नवीन बस्याल ##

२००१ भदौ २७ गते कास्की ताक्राङमा बुबा दण्डपाणि लामिछाने र आमा मनकुमारी लामिछानेको कोखबाट जन्मिनुभएका ऋषिराम लामिछाने दशकौँदेखि बाँकेको कोहलपुर नगरपालिका वडा नं. १ कौशिलानगरमा बस्दै आउनुभएको थियो । उहाँ कोहलपुरका स्थापित व्यवसायी र उनीहरूका अभिभावक पनि हुनुहुन्थ्यो ।

सरल स्वभाव र शालीनता उहाँको बयान नै गर्न नसकिने व्यक्तित्व हो । रेडियो, घडी, टिभी मर्मतको कामबाट स्थापित सिङ्गो कोहलपुरका जनताको विश्वास जित्न सफल हुनुभएको थियो । उहाँको परिवारमा पत्नी लीलामाया लामिछाने, छोराहरू परशुराम लामिछाने, शङ्कर लामिछाने र शरद लामिछाने हुनुहुन्छ भने बुहारीहरू राधिका लामिछाने, दुर्गा शर्मा लामिछाने, शर्मिला शाह लामिछाने हुनुहुन्छ । उहाँको दुई बहिनी छोरी तथा नातिहरू ज्वाला लामिछाने, जुलेश लामिछाने, जिना लामिछाने, सागर लामिछाने, सौरभ लामिछाने, मिराज लामिछाने, आस्था लामिछानेलगायतको परिवार छ ।

कोहलपुरमा ज्वाला इलेक्ट्रोनिक हाउसलगायत अन्य व्यवसायमा स्थापित व्यक्तिको नाम थियो ऋषिराम लामिछाने । उहाँको परिवारले कपडा व्यवसाय पनि गरिरहेको छ । अहिले यो सबै व्यवसायीको जिम्मा जेठा छोरा परशुराम लामिछाने र कान्छो छोरा सरद लामिछाने अनि बुहारी शर्मिला लामिछाने र नाति ज्वाला लामिछानेलगायत परिवारको जिम्मामा चलिरहेको छ ।

स्मृतिशेष ऋषिराम व्यावसायिक रूपमा मात्र नभएर देश, जनता, राष्ट्र, राष्ट्रियताको रूपमा पनि विभिन्न आन्दोलनमा सक्रिय हुनुहुन्थ्यो । उहाँको सिङ्गो परिवार नै नेकपा (मसाल), राष्ट्रिय जनमोर्चा, रक्तिम सांस्कृतिक अभियानका विभिन्न क्षेत्रमा जिम्मा लिएर काम गरिरहेको पाउन सकिन्छ । उहाँ कोहलपुरका राष्ट्रिय जनमोर्चाको पुरानो पाका नेता पनि हुनुहुन्थ्यो । उहाँले विभिन्न प्रजातान्त्रिक आन्दोलन, सङ्घीयताको विरोधको आन्दोलन, राष्ट्रियता रक्षाको आन्दोलन वा सबै प्रकारका न्यायपूर्ण आन्दालनमा सहभागिता जनाउनुभएको थियो । त्यसैले पनि स्मृतिशेष ऋषिरामको योगदान अतुलनीय देखिन्छ ।

ऋषिरामको ८१ वर्षको उमेरमा दुःखद निधन हुन पुग्यो । विभिन्न रोगको सामना गर्दै यहाँसम्मको जीवनयापन गर्न सफल उहाँको अहिले निधन भएको छ । २०८१ वैशाख २८ गतेका राती कान्छा छोरा शरदसँगै खानपिन गरेर सुतेका ऋषिराम राति केही भन्न खोजे जस्तो गरेर हातले कोट्याएको उहाँकी पत्नी लीलामाया बताउनु हुन्छ । पत्नी लीलामया निद्राबाट ब्युझिँदा उहाँको मुखबाट रगत र फिज आएको जस्तो देखिएपछि छोरा शरदलाई बोलाउँदा ऋषिरामको श्वास बन्द थियो ।

मानव जीवनमा मृत्यु सत्य छ तर एक्कासि बिहानै छरपस्ट श्रद्धाञ्जलीको सञ्जालभरि भावना देखेर भावुक भएको थिएँ म । लामिछाने परिवारसँगको पारिवारिक सम्बन्ध निकै गहिरो थियो ।

मानव जीवनमा जन्मपछिको मृत्यु सत्य हो तर कतिपय व्यक्तिको मृत्यु सामान्य नहुँदो रहेछ । सामाजिक दायित्व वा भूमिका उच्च भएका मानिसको मृत्यु धेरैको लागि ठुलो क्षति बन्दो रहेछ । अब ऋषिराम लामिछाने सम्झनामा मात्र हुनुहुन्छ । सम्झना सधैँ सधैँ जीवित रहने छ ।

वैशाख २८ गते निधन भएको उहाँको अन्तिम बिदाइ अर्थात् दाहसंस्कार वैशाख २९ गते अघैयाघाटमा गरिएको थियो । उहाँलाई राष्ट्रिय जनमोर्चा निकट अखिल नेपाल युवक सङ्घका अध्यक्ष कृष्णराज पाण्डेले पार्टीको झण्डा ओढाएपछि दासंस्कार भएको हो ।

स्मृतिशेष ऋषिरामको निधनले सिङ्गो परिवार र छिमेकी कोहलपुरवासीलाई मात्र होइन, सिङ्गो पार्टी राष्ट्रिय जनमोर्चा र जनतान्त्रिक आन्दोलनले ठुलो क्षति व्यहोर्नुपरेको छ । ऋषिराम लामिछानेप्रति भावपूर्ण श्रद्धासुमन अर्पण गर्दछु ।