प्रकाश थापा मगर

भदौ ११ गते सहिद सरोज शर्मा (शोभाखर धनञ्जय) को स्मृतिदिवस हो । सधैँ झैँ यस पटक पनि भदौ ११ गते सहिद सरोज शर्मालाई विभिन्न प्रकारले स्मरण गर्ने काम भयो । यस क्रममा नेकपा (मसाल) ले केन्द्रीय प्रवक्ता रामप्रकाश पुरीको नामबाट प्रेसवक्तव्य नै जारी गर्यो । थुप्रै व्यक्तिव्यक्तित्वहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत सहिद सरोज शर्मालाई सम्झिए । तर त्यससँगै जोडिएका केही तिता पक्ष पनि रहे ।

कहीँकतै कुनै पनि सहिदको बारेमा नकारात्मक टिप्पणी गरिनुलाई राम्रो मान्ने गरिन्न । त्यसैगरी कुनै अमूक सहिदको नामसित अन्य प्रसङ्ग जोडेर अनावश्यक हल्ला गर्नुलाई पनि उचित मानिन्न । तर यस पटक त्यही भयो । सहिद सरोज शर्मासँग “हाँक” साप्ताहिकको स्वामित्वको विषयलाई लिएर अनावश्यक टिप्पणी गरिए । यसरी टिप्पणी गरिरहँदा उनको परिवारको भावनामाथि चोट पुग्नेतर्फ कतिपयले ध्यान दिएको देखिएन ।

“हाँक” साप्ताहिकको विषय प्रष्ट छ । नेकपा (मसाल) ले प्रेसवक्तव्यमार्फत् प्रष्ट पारिसकेको छ, गोविन्दसिंह थापा प्रधान सम्पादक रहँदै “हाँक” साप्ताहिकलाई सामूहिक स्वामित्वमा लैजाने निर्णय भएको थियो । उक्त निर्णयमा स्वयम् हाँकका प्रधान सम्पादक थापाको विरोध थिएन । यतिसम्म कि पार्टीले उक्त “प्रालि” को अध्यक्ष र प्रधान सम्पादकमा थापालाई नै यथावत राख्ने निर्णय गरेको पनि सो पार्टीले बताइसकेको छ । यहाँ कतिपयले पार्टीनिर्णयानुसार गठन हुने “प्रालि” लाई विशुद्ध नाफामूलक व्यक्तिगत व्यवसायको रूपमा पनि प्रस्तुत गरिएको पाइन्छ । तर नेकपा (मसाल) सम्बद्ध पङ्क्तिलाई त्यसबारे प्रष्ट रूपमा थाहा छ ।

निरङ्कुश पञ्चायती काल बेग्लै थियो । त्यतिखेर कुनै राजनीतिक पार्टीको नाममा भौतिक सम्पत्ति वा स्वामित्व कायम गरी सञ्चालन गर्नु सम्भव थिएन । त्यसकारण घरघडेरी, पसल, व्यवसाय, पत्रिकाजस्ता वस्तु तथा सेवालाई पनि प्रत्यक्ष रूपमा पार्टीको स्वामित्वमा सञ्चालन गर्नु सम्भव थिएन । त्यसैले यी स्वामित्व व्यक्तिको नाममा दर्ता गरी सञ्चालन गरिन्थे । त्यही क्रममा “हाँक” साप्ताहिक व्यक्तिगत रूपमा सरोज शर्माको नाममा दर्ता भए पनि अन्ततः त्यसको स्वामित्व पार्टीमा हस्तान्तरण गरिएको थियो ।

अहिले परिस्थिति फरक छ । गणतन्त्रात्मक व्यवस्था आइसकेपछि राजनीतिक पार्टीहरूले खुल्ला रूपमा गतिविधि गर्न पाएका छन् । त्यसैअनुसार राजनीतिक पार्टीहरूले हिजोको व्यक्तिका नामको स्वामित्व सामूहिक स्वामित्वमा रूपान्तरण गर्न थालेका छन् । त्यसमा अन्यथा मान्नुपर्ने केही छैन । त्यसरी “हाँक” साप्ताहिकलाई “प्रालि” को रूपमा सामूहिक स्वामित्वमा लैजाने निर्णयको विरोध गर्नुपर्ने मनासिब कारण कसैसित पनि नहुनुपर्ने हो । अझै “हाँक” साप्ताहिकको स्वामित्वको सवाललाई सहिद सरोज शर्माको राजनीतिक आस्था र विचारसित जोड्नु त झनै अनावश्यक र अरुचिकर प्रसङ्ग हो ।

