काठमाडौँ । अखिल नेपाल प्रगतिशील लेखक सङ्घ (अन्पा) ले ‘साहित्य र दर्शनबिच अन्तरसम्बन्ध’ विषयक अन्तरसंवाद कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । २०७७ मङ्सिर ३० गते भर्चुअल माध्यमबाट सो कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो ।

कार्यक्रममा विषयवस्तु प्रस्तुत गर्दै प्रगतिशील लेखक सङ्घका महासचिवसमेत रहनुभएका समीर सिंहले साहित्य समाजसापेक्ष हुने गरेको बताउनुभयो । ‘ऋग्वेद पढ्नुभयो भयो भने तपाईंले त्यहाँ बेग्लाबेग्लै समयको प्रतिबिम्ब पाउनु्हुने छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘ऋग्वेदको प्रारम्भिक ऋचामा ईश्वरको परिकल्पना छैन, मात्र प्रकृतिपूजा छ; अर्थात्, त्यहाँ प्राकृतिक शक्तिको महत्त्व दर्साइएको छ ।’ उहाँले पछिल्लो समयमा वर्गको उत्पत्ति र समाज नै वर्गविभक्त हुँदै गएपछि मात्रै साहित्यमा ईश्वरको स्तुति गर्ने अवाधारणा अगाडि आएको बताउनुभयो । ‘अहिले वर्गविभक्त समाज छ, त्यसकारण अहिलेको साहित्यमा पनि वर्गविभाजित समाजका प्रतिबिम्ब प्रष्ट रूपमा देख्न सकिन्छ’ उहाँले प्रष्टोक्ति थियो ।

दर्शनले जीवन र जगत्लाई बुझ्ने दृष्टिकोण दिने उहाँले बताउनुभयो । ‘हरेक व्यक्ति आफैमा दार्शनिक हो’ उहाँले अगाडि भन्नुभयो– ‘तर त्यो व्यक्ति सही दार्शनिक हो, जसले जीवन र जगत्बारे सत्य विश्वदृष्टिकोण कायम राख्दछ ।’ द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी दृष्टिकोणले नै जीवन र जगत्लाई हेर्ने सही विश्वदृष्टिकोण प्रदान गर्ने बताउँदै उहाँले अधिभूतवादी वा आदर्शवादी दृष्टिकोणबाट सही समझदारी कायम हुन नसक्ने बताउनुभयो ।

समाज परिवर्तनमा सहयोग गर्ने साहित्य र दर्शन नै प्रगतिशील लेखक तथा साहित्यकारका लागि आवश्यक रहेको उहाँले बताउनुभयो । वर्तमान समाज अन्यायपूर्ण रहेकाले त्यसको अन्त गरी समानतामूलक समाज निर्माणका लागि द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी दर्शन र प्रगतिशील/प्रगतिवादी साहित्यले भूमिका खेल्ने उहाँले ठहर गर्नुभयो ।

अन्पाका केन्द्रीय अध्यक्ष डा. गोविन्द आचार्यको अध्यक्षता तथा सचिव गिरीप्रसाद बुढाको सञ्चालनमा अघि बढेको उक्त कार्यक्रममा विषयवस्तुमाथि आधारित रहेर हरिलाल महतारा र रगवीर विश्वकर्माले पूरक टिप्पणी राख्नुभएको थियो ।

कार्यक्रममा रगवीर विश्वकर्माले ‘प्रजातन्त्र’ शीर्षकको गजल तथा समष्टी बुढाले ‘लुटिँदै छ देश, कारण नबनिदेऊ न तिमी’, जगत्प्रसाद रेग्मीले ‘मेरो आस्था’ र हरिलाल महताराले ‘लाऊ, अझै प्रतिबन्ध लाऊ’ शीर्षकको कविता वाचन गर्नुभएको थियो ।

महासचिव रामप्रकाश पुरीका अनुसार अन्पाले प्रत्येक महिनाको अन्तिम दिन अन्तरसंवाद कार्यक्रम सम्पन्न गर्ने सिलसिला सुरु गरेको जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार यो दोस्रो कार्यक्रम हो, यसअघि कार्तिक मसान्तका दिन पहिलो कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो ।