काठमाडौँ । शिक्षामा समाजवादी स्वरूपको बारेमा प्रगतिशील लेखक सङ्घले उनन्चालिसौँ परिसंवाद सम्पन्न गरेको छ । “शिक्षाको समाजवादोन्मुख चरित्र र चुनौती” विषयक परिसंवाद २०७७ पुस ३ गते भर्चुअल माध्यमबाट सम्पन्न भएको हो ।
प्रलेसका अध्यक्ष प्रा.डा जीवेन्द्र देव गिरीको अध्यक्षता तथा महासचिव समीर सिंहको सञ्चालनमा परिसंवाद कार्यक्रम अघि बढेको थियो । कार्यक्रममा विषयवस्तु डा. चूडा ढकालले प्रस्तुत गर्नुभएको थियो ।
विषयवस्तु प्रस्तुत गर्दै डा. ढकालले अहिलेको शिक्षाप्रणाली समाजवादोन्मुख चरित्रको नरहेको दावी गर्नुभयो । ‘दुईतिहाइ बहुमतयुक्त वामपन्थी सरकार हुँदा शिक्षाक्षेत्रमा ठुलै हस्तक्षेप हुनुपर्ने हो’ उहाँले अगाडि भन्नुभयो– ‘तर संविधानमा समाजवादोन्मुख शब्दावली लेख्ने काम मात्र भयो, व्यवहारमा केही हुन सकेन ।’
संविधानको धारा ५१ को प्रसङ्ग अघि सार्दै डा. ढकालले समाजवादी मोडेलअनुरूप शैक्षिक प्रणाली अवलम्बन गरिने उल्लेख भए पनि कार्यान्वयनमा भने त्यस पक्षलाई पूरै उपेक्षा गरिएको तर्क गर्नुभयो । ‘वर्षैपिच्छे शिक्षाक्षेत्रमा बजेट कटौती हुँदै छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘त्यसको परिणामस्वरूप अहिले शिक्षा हुनेखानेको पक्षमा मात्र रहेको छ ।’
शिक्षामा सर्वसाधारण नागरिकको समेत पहुँच पुगेपछि नै समाजवादोन्मुख शिक्षाको आधार तयार हुने उहाँको तर्क थियो । ‘समाजवादी शिक्षामा श्रमलाई सम्मान गर्ने, उत्पादनसित जोड्ने, मानवीय श्रोतसाधनको निर्माण गर्दै सांस्कृतिक रूपमा समेत सचेत नागरिक तयार गर्ने प्रवृत्ति हुन्छ’ उहाँको प्रष्टोक्ति थियो ।
वैज्ञानिक अध्ययन–अनु्सन्धानमाथि आधारित व्यावहारिक शिक्षामा जोड दिनुपर्ने बताउँदै उहाँले अहिलेको जस्तो सुगारटाइ शिक्षालाई पूरै निरुत्साहित गरिनुपर्ने आवश्यकतामा जोग दिनुभयो ।
फिनल्यान्डको उदाहरण दिँदै उहाँले भन्नुभयो– ‘विद्यालयमा विद्यार्थी असफल हुनु विद्यार्थीको दोष नभएर शिक्षाप्रणालीको दोष हो ।’
कार्यक्रममा प्रा.डा. बद्रिविशाल पोखरेल, पुष्कर रिजाल, डा. शम्भु कट्टेल, तारामणि न्यौपाने र बुद्धि सापकोटाले पूरक टिप्पणी राख्नुभएको थियो ।
