#धनवीर पुनमगर,

काठमाडौँ । पृथ्वीमा समयसमयमा मान्छे र देशलाई जलाउने र त्रसित बनाउने मान्छेहरू जन्मने गर्दछन्‌ । जस्तै : प्रथम विश्वयुद्ध (सन् १९१४–१९१८) को द्वौरान केही प्रमुख तानाशाही शासकहरू उदाएका थिए तर युद्धकै समयमा ठ्याक्कै कुनै तानाशाह सत्तामा थिएनन् । युद्धपछिको अस्थिरता, आर्थिक सङ्कट र जनताको असन्तोषका कारण केही तानाशाह उदाए ।
उनीहरू पहिलो विश्वयुद्धले जन्माएका तानाशाह हुन् भन्न भने मिल्दैन तर युद्धपछि बनेको अस्थिर अवस्था र जनतामा बढेको असन्तोषले तानाशाही शासन उदाएको थियो । सबैभन्दा प्रमुख रूपमा एडोल्फ हिटलर (जर्मनी) र बेटोली मुसोलिनी (इटली) पहिलो विश्व युद्धपछि उदाएका तानाशाह हुन् ।

पहिलो विश्वयुद्धपछि जर्मनीको हार भर्साई सन्धिको अपमानजनक सर्त र आर्थिक मन्दीका कारण नाजी पार्टीको उदय भयो । सोही नाजी पार्टीको प्रतिनिधि बनेका एडोल्फ हिटलर सन् १९३३ मा जर्मनीको चान्सलर बने र पछि उनले तानाशाही शासन स्थापना गरे ।

त्यस्तै युद्धपछिको इटलीमा राजनीतिक अशान्ति र आर्थिक सङ्कटको फाइदा उठाउँदै मुसोलिनीले फासिस्ट पार्टीमार्फत सत्ता कब्जा गरे । उनी सन् १९२२ मा इटलीको प्रधानमन्त्री बने र तानाशाही शासन स्थापना गरे ।

दोस्रो विश्वयुद्ध (सन् १९३९–१९४५) मा नयाँ तानाशाह उत्पन्न भएको कम भए पनि पहिलेदेखिकै तानाशाहको सत्ता बलियो बन्यो । उनीहरूको भूमिका युद्धको प्रमुख कारण पनि बन्यो तर युद्धपछिको परिदृश्यमा केही नयाँ शासक देखा परे, जसमा हिरोहितो (जापान), यद्यपि उनी औपचारिक रूपमा सम्राट थिए । जापानको सैन्य शासक वर्गले तानाशाही शैलीमा शासन गरेको थियो ।

सोभियत सङ्घमा स्टालिन दोस्रो विश्वयुद्धअघि नै सत्तामा थिए (सन् १९२४ बाट) र उनले पुँजीवादी ताकतका विरुद्ध तथा श्रमजीवी वर्गको पक्षमा शासन चलाएका थिए । त्यस्तै, माओत्सेतुङले चीनमा देशीय सामान्तवाद र जापानी साम्राज्यवाद विरुद्धको सङ्घर्षबाट नै चिनियाँ जनताको पक्षमा सन् १९४९ देखि कम्युनिस्ट शासनको स्थापना गरेका थिए ।
दोस्रो विश्वयुद्धमा नयाँ तानाशाहहरू खासै उत्पन्न भएनन् बरु पहिलेका तानाशाह† जस्तै : हिटलर, मुसोलिनी, स्टालिनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रह्यो । युद्धपछि भने चीन, उत्तर कोरिया, पूर्वी युरोपमा नयाँ शासक उदाए ।

समयसमयमा मान्छे र देशलाई जलाउने मान्छे निस्किएका छन्, जसरी इजराइली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु पनि निस्किएका छन् । उनले अहिले जे गर्न खोजिरहेका छन्, त्यो मानवता विरुद्धमा छ भन्दा फरक नपर्ला तर संसारका मानिसको कल्पना गरेकोभन्दा परको विषयजस्तो लाग्न थालिरहेको छ । अहिले उनले इरानमाथि आक्रमण गरेका छन् । त्यस कार्यको संसारका देश र राजनीति पार्टीले खेद प्रकट गरिरहेका छन् ।

बेन्जामिन नेतान्याहु उनले मानवता विरुद्ध गरेको त्यो आक्रमण कसको उक्साहटमा गरेका छन् वा आफ्‌नै बुतामा गरेका छन् ? त्यो भविष्यमा खुल्दै जाला तर मानिसका नसानसामा सल्किदै गइरहेको विद्रोहको आगोले हिटलर र अन्य शासकलाई जस्तै जलाएर खरानी बनाउने त होइन ?