इरान । इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच पाँच महिनादेखि जारी तनावपूर्ण सैन्य टकरावमा केही राहत देखिएको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कूटनीतिक प्रयासलाई अवसर दिने सङ्केत दिएपछि इरानले पनि आफ्ना प्रतिशोधात्मक आक्रमण स्थगित गरेको जनाएको छ । यससँगै गल्फ क्षेत्रमा तेल ढुवानी र ऊर्जा पूर्वाधारमाथिको तत्कालको जोखिम घटेको छ भने अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा ओरालो लागेको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्जले ट्रम्पले वार्तालाई ‘केही ठाउँ’ दिन चाहनुभएको बताउँदै अमेरिकी सेना पूर्ण तयारी अवस्थामा रहे पनि तत्काल थप आक्रमण नगर्ने नीति अपनाइएको जानकारी दिनुभयो । इरानले पनि अमेरिकाले दुई रातदेखि हवाई आक्रमण नगरेकाले आफ्नो प्रतिशोधात्मक कारबाही रोकेको जनाएको छ ।

इरानी सेनाका प्रवक्ता मोहम्मद अक्रामिनियाले अमेरिकी आक्रमण दुई रातअघि रोकिएको र इरानको रणनीति प्रतिशोधमा आधारित भएकाले आफूहरूले पनि सैन्य प्रतिक्रिया स्थगित गरेको बताउनुभयो ।

यसअघि अमेरिकी सेनाले लगातार १३ रातसम्म इरानमाथि आक्रमण गरेको थियो । अप्रिलमा भएको युद्धविरामपछि यो द्वन्द्वको सबैभन्दा तीव्र चरण मानिएको थियो । पछिल्ला दुई रात भने दुवै पक्षबाट प्रत्यक्ष आक्रमण नभएपछि तनाव केही कम भएको देखिएको छ ।

तनाव घटेसँगै सोमबार एसियाली बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पनि घटेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य करिब ५.९ प्रतिशत घटेर प्रतिब्यारेल ९१.०८ अमेरिकी डलरमा झरेको छ भने वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियेट (डब्लुटीआई) ५.७३ प्रतिशतले घटेर ८४.१९ अमेरिकी डलरमा कारोबार भएको छ ।

हर्मुज जलघाँटीबाट सुरु भएको द्वन्द्व पछि अमेरिकी सैन्य अड्डा, क्षेत्रीय जलमार्ग र खाडी राष्ट्रसम्म फैलिएको थियो । आइतबार एउटा तेल ट्याङ्कर समुद्री सुरुङ विस्फोटबाट क्षतिग्रस्त भएको अपुष्ट इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

यसैबीच इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले यसै साता ह्वाइट हाउस भ्रमण गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । उहाँले ट्रम्पलाई इरानको आणविक कार्यक्रमविरुद्ध कडा नीति कायम राख्न आग्रह गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । नेतान्याहुले इरानको आणविक कार्यक्रम कुनै पनि माध्यमबाट अन्त्य हुनुपर्ने धारणा व्यक्त गर्नुभएको छ । इरानले भने आफ्नो आणविक कार्यक्रम शान्तिपूर्ण नागरिक प्रयोजनका लागि मात्रै रहेको दाबी गर्दै आएको छ ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले केही रक्षात्मक हतियारको मौज्दातमा परेको दबाबका कारण सैन्य अभियान विस्तार गर्ने योजना प्रभावित भएको जनाए पनि वाल्ट्जले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै अमेरिकी सेनासँग अभियान सञ्चालनका लागि आवश्यक सबै क्षमता रहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि इरानसँग वार्ता जारी रहेको र तेहरान पहिलेभन्दा गम्भीर रूपमा संवादमा सहभागी हुन खोजिरहेको बताउनुभएको छ । उहाँले पूर्ण सैन्य अभियान पुनः सुरु गर्ने वा नगर्नेबारे अन्तिम निर्णय भने अझै नगरेको सङ्केत दिनुभएको छ ।

यसबीच युद्धका असर अन्य क्षेत्रमा पनि देखिएका छन् । इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले उत्तरपश्चिमी यमनमा साउदी अरेबियाको एउटा ड्रोन खसालेको दाबी गरेका छन् । यसअघि उनीहरूले साउदी अरामकोका तेल पूर्वाधारमा आक्रमण गरेको दाबी गरेका थिए भने त्यसको प्रत्युत्तरमा रियादले हुथी लक्ष्यमाथि हवाई आक्रमण गरेको जनाएको थियो ।

तेहरानमा भने आइतबार जनजीवन सामान्य देखिएको एएफपीका संवाददाताले जनाएका छन् । अत्यधिक गर्मीका बाबजुद सडकमा सवारी चाप, पसल तथा रेस्टुरेन्टको नियमित सञ्चालनले राजधानीमा तत्काल युद्धको असर कम भएको सङ्केत दिएको छ ।