काठमाडौं । विद्यालयबाट शैक्षिक सामग्री बिक्री नगर्न सरकारले दिएको निर्देशन निजी शैक्षिक संस्थाहरूले अटेरी गरेको पाइएको छ ।
काठमाडौंका अधिकांश निजी विद्यालयहरूले विद्यालय हाताबाटै वा निश्चित पसलबाट शैक्षिक सामग्री किन्न बाध्य बनाएको अभिभावकको गुनासो छ ।
सरकारले विद्यालयलाई शैक्षिक सामग्री नबेच्न निर्देशन दिएपनि त्यसको प्रभावकारी अनुगमन र कारबाही नहुँदा चर्को मूल्यमा स्कुलबाटै कापी, किताब किन्न परेको अभिभावक बताउँछन् ।
बूढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नं १० कपनमा रहेको ड्याफोडिल बोर्डिङ स्कुलमा आफ्ना छोराछोरी पढाउँदै आएका एक अभिभावकले बत्तिसपुतलीको एउटा निश्चित पसलबाटै स्कुलका कापी किताब किन्नुपर्ने बाध्यता रहेको सुनाए ।
उनले भने, ‘यता कपनमा स्कुल छ, किताब कापी किन्न बत्तिसपुतली पठाउँछन् । उनीहरूले भनेकै मूल्य तिर्नुपर्छ । त्यो पनि एकैपटक पाइँदैन । पटक पटक जानुपर्छ । अभिभावकलाई कति हैरानी दिएको ?’
स्मरणीय छ, वैशाख २ गते बूढानीलकण्ठ क्षेत्रका स्टेसनरी व्यवसायीले नगरप्रमुख मिठाराम अधिकारीसँग भेट गरी विभिन्न विद्यालयहरूबाटै स्टेसनरी सामग्री बेचबिखन भइरहेकोप्रति ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।
नेपाल पुस्तक तथा स्टेसनरी व्यवसायी महासंघको प्रतिनिधि मण्डलले नगरप्रमुखसमक्ष विद्यालयबाट स्टेसनरी सामग्री बिक्री गर्दा एकातिर स्टेसनरी व्यवसाय धराशायी बन्ने अवस्थामा पुगेको र अर्कोतर्फ अभिभावकले चर्को मूल्य तिर्नूपरिरहेको गुनासो गरेका थिए ।
व्यवसायीको गुनासोपछि नगरपालिकाको टोलीले केही स्कुलमा छापा मारी शैक्षिक सामग्री जफत गरेको थियो ।
यो पनि : स्टेसनरी सामग्री बेच्ने स्कुलमाथि बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाको ‘एक्सन’
नगरपालिकाले ड्याफोडिल स्कुलमा समेत छापा मारी बेच्न राखेको शैक्षिक सामग्री शील गरेको थियो । त्यसपछि सो विद्यालयले करिब तीन किलोमिटर टाढा सामाखुशीमा रहेको एक स्टेसनरी पसलबाट विद्यालयको शैक्षिक सामग्री बिक्री गर्दै आएको छ ।
नगरपालिकाले अनुगमन गरेपछि कतिपय विद्यालयले भने कापीबाट स्कुलको लोगो हटाएर बेच्न थालेका छन् । उनीहरुले स्कुलबाटै वा स्कलले भनेकै पसलबाट स्टेसनरी किन्न बाध्य बनाएको अभिभावकको गुनासो छ ।
व्यवसायीको दबाबपछि नगरपालिकाले केही दिन अनुगमन गरेपनि निरन्तरता दिएको छैन । निजी शैक्षिक संस्थासँग मिलेमतो गरेर नगरपालिले अनुगमन रोकेको व्यवसायीको आशंका छ ।
यद्यपी बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाका प्रवक्ता एवम् वडा नं १० का वडाअध्यक्ष नवराज भट्टराई भने व्यवसायीको आरोप अस्वीकार गर्छन् । युगदर्शनसँग कुरा गर्दै उनले अब अनुगमन मात्रै नभइ कारबाहीमै उत्रने बताए ।
भट्टराईले भने, ‘नगरपालिका ब्याक भएको भन्ने हुँदै होइन । हामी अनुगमनलाई निरन्तरता दिन्छौँ । गत वर्ष हामीले विद्यालयलाई चेतावनी मात्रै दिएका थियौँ । उनीहरुले यस्तै रहेछ, नगरपालिकाले केही गर्दोरहेनछ भनेर अटेरी गरेका होलान् । तर अब हामी एक्सनमा उत्रन्छौँ ।’
उनले शैक्षिक सामग्री बिक्री गरिरहेका स्कुललाई तत्काल रोक्नसमेत चेतावनी दिएका छन् । अन्यथा उपभोक्ता संरक्षण ऐनका दफा आकर्षित हुने र सोही बमोजिम कारबाही गरिने बताए ।
उपभोक्ता संरक्षण ऐनको दफा १६ मा ‘अनुचित व्यापार तथा व्यवसायजन्य क्रियाकलाप गर्न नहुने’ उल्लेख छ । त्यसो गर्नेलाई सोही ऐनको दफा ३९ को १ (ख) मा दुई लाख देखि तीन लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनसक्ने व्यवस्था छ ।
स्मरणीय छ, बूढानीलकण्ठ नगरपालिकाले गत चैत २ गते विद्यालयहरुलाई सर्कुलर गरी स्टेसनरी सामग्री नबेच्न भनेको थियो ।
संस्थागत विद्यालय सञ्चालन निर्देशिका २०६९ बमोजिम विद्यालयले स्टेसनरी सामान बेचबिखन गर्न पाउँदैनन् ।
यस्तै, सर्वोच्च अदालतले समेत विद्यालयलाई शैक्षिक सामग्री बेच्न रोक लगाएको छ ।
तर, विभिन्न तहका सरकार र अदालतको आदेशसमेत उल्लंघन गरी विद्यालयले शैक्षिक सामग्री बिक्री भइरहँदासमेत कारबाही नहुनु आपत्तिजनक भएको नेपाल स्टेसनरी व्यवसायी महासंघ बागमती प्रदेश सचिव कृष्णप्रसाद न्यौपाने बताउँछन् ।
न्यौपाने भन्छन्, ‘स्कुलले नै कापी, किताब बेच्दा स्टेसनरी व्यवसाय धरासायी हुने अवस्था एकातिर छ भने अर्कोतिर विद्यार्थीले कम खर्चमा पाउने कापी, किताब चर्को मूल्य लिएर स्कुलबाटै किन्नुपर्ने बाध्यताका कारण अभिभावक मर्कामा परेका छन् ।’
