विचार र निष्ठाको राजनीति कि भिडतन्त्र ?
आजको नेपाली राजनीति गम्भीर मोडमा उभिएको छ । सिद्धान्त, निष्ठा र ईमानदारिताजस्ता मूल्यहरूलाई पन्छाएर सस्तो लोकप्रियता, सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग र तामझामयुक्त भिडतन्त्रमार्फत सेलिब्रेटी बन्ने प्रवृत्ति तीव्र रूपमा मौलाउँदै गएको छ । विचार र दर्शनभन्दा प्रचार, नारा र देखावटी गतिविधिलाई प्राथमिकता दिने यो प्रवृत्ति दीर्घकालीन रूपमा राष्ट्र, राष्ट्रियता र लोकतान्त्रिक मूल्यका लागि खतरनाक संकेत हो ।
राजनीति जनताको सेवा, समाजको रुपान्तरण र राष्ट्र निर्माणको माध्यम हुनुपर्नेमा आज व्यक्तिगत स्वार्थ, सत्तालोलुपता र बाह्य शक्तिसँगको आशीर्वाद खोज्ने साधन बन्दै गएको छ । चुनाव जित्न विदेशी प्रभुहरूको ढोका ढकढक्याउने, राष्ट्रिय स्वाभिमानभन्दा बाह्य समर्थनलाई ठूलो मान्ने प्रवृत्तिले सच्चा नेपाली नागरिक विशेषतः युवा पुस्ता, गरिब मजदुर र किसानका सपना कुण्ठित बनाइरहेको छ । यही कारण आज देश सिक्किम वा यूक्रेनजस्तै परिस्थिति तर्फ धकेलिन सक्ने हो कि भन्ने आशंका बढ्दै गएको छ ।
सामाजिक सञ्जाल विचार आदान–प्रदान र जनचेतनाको माध्यम हुनुपर्नेमा भ्रम फैलाउने, घृणा उब्जाउने र भावनात्मक उत्तेजना सिर्जना गर्ने औजारमा रूपान्तरण हुँदै गएको छ । गहिरो अध्ययन, स्पष्ट दृष्टिकोण र जिम्मेवार अभिव्यक्तिको सट्टा ट्रेन्ड, लाइक र भाइरल हुने प्रतिस्पर्धाले राजनीतिलाई सतही बनाइदिएको छ । यसले जनतालाई सचेत नागरिकभन्दा अन्ध समर्थक बनाउने गम्भीर खतरा बोकेको छ ।
सबैभन्दा दुःखद पक्ष के हो भने सहिदहरूले देखेको सपना, राष्ट्रिय आन्दोलन र युवा आन्दोलनको मर्म क्रमशः उपेक्षित हुँदै गएको छ । देशका लागि जीवन बलिदान गर्नेहरूको त्याग सम्झनामा सीमित बन्दै गएको छ, तर व्यवहारमा तिनका मूल्य र आदर्शलाई निरन्तर कुल्चिँदै लगिएको छ । सिद्धान्त र विचारलाई ओझेल पारेर शक्ति र पदको खेल खेलिँदा राष्ट्र र राष्ट्रियता कमजोर बन्ने निश्चित देखिन्छ ।
यसकारण आज नेपाली जनताले, विशेषतः मतदाताले, गम्भीर रूपमा सोच्ने समय आएको छ । मतदान केवल अधिकार मात्र होइन, राष्ट्रप्रतिको जिम्मेवारी पनि हो। जात, क्षेत्र, भावनात्मक नारा वा क्षणिक आकर्षणभन्दा माथि उठेर उम्मेदवारको विचार, निष्ठा, ईमानदारिता र राष्ट्रप्रतिको प्रतिबद्धतालाई आधार मानेर विवेकपूर्ण निर्णय गर्न आवश्यक छ ।
अब पनि सचेत नभए भविष्यले हामीलाई माफी दिने छैन । लोकतन्त्रको रक्षा, राष्ट्रिय स्वाभिमानको संरक्षण र भावी पुस्ताको सुरक्षित भविष्यका लागि सोचेर, बुझेर र जिम्मेवारीका साथ मतदान गर्नु आजको अपरिहार्य आवश्यकता हो । यही नै सहिदप्रतिको सच्चा सम्मान र राष्ट्रप्रतिको वास्तविक निष्ठा हुनेछ ।
