक छ । तर त्यो आवश्यकता छ भन्दैमा क्रान्ति शुुरु गरिहाल्ने पार्टीको नीति हुँदैन र त्यसरी क्रान्ति पनि हुँदैन । पार्टीले क्रान्तिप्रतिको नीतिमा बिभिन्न विषयहरुलाई गम्भीरतापूर्वक ध्यान दिएर आफ्नो काम गर्दछ । क्रान्तिको आवश्यकता भएपनि क्रान्तिकारी वातावरण नभएमा क्रान्ति हुँदैन । त्यस्तै क्रान्तिकारी वातावरण तयार भएको भएतापनि क्रान्तिकारी शक्तिको अस्तित्व छैन भने वा भएपनि त्यो क्रान्तिको नेतृत्व गर्नका लागि समर्थ छैन भने त्यो बेलामा पनि क्रान्ति हुन सक्दैन ।
यी सबै पक्षहरुमाथि ध्यान दिएर कम्युनिस्ट पार्टीले क्रान्तिप्रति नीति तय गर्दछ । ने.क.पा.(मसाल)ले क्रान्तिप्रति अपनाएको नीति ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषणमाथि आधारित छ । हुन त कैयौँ पटक क्रान्तिको कुरा उठाएर भड्काव दिशामा पुगेका घटना नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा छन्, तर ने.क.पा.(मसाल)ले ती सबैका विरुद्ध गर्ने बेलामा सामना गर्नुपरेका कैयौँ घटनाहरु पनि छन् । त्यसरी क्रान्तिका लागि मरिहत्ते गरेका कैयौँ पक्षहरु आज क्रान्तिका विरुद्धमा लाग्ने शक्तिका रुपमा विकास हुन पुगेका छन् । त्यसैले क्रान्तिको कुरा गरेर मात्र क्रान्तिप्रतिको दायित्व निर्वाह गर्न सकिंदैन । क्रान्तिसम्बन्धीका नीतिहरु सही भएमा मात्र क्रान्तिप्रतिको दायित्व पूरा गर्न सम्भव हुन्छ । त्यो कुरालाई कम्युनिस्ट पार्टीले विचार गर्नुपर्दछ र व्यवहारमा पनि त्यसलाई उतार्नुपर्दछ । त्यसका लागि पार्टीले ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण वास्तविक रुपले नै गरेर क्रान्तिप्रतिको नीति तय गर्नुपर्दछ ।
तर कम्युनिस्ट पार्टीले क्रान्तिको नेतृत्व गर्ने भएकोले त्यसको वैचारिक पक्षमा सम्झौता गर्ने भन्ने सवाल नै हुँदैन । तर त्यसका साथै विचारमा आउने भड्कावहरुका विरुद्धमा पनि पार्टीले निर्ममतापूर्वक आफ्नो कारवाही अगाडि बढाउनुपर्दछ । तात्कालिक परिस्थितिलाई विचार गरेर पार्टीले अन्य नीतिहरु पनि बनाएको हुन्छ । बिभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय विषयहरुले देशको राष्ट्रियतालाई छुने गर्दछन् । तिनले देशको सार्वभौमिकता र आन्तरिक मामिला समेतलाई प्रभाव पार्ने गरेका हुन्छन् । तिनीहरुका सम्बन्धमा पार्टीले आफ्नो नीति स्पष्ट गर्नुपर्दछ ।
त्यसैगरी देशमा कुनै राजनीतिक घटनाहरु घट्छन्, त्यसबारेमा पनि पार्टीले आफ्नो दृष्टिकोणलाई स्पष्ट गर्नुपर्दछ । यी नीतिहरु तत्कालका लागि क्रान्तिका लागि हुँदैनन् तर क्रान्तिका लागि दीर्घकालिक असरदार हुन्छन् । यस्ता विषयहरुमा पार्टीको दृष्टिकोण सही हुन सक्दछ भने मात्र त्यो पार्टी क्रान्तिका लागि योग्य हुन्छ र भविष्यमा हुने क्रान्तिको नेतृत्व पनि त्यसले गर्न सक्दछ । यदि यस्ता विषयहरुमा पार्टीको सही विश्लेषण र दृष्टिकोण आउन सकेन भने त्यसले क्रान्तिको कुरा गरेको भएपनि गलत विचारहरुको नै नेतृत्व गर्न थाल्दछ । त्यसैले अन्य नीतिहरु समेतलाई पार्टीले क्रान्ति र रणनीतिक विषयहरुसित सन्तुलन कायम गरेर दृष्टिकोण निशिचत गर्नुपर्दछ ।
