पोसकान्त पोखरेल
बुटवल, जेठ २७

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयको आयोजना तथा श्रम तथा रोजगार कार्यालय बुटवलको सहकार्यमा ‘असल श्रम सम्बन्ध स्थापना तथा श्रम कानुनको कार्यान्वयन’ विषयक अन्तर्क्रिया कार्यक्रम बुटवलमा सम्पन्न भएको छ।

बुटवलस्थित श्रम तथा रोजगार कार्यालयको सभाहलमा आयोजित कार्यक्रममा श्रम कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन, औद्योगिक शान्ति स्थापना तथा श्रम सम्बन्धका विविध पक्षबारे छलफल गरिएको थियो। कार्यक्रममा रुपन्देही तथा आसपासका क्षेत्रका सरोकारवालाहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो।

कार्यक्रमका प्रमुख वक्ता श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयअन्तर्गत श्रम सम्बन्ध शाखाका उपसचिव गगनसिंह विष्टले असल श्रम सम्बन्ध स्थापना, अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास, विद्यमान चुनौती तथा श्रम विवाद समाधानका उपायबारे विस्तृत रूपमा प्रकाश पार्नुभयो। उहाँले प्रतिष्ठान र श्रमिक दुवै पक्षको हितका लागि प्रचलित श्रम कानुनको अक्षरशः पालना आवश्यक रहेको बताउनुभयो।

उहाँले श्रम विवादलाई अदालती प्रक्रियामा लैजानुभन्दा आपसी संवाद, मध्यस्थता तथा सामूहिक सौदाबाजीमार्फत कार्यस्थलमै समाधान गर्नु उत्तम विकल्प हुने धारणा व्यक्त गर्नुभयो। साथै अन्तर्राष्ट्रिय श्रम बजारका असल अभ्यासहरूलाई नेपाली परिवेशअनुकूल कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै रोजगारदाता र श्रमिकबीच सौहार्दपूर्ण सम्बन्ध कायम भएमा उत्पादनशीलता वृद्धि हुने बताउनुभयो।

कार्यक्रममा श्रम तथा रोजगार कार्यालय बुटवलका सूचना अधिकृत ऋषिराम पन्थीले श्रम सुरक्षा, कानुनी व्यवस्था तथा श्रम सम्बन्धी समसामयिक विषयमा जानकारी दिनुभयो। उहाँले कार्यस्थलमा श्रमिकको सामाजिक सुरक्षा, स्वास्थ्य तथा व्यावसायिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु रोजगारदाताको कानुनी दायित्व भएको उल्लेख गर्नुभयो। न्यूनतम पारिश्रमिकको कार्यान्वयन तथा सुरक्षित कार्य वातावरणले श्रमिकको कार्यक्षमता अभिवृद्धि हुने उहाँको भनाइ थियो।

सूचना अधिकृत पन्थीले श्रम ऐन तथा नियमावलीमा व्यवस्था गरिएका श्रम अडिट, श्रम विवाद निरूपण प्रक्रिया तथा श्रम कार्यालयको समन्वयकारी भूमिकाबारे समेत जानकारी गराउनुभयो। कानुनी प्रावधानबारेको अपर्याप्त जानकारीका कारण उत्पन्न हुने समस्या न्यूनीकरण गर्न श्रम कार्यालयले निरन्तर अनुगमन र सहजीकरण गरिरहेको उहाँले बताउनुभयो।

कार्यक्रमको अन्तिम चरणमा खुला छलफल सत्र आयोजना गरिएको थियो। उक्त सत्रमा सहभागीहरूले श्रम कानुनको व्यावहारिक कार्यान्वयनका क्रममा देखिएका समस्या तथा चुनौतीबारे जिज्ञासा राखेका थिए। सहभागीका प्रश्न तथा जिज्ञासाको जवाफ उपसचिव विष्ट र सूचना अधिकृत पन्थीले कानुनी तथा व्यावहारिक दृष्टिकोणबाट स्पष्ट पार्नुभएको थियो।

कार्यक्रममा श्रम कार्यालय बुटवलको कार्यक्षेत्रभित्रका विभिन्न ट्रेड युनियनका प्रतिनिधि, बुटवल उद्योग वाणिज्य संघका पदाधिकारी, उद्योगी–व्यवसायी तथा रोजगारदाताहरूको सहभागिता रहेको थियो।