प्रकाश थापामगर ##

विद्यालय जाने हतारोमा
नभेटिँदा झोलामा सिसाकलम
कम्ती उठ्दैनथ्यो रिस !
बाले झट्टै बुझ्नुहुन्थ्यो कुरा
र भन्नुहुन्थ्यो नहेरेरै–
बाबु “रिसले आफूलाई खान्छ
बुद्धिले अर्कालाई”

एक दिन हलो जोतिरहेका मेरा बा
रिसाए जब गोरुसित
खासमा अड्किएको थियो हलो
ढुङ्गाको कापमा
भन्न सकिनँ मैले केही
मुस्कुराएँ मात्र अन्तै हेरेर
थाहा थियो रिसले…

अर्को एक समयमा
सधैँ पिउने बटुकोमा नदेखेर दुध
बिरालो नाच्यो फनफनी
अनि गयो उफ्रिएर रुखमा
आँगनछेउको नासपती
चिथोर्न थाल्यो बोक्रा नासपतिको
आफ्ना नङ्गाको वास्तै नगरी
बिरालोसित ‘बुद्धि’ हुँदैन ?

आज देखेँ टेलिभिजनमा
एउटा माननीय हिँडिन् बैठकै छोडेर
भुनभुनाउँदै रिसले
आजभोलि देख्दै आइरहेको छु
संसद्मा यस्ता दृश्य पटकपटक
“भैरव” देवताको झोँक
वा “महादेवको ताण्डवनृत्य” ?
अनि हुन्छु सोचमग्न
रिसको बारेमा

सोध्न मन थियो बासित
रिसले आफूलाई खान्छ भने
मानिस कसरी माननीय बन्छन् ?
पटकपटक उनीहरू रिस किन देखाउँछन् ?
फेरि पनि उनीहरू किन माननीय रहिरहन्छन् ?
के त्यही रिस ‘बुद्धि’ हो र
उनीहरूका लागि ?

तर मसित छैनन् बा
धेरै वर्ष अघिदेखि
भन्छिन् आमा–
प्रेसरले रिस बढाउँदा एक दिन
बाबाको सूर्यास्त भएको रे !

२०८३ भदौ ६ गते
बुढानीलकण्ठ–१० काठमाडौँ