काठमाडौँ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य एक वर्षभन्दा लामो समययताकै न्यून विन्दुमा झरेको छ। अमेरिकी डलर बलियो हुनु, सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल बढ्नु र अमेरिकी केन्द्रीय बैंक (फेडरल रिजर्भ) ले ब्याजदर बढाउन सक्ने अपेक्षाले सुनको मूल्यमा दबाब परेको हो।
सोमबार (नोभेम्बर १६) अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य करिब एक प्रतिशत घटेर प्रतिट्रोय औंस ३ हजार ८४०.५२ अमेरिकी डलरमा झरेको रोयटर्सले जनाएको छ।
यसको प्रभाव नेपाली बजारमा पनि देखिएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार सोमबार छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख ६९ हजार १०० रुपैयाँ कायम भएको छ। आइतबार यसको मूल्य २ लाख ७० हजार २०० रुपैयाँ थियो।
गत माघ १५ गते नेपाली बजारमा सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख ३९ हजार ३०० रुपैयाँ पुगेर ऐतिहासिक उच्च विन्दुमा पुगेको थियो। त्यसयता सुनको मूल्य प्रतितोला ७० हजार २०० रुपैयाँ अर्थात् करिब २०.७ प्रतिशत घटिसकेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घट्नुको मुख्य कारण अमेरिकी डलरको मजबुती र ब्याजदर बढ्ने अपेक्षा रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। ब्याजदर बढ्दा बैंक तथा सरकारी ऋणपत्रमा लगानी गरेर प्रतिफल प्राप्त गर्ने अवसर बढ्ने भएकाले ब्याज नदिने सुनप्रतिको आकर्षण घट्न सक्छ।
यद्यपि, दीर्घकालीन रूपमा सुनको मागलाई टेवा दिने आधार भने कायम छन्। वर्ल्ड गोल्ड काउन्सिलका अनुसार सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमासिकमा विश्वका केन्द्रीय बैंकहरूले आफ्नो सञ्चितिमा खुद ३२१ टन सुन थपेका छन्। सुनमा आधारित लगानी कोष (इटिएफ) मा पनि लगानी बढेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकी डलर बलियो रहने र ब्याजदर बढ्ने अवस्था कायम रहे सुनको मूल्यमा थप गिरावट आउन सक्छ। तर भूराजनीतिक तनाव, आर्थिक अनिश्चितता र केन्द्रीय बैंकहरूको निरन्तर खरिदले भविष्यमा सुनको मूल्यलाई पुनः बढ्न सहयोग गर्न सक्छ।
नेपालमा सुनको मूल्य निर्धारणमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँगै अमेरिकी डलरको विनिमय दर, भन्सार महसुल र आयात लागतले पनि प्रभाव पार्छन्। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन सस्तिँदैमा नेपालमा पनि सोही अनुपातमा मूल्य घट्छ भन्ने निश्चित हुँदैन।
समग्रमा, सुनको मूल्य तत्काल थप दबाबमा रहने सम्भावना देखिए पनि आगामी दिनमा यसको दिशा अमेरिकी ब्याजदर, डलरको अवस्था र विश्व आर्थिक परिस्थितिमा निर्भर रहनेछ।