जातिगत रंगका आधार ढालौं
वर्गविहीन समाज निर्माण गरौं।
रुढ़िवादी कु–संस्कार विरुद्ध अब
ज्वारभाटा सरि आन्दोलन गरौं।।
अनुशाशन र सभ्यता पढाउँदै
मार्क्सवादको सिद्धान्त सिकाउँदै।
गाउँवस्ती जगाउँदै हिड्नु छ
संसार बदल्ने त्यो ज्ञान सिकाउँदै।।
सहभोजको खेल धेरै देख्यौं
गाईको मासु खुवाउनेलाइ पनि देख्यौं।
बाहुनको जनै र टुप्पी काट्ने
अराजक उग्रहरु भनिने देख्यौं।।
विचार का त्यी अपरिपक्क हरु
आफैँ क्रान्तिकारी भनिनेलाइ देख्यौं।
ठोस परिस्थितिलाई नै नवुझी
अन्धानुकरणको राजनीति देख्यौं ।।
संरचनाहरु जसका तस छन्
भौतिक आधार क्षति भएका छन् ।
मानिस बीच गहिरो भ्रम छर्दै
संरचना बचाउने होडमा छन्।।
उता परिवर्तनका विरोधी हरु
मन्द मन्द मुस्कुराई रहे छन्।
यथास्थितिमा समाज देख्न
परिवर्तन विरुद्ध भ्रम छरे छन्।।
जात पात र धर्मको लागी उनी
अन्ध विश्वास जगतमै छर्दै छन्।
कसैको पानी नचल्ने भन्छ वरै
कपड़ा र औजार चल्छ पो भन्छन् ।।
फलफुल चल्छ तर पानी चल्दैन
कस्तो गजवको चलन म बुझ्न सक्दिन।
रातो रगत सबैको हुन्छ भन्छ
तर यो समाजले कठै किन बुझ्दैन।।
नपाक्दै फल, मासु, तरकारी चल्ने
रक्सी, कपडा औजार नि चल्छ रे।
घर मठ मन्दिर बनाउन मिल्छ
बने पछि भित्र पस्न न चल्ने रे।।
त्यसैले वर्गीय ती आँखाले हेरौं
जातिगत रंग विरुद्ध संघर्ष गरौं।
भ्रम चिर्दै नयाँ युग बनाऔं
नयाँ जनवादको आधार तैयार गरौं ।।
रुढ़िवादी विचारलाई ढालौं
अन्धविश्वास विरुद्ध अब सबै जागौं।
सजक बनौं सतर्क वनाउँ
सामाजिक परिवेश विरुद्ध नै जागौं।।
वर्गीय आन्दोलनको रेखा कोर्दै
चेतना जगाउँदै जनसंघर्ष गर्दै ।
विभेदकारी संस्कारलाई तोड्दै
जनसंगठनका आधार जोड्दै।।
खिमराज चालिसे (चंडिगढ)
