तानसेन । हाम्रै भान्सा, घर, अफिस, स्कुल, कलकारखानाबाट दिनहुँ फोहर निस्कन्छ । यसलाई कहाँ र कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने धेरैलाई चिन्ता छ । कसैलाई यो चिन्ताको विषय बनिरहँदा कोही फोहरमै भविष्य देख्नेहरू पनि छन् ।

यहाँको तानसेन नगरपालिका–६ पदमेटारीका तीन दाजुभाइले विगत पाँच वर्ष यता फोहरमा मोहर खोज्दैछन् । यहाँका सुशील, उमेश र टार्जन भण्डारीले तानसेन–७ लामिडाँडामा नेप्लिज वेस्ट बैङ्क नै सञ्चालन गरी फोहरबाट मोहर खोज्दै आएका हुन् ।

तानसेन बजारबाट दैनिक निस्कने फोहरले बजार प्रदूषित भइरहेका बेला बजारलाई स्वच्छ र सफा राख्ने हेतुले तीन दाजुभाइ मिलेर कबाडी सङ्कलन र प्रशोधित गरी आम्दानी लिइरहेका छन् । उनीहरूले उद्योग दर्ता गरी केही युवालाई रोजगारीसमेत प्रदान गरेका छन् । उनीहरूले कागज, कार्टुन, किताब, कापी, फलामका टुक्रा, सिसा, बोतलजस्ता प्रयोगविहीन वस्तु सङ्कलन गरी प्रशोधन गरेर आम्दानी गरिरहेका छन् ।

तीनै दाजुभाइले स्नातकसम्मको अध्ययन गरेका छन् । सुशील जसले मेकानिक्स डिप्लोमा सकेर हाल स्नातक गर्दै हुनुहुन्छ, उमेशले बिएस्सी सकेर हाल एमए इकोनमिक्समा अध्ययनरत हुनुहुन्छ र टार्जनले बिबिए पूरा गरिसक्नुभएको छ तर उहाँहरूमा न विदेश जाने सोच छ, न त सरकारी जागिर नै । तीन दाजुभाइको एउटै सोच छ तानसेनलाई फोहरमुक्त सहर बनाउने ।

सङ्कलित कबाडी वस्तुको वर्गीकरण गरी उनीहरूले भैरहवा, काठमाडौँ, वीरगञ्जलगायत ठुला सहरका रिसाइकल कम्पनीमा पठाउने गरेको सञ्चालक उमेश भण्डारीले बताउनुभयो । केही वस्तुहरू भने आफैँ रिसाइकल गर्ने गरेको उहाँको भनाइ छ । उनीहरूले कबाडी सङ्कलनबाटै वार्षिक ३० देखि ५० लाखसम्म कमाइ गर्दै आएका छन् । कबाडी सङ्कलनका लागि उनीहरूले छ जनालाई रोजगारी दिएका छन् । यहाँ तीन जना नेपाली र तीन जना भारतीय नागरिकले रोजगार पाएका छन् ।

सुरुमा पढेका युवाहरूले फोहर सङ्कलन गर्ने काम गर्छन् भन्दा धेरैले गिज्याएका थिए तर अहिले उनीहरूको काम देखेपछि धेरैले प्रशंसा गर्न थालेका छन् ।

उमेश सुरुका दिन सम्झदै भन्नुहुन्छ– ‘सुरुवातमा हामीलाई यो काम गर्न त्यति सहज थिएन; कसैले सोचेका थिएनन्; पढेका युवाले कबाडी सङ्कलन गरेर खालान् भनेर त्यति बेला न त स्थानीय सरकारले सहयोग गऱ्यो, न त समाजमा कसैले साथ दिए । परिवारलाई बुझाउन गाह्रो भो बरु हामीले फोहर सङ्कलन गरेको देखेर समाजका केही व्यक्तिले त फलाम, प्लास्टिक, बोतल टिप्ने कबाडी भनेर गिज्याए ।’

पहिले पहिले फोहर सङ्कलनका लागि उनीहरू ग्राहक खोज्दै हिँड्थे तर अहिले ग्राहक ‘रिसाइकलर्स’ खोज्दै उनीहरूसम्म आइपुग्छन् । प्रत्येक दिन दुई टनभन्दा बढी कबाडी सङ्कलन हुन्छ । सङ्कलन भएका फोहरलाई त्यसको प्रकारका आधारमा छुट्टाएर पुनः प्रशोधनका लागि सम्बन्धित कम्पनीसँग समन्वय गर्छन् । कबाडीबाट प्राप्त आम्दानीबाट उनीहरूले तानसेन नगपालिकालाई कर बुझाउँदै आएका छन् । (रासस)