भीष्म जोशी ##

तिमी को नै हौ र महासय ?
मेरो खुसी खोस्ने, मुस्कान लुट्ने
अनि मेरो भविष्यमाथि बलात आक्रमण गर्न खोज्ने
यत्रो भीमकाय र असङ्ख्य ब्रह्माण्डमा
को, के छ ?
कस्तो छ ब्रह्माण्ड ?
रहस्यकै गर्भमा रहेका बेला
मेरो त्यो पत्ता लगाउने हुटहुटीलाई
समाप्त पार्न खोज्ने
तिमी को नै हौ र महासय ?
मेरो पर्यावरण नै समाप्त पार्न खोज्ने

मेरो प्राण, मेरो जीवन, मेरो सबथोक
मेरो प्यारो मातृभूमि, मेरो धर्ती
तिम्रा बिनाअर्थका होडले ध्वस्त बनाउँदै छौ
मेरो भविष्य बर्बाद गर्ने तिम्रा यी कुकृत्यले
म बेचैन छु
भविष्यको नतिजा कल्पिँदै
बालबालिकालाई पढ्न देऊ
शान्तिपूर्वक स्कुल जान देऊ
उनीहरू चिन्तित छन् आफ्नो भविष्यलाई लिएर
उनीहरूलाई आन्दोलित होइन
शान्तिपूर्वक पढ्ने वातावरण देऊ
तिम्रा यी कुकृत्य अपाच्य छन्
हाम्रो भविष्य किन यति धेरै डरलाग्दो बनाउँदै छौ ?
तिमी हाम्रो प्यारो धर्तीलाई
समाप्त पार्न खोज्दै छौ
तिमी वार्षिक अर्बौंअर्ब टन कार्बन उत्सर्जन गरेर
मेरो पर्यावरण नै समाप्त पार्न खोज्दै छौ

म हिमालको काखबाट बोल्दै छु
हाम्रा कपूर जस्ता सेता हिमाल
तिमीले अँगार जस्ता काला बनाइसक्यौ
हिमाल मात्र काला भेटिन्नन्
थुप्रै हिमाली र समुद्री प्रजाति नष्ट पारिसक्यौ
बर्सेनि हजारौँहजार अमूल्य जीवन गुमाउँदै छौँ हामी
बेमौसमी आँधीहुरी चल्दै छ
अनि बिपत्को जोखिम बढ्दै छ
कारण तिमी हौ महासय

तिम्रा आणविक भट्टीहरु बन्द गर
विकासको नाममा सृजित कार्बन उत्सर्जन गर्ने
भट्टी तत्काल बन्द गर
तिमी बर्सेनि जी–२० अनि कोप सम्मेलन त गर्छौ
२०५० सम्म कार्बन उत्सर्जन हटाउने कुरा पनि गर्छौ
तर महासय
बिनाअर्थका ती सम्मेलनले
कार्बन उत्सर्जन हटाउने निर्णय किन गर्दैनौ
तिमी को हौ र महासय ?
मेरो पर्यावरण समाप्त पार्न खोज्ने

अब मेरो सुन्दर भविष्य ध्वस्त पार्दै छौ
पारिस्थितिक प्रणाली ध्वस्त बनायौ
तिमीले उत्सर्जन गरेको कार्बनले
ओजोन तह ध्वस्त बनाउँदै छ
तिम्रा कारणले धर्ती तातो बन्दै छ
तिमीले तिम्रा भव्य सम्मेलनमा
सुनका थालमा चौरासी व्यञ्जन खाए झैँ
क्षणिक बनाउन नखोज महासय
यो धर्तीको आयु
अनन्तकालसम्म छ पृथ्वीको आयु
बाँच्न देऊ धर्तीमातालाई
जहाँ सुन्दर भविष्य चुमुन्
असङ्ख्य जीवित प्राणी र वनस्पतिले

सिङ्गो ब्रह्माण्ड, विशाल धर्ती, करौडौँ प्रजाति
अरबौं मानिस एकातिर
तिमी आठदस जना शासक र नेता अर्कातिर
यस्तै नराम्रो मात्रै गर्छौ भने
कोही अनि केही होइनौँ महासय

समयमै कार्बन, नाइट्रोजनलगायतका
हानिकारक ग्याँस उत्सर्जन बन्द गर
मानवीय कृयाकलापबाट सिर्जित
जलवायु परिवर्तनको सङ्कट अन्त गर
सिङ्गो प्राणी, वनस्पति र प्यारो धर्तीको भविष्य
सुनिश्चित गर
नराम्रो मात्रै गर्ने हो भने
तिमी को हौ र महासय ?
मेरो पर्यावरण समाप्त पार्न खोज्ने ?

अखिल नेपाल प्रगतिशील लेखक सङ्घ (अन्पा) द्वारा २०८० पुस २७ गते शुक्रबार आयोजित साहित्यिक पदयात्रा–४ मा नुवाकोटको सूर्यचौर वाचन गरिएको कविता)