नेपाल आज राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक रूपमा अत्यन्त संवेदनशील मोडमा उभिएको छ । लामो राजनीतिक परिवर्तन, संघर्ष र बलिदानपछि सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना भए पनि जनताको जीवनमा अपेक्षित परिवर्तन अनुभूत हुन सकेको छैन । भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, आर्थिक निर्भरता र राजनीतिक अस्थिरताले देशको भविष्यप्रति गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ । यही अवस्थाबीच नेपाली समाजमा सचेतनाको नयाँ तरङ्गका रूपमा जेन्जी आन्दोलन देखापरेको छ, जसले सुशासन, पारदर्शिता र समृद्ध नेपालको मागलाई मुखर बनाएको छ ।
जेनजी आन्दोलन कुनै उमेर समूहको मात्र आन्दोलन होइन, यो विचार र चेतनाको आन्दोलन हो । भ्रष्टाचारलाई अस्वीकार गर्ने, दलाल पुँजीवादको विरोध गर्ने र युवालाई देशमै भविष्य निर्माण गर्ने अवसर उपलब्ध गराउनुपर्ने यसको मूल मर्म हो । तर यस्ता आन्दोलनलाई दिशानिर्देश दिन र संस्थागत परिवर्तनमा रूपान्तरण गर्न सिद्धान्तनिष्ठ र इमान्दार राजनीतिक शक्ति अपरिहार्य हुन्छ । यही सन्दर्भमा राष्ट्रिय जनमोर्चाको भूमिका विशेष रूपमा महत्वपूर्ण देखिन्छ ।
राष्ट्रिय जनमोर्चा नेपाली राजनीतिमा सिद्धान्त, विचार र कर्मनिष्ठतामा आधारित पार्टीका रूपमा परिचित छ । यो पार्टी सत्ता प्राप्तिलाई राजनीति गर्ने मुख्य उद्देश्य ठान्दैन; बरु राष्ट्रहित, सामाजिक न्याय र श्रमिक वर्गको अधिकारलाई आफ्नो राजनीतिको केन्द्रमा राख्दछ । सत्ता भए पनि नहुँदा पनि, सडक र सदन दुवैबाट भ्रष्टाचार विरुद्ध निरन्तर आवाज उठाउँदै आएको इतिहास यस पार्टीको वैचारिक दृढताको स्पष्ट प्रमाण हो ।
आजको नेपाली राजनीतिमा देखिएको चिन्ताजनक प्रवृत्ति भनेको सस्तो लोकप्रियताको राजनीति हो । चर्का नारा, भावनात्मक भाषण र सामाजिक सञ्जालको तडकभडकमार्फत जनताको ध्यान तान्ने तर स्पष्ट नीति र सिद्धान्तविहीन शक्तिहरूको उदयले दीर्घकालीन रूपमा राष्ट्रलाई गम्भीर क्षति पुर्याउने खतरा बढाएको छ । विगतमा भ्रष्टाचार, ठगी र अनैतिक कार्यमा संलग्न व्यक्तिहरूले नयाँ पार्टी खोलेर आफूलाई विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गर्नु जनचेतनाका लागि गम्भीर चुनौती हो । इतिहासले प्रमाणित गरिसकेको छ । सिद्धान्तविहीन राजनीति अन्ततः विदेशी स्वार्थ र शक्तिकेन्द्रको औजार बन्न पुग्छ ।
राष्ट्रियता नारामा होइन, व्यवहार र नीतिमा प्रकट हुनुपर्छ । राष्ट्रिय जनमोर्चाले राष्ट्रियताको मुद्दालाई सधैं व्यवहारिक र नीतिगत रूपमा उठाउँदै आएको छ । असमान सन्धि–सम्झौताप्रति आलोचना, विदेशी निर्भरता बढाउने नीतिप्रति असहमति र आत्मनिर्भर अर्थतन्त्रको वकालत यस पार्टीको स्पष्ट अडान हो । राष्ट्रिय स्वाधीनता, स्रोतसाधनको संरक्षण र स्वाभिमानी परराष्ट्र नीति यसको राजनीतिक दर्शनका मूल आधार हुन् ।
