बागलुङ बजार । बागलुङमा वर्षा नहुँदा गहुँ सुक्न थाल्दा किसान चिन्तित हुन थालेका छन् । जिल्लाका गलकोट, जैमिनी, बागलुङ, निसीखोला, बरेङल, ढोरपाटन, तमान, ताराखोलागायतका ठाउँमा यो समस्या देखा परेको थियो ।

गत वर्ष यति बेला खेतबारीमा लगाइएका गहुँजौँले बाला हाल्न सुरु गर्थे । समयमै वर्षा हुँदा कृषकले गहुँ उत्पादनमा घाटा ब्यहोर्नुपरेन तर यस वर्ष गहुँ लगाएपछि पानी नपर्दा किसान निराश बनेका छन् । लामो समयदेखि खडेरीले पसाउन थालेको गहुँ सुक्न थालेपछि कृषक चिन्तित बनेका हुन् ।

त्यसै त जिल्लामा गहुँ उत्पादन कम हुन्छ । त्यसमाथि वर्षा नहुँदा सुक्न थालेपछि किसानलाई भोकमरीको चिन्ता बढेको छ । जिल्लाका अधिकांश क्षेत्रमा आकाशे पानीकै भरमा खेतीपाती गरिँदै आएको छ ।

गहुँ लगाउँदादेखि नै रोकिएको वर्षा अहिलेसम्म नहुँदा गहुँ पसाउने बेलामा सुक्न थालेको गलकोट नगरपालिका–५ का इन्द्रबहादुर खत्रीले बताउनुभयो । उहाँले बारीको मकै स्याहारेर गहुँ छरेपछि रोकिएको वर्षा अहिलेसम्म नहुँदा बिउसमेत उत्पादन नहुने चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो ।

खत्रीले भन्नुहुन्छ– ‘यतिका महिना बितिसक्यो, पानी पर्दैन । बादल धामलधोमल गर्दा पानी आउँछ कि भनेर आकाशतिर हेर्‍यो पानी पर्ने छाँटकाँट देखिएन । खेतबारीमा लगाएको गहुँ सुक्न थाले । आउँदो बर्खा के खाने होला ? गहुँले फल देला जस्तो छैन । बिउ पनि उत्पादन हुन्न भन्ने चिन्ता छ । बिउ बचेन भने त गार्‍हो हुन्छ ।’
गलकोट, जैमिनी, बागलुङ, निसीखोला, बरेङ लगायतका ठाउँमा राम्रो गहुँ उत्पादन हुन्छ । ढोरपाटन, तमान र ताराखोलामा जौँ उत्पादन हुँन्छ ।

जैमिनीका कृष्णप्रसाद शर्माले करिब आठ रोपनी खेत तथा बारीमा गहुँ लगाएको सुनाउँदै सिँचाइ गर्न नसक्दा सुक्दै गएको बताउनुभयो । शर्माले पाखोबारीमा बढी गहुँ लगाएको भन्दै पाइपबाट पानी लगाउन सम्भव नभएको सुनाउनुभयो ।

‘खेतमा अलि अलि कुलोबाट पानी ल्याएर लगाइयो । पाखोबारीमा लगाएको गहुँ सुकेर मर्न थालिसक्यो । पोहोरपरार पानी पथ्र्यो । बाली राम्रै हुन्थ्यो । यसपालि खै धेरै समय भयो, पानी परेकै छैन’ शर्माले भन्नुभयो– ‘पाटामा लगाएको गहुँमा पाइपबाट पानी लगाउँ भने सम्भव छैन । अब एक सातासम्म पानी नपरेर यस्तै घाम लागिरह्यो भने गहुँ सबै सुक्छ ।’

बागलुङमा कुल सात हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा गहुँ खेती गरिन्छ । यस वर्ष समयमा पानी नपर्दा गहुँ उत्पादनमा गिरावट आउने कृषि ज्ञान केन्द्र बागलुङको आँकलन छ । केन्द्रका सूचना अधिकारी कुमार पुन सिँचाइ सुविधा भएका खेत र आकाशे पानीको भरमा खेती गरिने बारीमा पनि गहुँ खेती गर्दै आएको बताउनुहुन्छ ।

पुन भन्नुहुन्छ– ‘कृषकले गहुँ लगाएपछि लामो समय खडेरी पर्‍यो । सामान्यतया गहुँ लगाएको दुई/तीन हप्तामा राम्रो सिँचाइ आवश्यकता पर्दछ तर यस वर्ष त्यो हुन सकेन । यसले गहुँ उत्पादनमा धेरै गिरावट आउने देखिएको छ ।’

जिल्लामा गौतम, विजय, स्वर्गद्वारी र धौलागिरि जातको गहुँ लगाइन्छ । जलस्रोत तथा सिँचाइ विकास डिभिजन कार्यालय बागलुङका अनुसार जिल्लामा ४६ हजार एक सय ४८ हेक्टर क्षेत्रफल खेतीयोग्य जमिन रहेकोमा ३० हजार पाँच सय २३ हेक्टर क्षेत्रफलमा खेती हुँदै आएको छ । त्यसमध्ये छ हजार एक सय ४८ हेक्टर क्षेत्रफल जमिनमा सिँचाइ सहज छ ।

खेतीयोग्य जमिनको २० दसमलव १५ प्रतिशत जमिनमा सिँचाइको सुविधा छ । त्यसमध्ये बाह्रै महिना सिञ्चित क्षेत्र दुई हजार सात सय ७५ हेक्टर छ । पछिल्लो समय बसाइँसराइले खेतीयोग्य जमिनसमेत बाँझिदै गएका छन् । (रासस)