बेल बहादुर रजाली, जयपुर

उता, मेरो गाउँ अझै जस्ताको तस्तै
त्यहीँ छ—रेसुङ्गाको काखमा निर्धक्क अडिएको
आफ्नै कोखबाट बग्ने बडीघाट खोला,
डल्ली खोला र सिस्ने खोलाले मानौँ पहरेदार बनेर
दिनरात त्यसको सुरक्षा गरिरहेका छन्।
गाउँको गोरेटो अझै त्यहीँ छ,
जहाँको धुलोमा म नांङ्गो खुट्टा तातेताते गर्दै
हिँड्न सिकेको थिएँ ।
गाउँको बिसौना पनि त्यहीँ छ,
जहाँ गाउँलेहरू घाँसको भारी
बिसाएर केही बेर थकाइ मार्ने गर्थे ।
त्यही बिसौनामा वर– पिपल र स्वामीका
रूखहरू अझै उभिएका छन् ।
र आफ्‌ना बूढा आँखाले टाढा–टाढासम्म
नियालिरहेका छन्,
मानौँ,
वर्षौँदेखि परदेशिएका छोराहरूको बाटो हेर्दै
घरका बुबाआमा पर्खाइमा बसेका छन् ।
हरेक बिहान, कुहिरो बिस्तारै माथि उठ्दै गर्दा
चराचुरुङ्गीहरूले उही पुरानो गीत गाउँछन्,
जसको मधुर स्वरले
मलाई निन्द्राबाट झल्यास्स बिउँझाउने गर्थ्यो ।
यता, म हजारौँ किलोमिटर टाढा छु ।
यहाँ गगनचुम्बी महलहरू छन्,
तर ती मेरा गाउँका पहाडको उचाइभन्दा होचा लाग्छन् ।
कामले शरीर पसिनाले निथ्रुक्क भिज्दा
सुकाउन एसीको हावा त छ,
तर त्यसमा मेरो गाउँको चिसो बतासको शीतलता छैन।
यहाँ चिल्ला र फराकिला सडकहरू छन्,
तर ती म नाङ्गो खुट्टा तातेताते गर्दै हिँड्न
सिकेको गोरेटो जत्तिकै सुरक्षित लाग्दैनन् ।
मेरो तन यता छ,
तर मन सधैँ उतै अल्झिएको छ ।
म अझै पनि कलकल बग्ने खोलाको
पानीले प्यास मेटाएका दिनहरू सम्झिन्छु ।
झरझर झर्ने झरनाको संगीतमा आफ्‌ना
सबै दुःख र पीडा बिर्सिएका क्षणहरू सम्झिन्छु ।
हरेक दिन नयाँ–नयाँ अनुहारसँग भेट हुन्छ,
तर ती अनुहारमा आफ्‌नोपन हुँदैन।
हरेक रात झलमल्ल बत्तीहरू बल्छन्,
तर तिनमा मेरो गाउँको टुकीले दिने न्यानोपन पाइँदैन।
कहिलेकाहीँ आकाशमा बादल उडिरहेको देख्दा
लाग्छ— सायद यही बादल उड्दै–उड्दै मेरो आँगनमा पनि
पुगेको होला र त्यहीँ बर्सिएको होला।
अनि यही जूनको उज्यालोले मेरो
घरको छानोमा पनि चुपचाप आफ्‌नो प्रकाश छरेको होला।
अब म गाउँ फर्किन चाहन्छु—
धनको धनी भएर होइन,
मनको धनी भएर।
किनकि आज लाग्छ,
जुन गाउँले मलाई धेरैथोक दियो,
अब त्यस गाउँलाई मैले केही फर्काउने बेला भएको छ।
मलाई तातेताते गर्दै हिँड्न सिकाउने
त्यही गोरेटोको माटोको भारा तिर्ने बेला आएको छ।
त्यसैले अब म छिट्टै फर्किनेछु—
उही खोलाको निर्मल पानीमा आफ्‌नो अनुहार हेर्न,
उही गाउँको काखमा फेरि लडीबुडी खेल्न,
उही गोरेटोमा बाल्यकालका पाइला खोज्दै हिँड्न,
र उही गाउँको चिसो हावाको
स्पर्शमा फेरि एकपटक आफ्‌नो अस्तित्व भेट्न।