लन्डन । विश्वका प्रमुख तेल उत्पादक मुलुकहरूको सङ्गठन ओपेकका सदस्य राष्ट्रहरूमाझ तेल उत्पादनका सम्बन्धमा पुनर्विचार गर्नेगरी अर्को साता बैठक हुनै लाग्दा पुरानै विवादले तनावको अवस्था सिर्जना हुन लागेको देखिएको छ ।
संयुक्त राज्य अमेरिकापछि विश्वमा सर्वाधिक तेल उत्पादक राष्ट्रहरू रसिया र सउदी अरेबियामाझ विगतमा पनि उत्पादनको विषयलाई लिएर विवाद हुने गरेको छ । तर कोरोना भाइरसका कारण कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट आएसँगै प्रमुख तेल उत्पादक राष्ट्रहरूले उत्पादनमा व्यापक कटौती गरेर बजारमूल्यलाई स्थिर राखेका थिए ।
अहिले विश्व बजारमा तेलको मूल्य कोरोना भाइरस सङ्क्रमण देखिनुअघिकै अवस्थामा आइपुगेको छ अर्थात् बजारमा अहिले कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ६५ डलरको हाराहारीमा पुगेको छ । त्यसैले आगामी साता दुई प्रमुख तेल उत्पादक राष्ट्रह र अरू साझेदार मुलुकले आगामी कदमका बारेमा छलफल गर्न लागेका हुन् । उनीहरूमाझ विश्व बजारमा कति कच्चा तेल पठाउने भन्ने विषय नै वार्ताको प्रमुख विषय बन्न लागेको छ ।
बिहीबार आयोजना हुने उक्त मन्त्रीस्तरीय बैठकमा तेल उत्पादनको कोटाका विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
“वार्तामा प्राथमिकताका विषयहरू स्पष्टै छन् । रसियाले जतिसक्दो चाँडो तेल उत्पादनलाई विगतकै स्वरुपमा उत्पादन गर्न चाहन्छ भने सउदी अरेबियाले उच्च मूल्यमै केही समय तेल बेच्ने चाहना राखिरहेको छ” सेब संस्थाका प्रमुख विशेषज्ञ बार्ने सिल्ड्रपले बताए ।
कच्चा तेलको मूल्यको विश्वबजारमा माग बढी रहेको अवस्थामा ओपेकले आफ्नो उत्पादन कटौतीले “कृत्रिम अभाव” सिर्जना गर्न सघाउने र त्यसबाट मूल्यवृद्धि यथावत राख्न मद्दत गर्ने स्टिफेन इन्सले बताए ।
गत जनवरीमा आयोजित दुई दिनको मध्यस्थतापछि ओपेकका २३ सदस्य विश्वबजारमा तेलको आपूर्तिलाई केही सहज तुल्याउन सहमत भएका थिए ।
खोप अभियानको निरन्तरता र विश्वकै सर्वाधिक ठुलो तेल आयातकर्ता चीनमा माग बढेसँगै तेलको मूल्य पूर्व सङ्क्रमण अवस्थामा पुगिसकेको छ ।
ओपेकमा निकै प्रभाव सिर्जना गर्ने सउदी अरेबियाले हालैका दिनमा उत्पादनमा थप कटौती गर्ने मनसाय व्यक्त गरेको छ । रियादले हालैमात्र प्रतिदिन १० लाख ब्यारेलले उत्पादन कटौती गर्ने निर्णय गरेको छ, जबकि रसिया र कजाखस्तानले कच्चा तेलको उत्पादन केही बढाएका छन् ।
ओपेकका सदस्य राष्ट्रहरूमाझ तेल उत्पादनको कोटालाई लिएर विगतदेखि नै विवाद हुने गरेको छ । यस पटक पनि यस मुद्दाले प्रमुखता पाउने विज्ञहरूको भनाइ छ ।
इरान, भेनेजुएला र लिबियालाई ओपेकको कोटाबाट अलग राखिएको छ । इराक र नाइजेरिया समेतका अन्य कतिपय मुलुकले भने तोकिएको कोटाभन्दा बढी तेल उत्पादन गरिरहेका छन् ।
ओपेकका सदस्य राष्ट्रहरूले अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले इरानमाथि लागेका प्रतिबन्ध हटाउने सम्भावनाका बारेमा पनि विचार–विमर्श गरिरहेका छन् । यदि इरानमाथिको प्रतिबन्ध हटेमा इरान विश्व बजारमा पुनः प्रवेश गर्ने र आपूर्तिमा नाटकीय रुपमा वृद्धि हुने छ ।
बुधबार नयाँ कोटा निर्धारण गर्नुअघि बस्ने मन्त्रीस्तरीय बैठकले बजारको वर्तमान अवस्थाको मूल्याङ्कन गर्नेछन् । (रासस÷एएफपी)