६. कार्यनीतिक र रणनीतिक विषयहरुको अन्तर्सम्बन्ध
माथि १, २, ३, ४, ५ मा उल्लेख भएका सन्दर्भहरु कार्यनीति र रणनीतिहरु बीचमा हुने अन्तर्सम्बन्ध, तिनीहरुका बीचमा बनाइनुपर्ने सन्तुलन र सामान्जस्यतालाई पुष्टि गर्नका लागि नै हुन् । ने.क.पा.(मसाल)को आठौँ महाधिवेशनले यस सम्बन्धी यस्तो निर्देशन दिएको छ : “रणनीति र कार्यनीतिको सन्तुलन र सामान्जस्यता कायम गरेर नै हामीले क्रान्तिकारी आन्दोलनलाई सही प्रकारले अगाडि बढाउन वा त्यसको लागि आवश्यक परिस्थितिको निर्माण र्न सक्दछौँ । तर रणनीति र कार्यनीतिका बीचमा सही सन्तुलनको प्रश्न विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलन र हाम्रो देशको पनि अत्यन्त गम्भीर, कठिन र जटिल प्रश्न हो। यसमा सही सन्तुलन कायम गर्दा देखा पर्ने थोरै पनि गल्तीबाट पार्टी वा आन्दोलन दक्षिणपन्थी वा ‘वामपन्थी’ संकीर्णवादी दिशामा जाने सम्भावना हुन्छ ।
त्यसप्रकारका गल्तीहरुका विश्वकम्युनिस्ट आन्दोलन र स्वयम् हाम्रो देशमा पनि कैयौँ गम्भीर दुष्परिणामहरु हुने गरेका छन् । त्यसप्रकारका गल्तीहरुबाट यात कुनै देशको कम्युनिस्ट पार्टीको पूरै विघटन हुने गरेको छ वा त्यसबाट पुगेको क्षतिको पूर्तिका लागि पुनः लामो समयसम्म कडा परिश्रम गर्नुपर्ने हुन्छ ।”(राजनीतिक प्रतिवेदन तथा संगठनात्मक प्रस्ताव, पृ.४०) यसबाट पुष्टि हुन्छ एउटा कम्युनिस्ट पार्टीले मात्र रणनीति र कार्यनीतिलाई सन्तुलन र सामान्जस्यता कायम गर्न सक्दछ । रणनीतिक महत्वको विषयलाई असान्दर्भिक समयमा उठाउनाले तात्कालिक कार्यभारको उपेक्षा हुन जान्छ र रणनीतिक लक्ष्य हासिल गर्ने बाटो समेत बन्द हुन जान्छ । यसरी पार्टीले कार्यनीति र रणनीतिको विषयमा स्पष्ट नीति अपनाएको छ र ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण गरेर अगाडि बढ्नुपर्ने कुरामा जोड दिएको छ ।
नेपालमा ने.क.पा.(मसाल) नै एकमात्र पार्टी हो, जसले कम्युनिस्ट मान्यताहरुलाई सही ढङ्गले कार्यान्वयन गर्दछ र त्यस अनुसार व्यवहारमा पनि प्रस्तुत हुने गर्दछ । पार्टीले अपनाएका कार्यनीतिहरुले रणनीतिहरुलाई नै मद्धत गर्दै आएकोले अहिलेसम्म पार्टीको तात्कालिन राजनीतिक भूमिका र रणनीतिक विषयका रुपमा रहेका क्रान्तिका कार्यभारहरु सम्बन्धी कुनै गडवडी पैदा भएको छैन । यो स्थिति त्यत्तिकै कायम भएको भने होइन, पार्टीलाई सही दिशामा हिडाउन निकै नै सङ्घर्षहरु हुँदै आएका छन् । त्यसका पार्टीमा फूटको समेत सामना गर्नुपरेका घटनाहरु पनि पाइन्छन् ।