“हाँक” साप्ताहिकको पक्षधरमध्ये कतिपयले आफूहरूले नै सरोज शर्माको वास्तविक उत्तराधिकार प्राप्त गरेको दावी गरिरहेका छन् । वास्तवमा कुनै पनि सहिदको उत्तराधिकार कुनै व्यक्ति वा समूहले लिने विषय नै होइन । सहिद सरोज शर्माको राजनीतिक विचार मूलतः नेकपा (मसाल) को विचार नै हो । त्यस अर्थमा सहिद सरोज शर्माको वास्तविक उत्तराधिकार यदि कसैले आफूसित भएको दावी गर्दछ भने त्यस्तो अधिकार र हैसियत नेकपा (मसाल) ले नै राख्दछ । “हाँक” साप्ताहिक वा गत साल भदौमा “हाँक” साप्ताहिकमा सहिद सरोज शर्मासम्बन्धी सामग्री प्रकाशन नगरिएकै कारण कसैले आफूलाई उहाँको उत्तराधिकारी बताउँछ भने यस्तो दावी तथ्यसित मेल नखाने कुरा हो । अर्कातिर, “हाँक” साप्ताहिकको पक्षधरले पनि प्रकट रूपमा नै सही, आफूलाई नेकपा (मसाल) र राष्ट्रिय जनमोर्चाको समर्थक बताइरहेको सन्दर्भमा सहिद सरोज शर्माको उत्तराधिकारबारे दावी गर्नु निरर्थक रहेको प्रष्टै छ ।

सहिद सरोज शर्मा क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट हुनुहुन्थ्यो । उहाँले नेपाली भूमिमा नयाँ जनवाद, समाजवाद र साम्यवादलाई साकार पार्नका लागि जीवनपर्यन्त लड्नुभयो । पार्टीगत रूपमा उहाँले नेकपा (मसाल) मा प्रवेश गरेर बलिदानसमेत दिनुभयो । यसरी उहाँ नेकपा (मसाल) को तर्फबाट सामाजिक न्याय र आमूल परिवर्तनका लागि सहिद हुनुभयो । यति सिधा तथ्यलाई बङ्ग्याउने वा अतिरञ्जना गर्नुपर्ने कुनै आवश्यकता नै देखिन्न ।

जसले आफूलाई सरोज शर्माको वास्तविक रूपमा उत्तराधिकारी ठान्दछ, उसले आफूलाई नेपाली भूमिमा नयाँ जनवाद, समाजवाद र साम्यवादलाई साकार पार्नका लागि अथक रूपमा काम गर्नुपर्ने हुन्छ । संस्थागत रूपमा भन्ने हो भने नेकपा (मसाल) को राजनीतिक अनुशासन मानेर बस्नुपर्ने हुन्छ । नेपालमा नयाँ जनवाद, समाजवाद र साम्यवादको लागि काम गर्नु भनेको आफैमा दीर्घकालीन अभिभारा हो । एकाध मामिलामा, एकाध समयमा व्यक्त हुने चर्को रवैयाको आधारमा मात्र कसैलाई नेपालमा नयाँ जनवाद, समाजवाद र साम्यवादको पक्षपाती मान्न सकिन्न, न त उसलाई सहिद सरोज शर्माको वास्तविक उत्तराधिकारी नै मान्न सकिन्छ । त्यसकारण सहिद सरोज शर्माको नाममा उत्तराधिकारको प्रसङ्ग जोडेर अनावश्यक हल्ला चलाउनु उचित छैन ।

सरोज शर्मा सम्पादक (पत्रकार) मात्र होइन, आफू सम्पादक रहेको पत्रिकाको प्रत्यक्ष वितरक (हकर) पनि हुनुहुन्थ्यो । उहाँले आफू सहसम्पादक रहेको पत्रिका नेपाली एकता (मासिक) का लागि, सो पत्रिकामार्फत् आफूले बोकेको विचारका लागि भौतिक रूपमा दैनिक पसिना बगाउनुहुन्थ्यो । त्यही क्रममा सन् १९८६ मा नयाँदिल्लीको बेलारोडमा तिजको अवसरमा हुन थालेको नेपालीभाषीको जमघटमा नेपाली एकता पत्रिका विक्री गर्न जाँदा उहाँले बलिदान दिनुभएको थियो ।

उहाँको जीवनबाट हामीले नेतृत्वमा रहेको बेलामा समेत मानसिक र शारीरिक दुवै श्रममाझ उचित तालमेल मिलाउनुपर्ने एउटा सामान्य आदर्श ग्रहण गर्न सक्दछौँ । त्यस्तै उहाँमा रहेको सरलता, सादगीपन, कठोर मिहिनेतजस्ता गुणबाट हामी सबैले सिक्न सक्छौँ । त्यसका विपरीत अनावश्यक प्रचारबाजी गरेर सहिद सरोज शर्माको व्यक्तित्वलाई विवादित बनाउने प्रयत्न गर्नु उचित हुन्न, बरु नेपाली भूमिमा नयाँ जनवाद, समाजवाद र साम्यवादको लक्ष्य पूरा गर्न योजनाबद्ध, सङ्गठित अनुशासित तरिकाबाट भौतिक शक्ति निर्माण गर्नेतर्फ लाग्नु उचित र सान्दर्भिक कर्म हुन्छ ।

हामीसित नेपाली भूमिमा नयाँ जनवाद, समाजवाद र साम्यवादतर्फ अघि बढ्नका लागि प्रष्ट वैचारिक–राजनीतिक दिशा छ, आवश्यकता त्यसको भौतिक रूपान्तरणको हो । त्यसैले सुदृढ पार्टी–सङ्गठनमार्फत् सशक्त वर्गसङ्घर्ष उठाउन र त्यसरी न्यूनतम रूपमा नयाँ जनवादी क्रान्तिको आधार तयार पार्न नेकपा (मसाल) लाई सुदृढ बनाऔँ ।