नेपालको बहुसंख्यक जनसंख्या मजदुर, किसान र ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्छ। तर यी वर्ग सधैँ राजनीतिक भाषणका विषय बने पनि राज्यको नीतिगत प्राथमिकतामा परेका छैनन् । किसानले उत्पादनको उचित मूल्य नपाउनु, मजदुरले श्रमको सम्मान नपाउनु र ग्रामीण युवाले अवसरको अभाव झेल्नु राजनीतिक असफलताको प्रत्यक्ष उदाहरण हो । राष्ट्रिय जनमोर्चाले यी वर्गलाई केवल मतदाता होइन, राष्ट्र निर्माणका आधारस्तम्भका रूपमा हेर्दै आएको छ । सहकारी प्रणाली, उत्पादनमुखी अर्थतन्त्र, भूमिसुधार र श्रमिक अधिकारप्रति यसको अडान यही दृष्टिकोणबाट प्रेरित छ ।
युवाको व्यापक पलायन आज नेपालको गम्भीर समस्या बनेको छ । लाखौँ युवा रोजगारीका लागि विदेशिन बाध्य हुनु केवल आर्थिक समस्या मात्र होइन, राज्यको दीर्घकालीन नीति असफलताको परिणाम हो । युवालाई देशमै रोजगारी र स्वरोजगारका अवसर सिर्जना नगरी समृद्ध नेपालको सपना साकार हुन सक्दैन। राष्ट्रिय जनमोर्चाले लामो समयदेखि सीपमूलक शिक्षा, उत्पादनशील उद्योग र कृषिमा आधारित रोजगारीको आवश्यकता औँल्याउँदै आएको छ, जुन जेनजी आन्दोलनको चाहनासँग पूर्ण रूपमा मेल खान्छ ।
समसामयिक रूपमा नेपाल कमजोर सुशासन, बढ्दो बेरोजगारी, आयातमुखी अर्थतन्त्र, सङ्घीय संरचनाको खर्चिलोपन र भ्रष्टाचारमा राजनीतिक संरक्षणजस्ता गम्भीर चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ । यी समस्याको समाधान अनुहार परिवर्तन वा क्षणिक लोकप्रियताबाट सम्भव छैन । यसको लागि दीर्घकालीन सोंच, स्पष्ट नीति र इमानदार नेतृत्व आवश्यक छ, जुन राष्ट्रिय जनमोर्चाको राजनीतिक अभ्यासमा स्पष्ट रूपमा देख्न सकिन्छ ।
आजको निर्वाचन कुनै सामान्य प्रक्रिया मात्र होइन, यो नेपाली जनताको चेतनाको परीक्षा हो । यदि जनताले भावनामा बगेर सिद्धान्तहीन शक्तिलाई रोजे, देशको भविष्य थप अनिश्चित बन्न सक्छ । तर यदि सही विचार, ईमान्दारिता र कर्मनिष्ठतालाई प्राथमिकता दिए, नेपाल आत्मनिर्भर, स्वाभिमानी र समृद्ध राष्ट्र बन्ने दिशामा अघि बढ्न सक्छ ।
अन्ततः विकल्प धेरै देखिए पनि वास्तविक विकल्प स्पष्ट छ । इमान्दार राजनीति, भ्रष्टाचार विरोधी अडान, राष्ट्रियता तथा मजदुर–किसान र युवाको भविष्य सुनिश्चित गर्ने राजनीतिक शक्ति भनेको राष्ट्रिय जनमोर्चा हो । अब समय आएको छ—भीड होइन विवेक रोज्ने, नारा होइन नीति छान्ने र व्यक्ति होइन सिद्धान्तमा विश्वास गर्ने ।
देशको भविष्य सुरक्षित गर्ने बाटो सिद्धान्तनिष्ठ राजनीतिबाटै सम्भव छ, र त्यसको एक सशक्त प्रतिनिधि राष्ट्रिय जनमोर्चा हो ।