पार्टीको सही लाइनबाट भड्काउमा जाने प्रवृत्ति पहिले त क्रान्तिकारी जस्तो नै देखिन्छ, तर त्यसको अन्त्य दर्दनाक भएको छ । अहिले सम्म पार्टीले प्राप्त गरेको यो सफलता रणनीति र कार्यनीति बीचमा बनाएको सन्तुलन र सामान्जस्यताको परिणाम हो । कार्यनीतिमा अबलम्बन गरिने नीति र रणनीतिका लागि पक्षपोषण गरिने नीतिका बीचमा कुनै खाडल भएन भने त्यहाँ सन्तुलन र सामान्जस्यता कायम हुन्छ । त्यो स्थिति कायम रहँदासम्म पार्टी पनि क्रान्तिकारी रहन सक्दछ ।
बिभिन्न राजनीतिक विषयहरु जो पार्टीका तात्कालिन कार्ययोजनाहरुमा रहेका हुन्छन् र पार्टी तिनीहरुको कार्यान्वयनमा अभ्यस्त भइरहेको हुन्छ, ती विषयहरुले रणनीतिलाई नजिक ल्याउँछन् वा ल्याउँदैनन् भन्ने कुरा आन्तरिक छलफल र निर्णयको विषय हुने भएकोले रणनीति र कार्यनीतिको सन्तुलनसँगै संगठनात्मक अनुृशासन र विधिलाई पनि ध्यान दिनुपर्दछ । एकातिर नीतिहरु बीचको सन्तुलन र अर्कोतिर संगठनात्मक अनुशासन र विधिको पक्ष एउटा कम्युनिस्ट पार्टीको अस्तित्व र विकास झल्काउने आधारहरु हुन् । एउटा कम्युनिस्ट पार्टीको योग्यता रणनीति र कार्यनीतिको तयका लागि ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषणको वास्तविकता, तिनीहरु बीचको सन्तुलनको लागि पार्टीको कार्यव्यवहार र त्यो व्यवहार व्यवस्थित रुपले प्रकट हुनाका लागि अनुशासन र विधिको मूल्यबाट नै व्यक्त हुन्छ र हुनुपर्दछ । त्यसरी कम्युनिस्ट पार्टीले आफ्ना उद्देश्यहरु पूरा गर्न सक्दछ र लक्ष्यमा पुग्न सक्दछ ।
७. निष्कर्ष
कम्युनिस्ट पार्टीलाई सशक्त बनाउनका लागि केवल विचार र सिद्धान्त मात्र काफी हुँदैनन् । व्यवहारिक जीवनमा पार्टीले क्रान्तिको कार्यभार पनि पूरा गर्नपर्ने भएकाले पार्टीले राजनीतिक तथा सांगठनिक भूमिका खेल्दै कैयौँ कार्ययोजनाहरु जनताको बीचमा लैजानुपर्दछ र आफ्नो शक्तिलाई बढाएर लैजानपर्दछ । कम्युनिस्ट पार्टीको तात्कालिक कार्यभारहरु जो कार्यनीतिका रुपमा अगाडि आएका हुन्छन्, तिनीहरु ठोस स्थितिको ठोस विश्लेषण अनुसार नै तय हुनुपर्दछ । वस्तुपरक भएर कार्यनीति, रणनीति, क्रान्तिपूर्व अपनाइने नीति, क्रान्तिकालमा अपनाइने नीति, पार्टीका बिभिन्न कार्ययोजना र अन्य बिभिन्न नीतिहरुलाई कम्युनिस्ट पार्टीले निश्चित गर्नुपर्दछ । सही विश्लेषण, सही नीति, सही कार्यनीति, सही रणनीतिहरुले पार्टीको क्रान्तिकारी छविलाई स्पष्ट गर्ने हो ।
निर्णय र नीतिहरुमा रहने कमजोरीहरुले ने.क.पा.(मसाल)को आठौँ महाधिवेशनले उल्लेख गरे जस्तै विश्वमा कैयौँ कम्युनिस्ट भनिएका शक्तिहरुको ह्रास भएको छ । नेपालमा पनि त्यो उदाहरणको कुनै कमी छैन । त्यसैले क्रान्तिको कुरा भन्दा नीतिहरुको सन्तुलनको पक्षलाई माक्र्सवादी—लेनिनवादी ढङ्गले कायम गरेर अगाडि बढेमा मात्र क्रान्तिको भविष्यलाई नजिक ल्याउन सकिन्छ । त्यसैले कार्यनीति र रणनीतिको बीचमा अन्तर गर्न सक्नुपर्दछ र तिनीहरु बीचको सन्तुलनल र सामान्जस्यता कायम गर्नमा कम्युनिस्ट पार्टीले सँधै ध्यान दिनुपर्दछ ।
