कल्पना पौडेल ‘जिज्ञासु’ ##
समाजका संरचनामा गहिरो द्वन्द्व सधैँ चलिरहेको छ । यो द्वन्द्व न केवल बाह्य रूपले देखिन्छ तर यो मानव मस्तिष्कको गहिराइमा पनि समाहित छ । मेरो व्यक्तिगत अनुभव पनि यसलाई बुझेको छ । धन र शक्ति प्राप्त गर्ने चाहनामा सधैँ शोषणका पथ खुल्छन् र त्यसैको परिणामस्वरूप प्रत्येक व्यक्तिको जीवनमा असमानता र भेदभावको घातक असर हुन्छ । म एउटा साधारण नागरिक । यस द्वन्द्वको अंश बनेको छु र यसलाई आफ्नो जीवनको यथार्थको रूपमा स्वीकार गरेको छु ।
धनी वर्गको मनमा सधैँ अधिकाधिक सङ्कलनको लालसा हुन्छ । उनीहरूको जीवन भनेको मात्र सम्पत्ति र शक्तिवृद्धिको लडाइँ हो तर मैले सधैँ सोच्न थालेको छु, के यो संसार यस्तो हुनुपर्थ्यो ? के यस पृथ्वीमा सम्पत्ति र शक्ति नै जीवनको एक मात्र उद्देश्य हो ? यो केवल एकदिशी दृष्टिकोण हो, जसले कमजोर वर्गका लागि केवल शोषण र असमानताको घेरा बनाउँछ तर म र मेराजस्तै अनगिन्ती मानिस, जसको श्रम संसारलाई चालु राख्छ, त्यो शोषणको चक्रबाट मुक्त हुन सक्दैनौँ । हाम्रो जीवनको मूल्य के हो ? के हामी केवल एक यन्त्रका रूपमा बनाइएका छौँ ?
मार्क्स र एङ्गेल्सका विचारले मलाई यथार्थलाई बुझ्नमा मदत पुऱ्यायो । उनीहरूले भनेका थिए– ‘मानव इतिहास वर्गसङ्घर्षको इतिहास हो ।’ यस भनाइमा गहिरो साँचो कुरा लुकेको छ । यो सङ्घर्ष केवल धन र शक्तिका प्रतिनिधिको पक्षमा छैन बरु यो त्यस्तो सङ्घर्ष हो, जसले समाजका कमजोर वर्गलाई उठ्न र आफ्नो अधिकारको लागि आवाज उठाउन प्रेरित गर्दछ । यो एक क्रान्ति हो तर केवल बाह्य शक्तिको विरोध मात्र होइन, यो मानसिकता र विश्वासको विरोध पनि हो । जबसम्म हामी यस असमानता र शोषणको परिभाषालाई चुनौती दिंदैनौँ, तबसम्म वास्तविक परिवर्तन सम्भव छैन ।
यद्यपि यो सङ्घर्ष केवल समस्यामा मात्र सीमित छैन । यस सङ्घर्षको परिणामस्वरूप एउटा नयाँ सामाजिक संरचना, नयाँ मानवीय दृष्टिकोणको आवश्यकता पनि उत्पन्न हुन्छ । मजस्तो एक साधारण नागरिकलाई यो थाहा छ कि जीवनमा कुनै वास्तविक परिवर्तन ल्याउनका लागि समाजको संरचना र यसको मूल्यप्रणालीलाई हल्लाउनुपर्छ । यो सङ्घर्ष केवल राजनीतिक वा आर्थिक परिवर्तनको कुरा मात्र होइन बरु यो विचारधाराको सशक्त रूपान्तरण हो । जब हामी हाम्रो सोच र दृष्टिकोणलाई परिवर्तन गर्छौं, तब वास्तविक क्रान्ति सुरु हुन्छ । हामीले समाजलाई न्यायपूर्ण, समान र समृद्ध बनाउनको लागि वृद्धि गरिरहनु परेको छ।
व्यक्तिगत रूपमा मैले यो देखिरहेको छु कि जबसम्म गरिब र शोषित वर्गका आवाज सुनिँदैनन्, तबसम्म शोषणको चक्र सधैँ निरन्तर चलिरहन्छ । यो सङ्घर्ष केवल एकको मात्र होइन, यो सबैको साझा लडाइँ हो र हामीले आफ्नो आवाज उठाउन र त्यसको लागि लड्न कुनै पनि बेला थाक्नु हुँदैन । हामीलाई थाहा छ कि हाम्रो पसिना र श्रमले संसारलाई चलायमान राखेको छ र यसका लागि हामीले हाम्रो जीवनको मूल्य प्राप्त गर्नैपर्छ ।
यो निबन्धको अन्त्यमा म विश्वास गर्छु, जबसम्म समाजमा शोषण र असमानता रहन्छ, तबसम्म साँचो प्रगति सम्भव छैन । गरिबका सपना, धनीका आकङ्क्षा र इतिहासका पन्ना यी सबै एकअर्कामा गुन्जिएका छन् । अबको समय भनेको हाम्रो सामूहिक उत्तरदायित्वको बेला हो । हामी सबैले मिलेर यो सङ्घर्षलाई नयाँ रूप दिनुपर्छ । हामीले सामूहिक रूपमा अधिकारका लागि लड्नुपर्छ र न्यायको लागि आवाज उठाउनुपर्छ ।
साँचो प्रगति त्यो हो, जुन शोषण र असमानता हटाउँछ । यो केवल समाजको परिवर्तन होइन, हाम्रो सोच र विश्वासको परिवर्तन हो। नयाँ युगको सुरुआत तब मात्र सम्भव हुनेछ, जब यो वर्गसङ्घर्षका जरा समातेर हामी सामूहिक रूपमा एक नयाँ यथार्थ निर्माण गर्न सक्षम हुनेछौँ ।
हामीलाई थाहा छ, परिवर्तनको सुरुआत सधैँ कठिन हुन्छ तर यो आवश्यकीय छ । जब हामी जस्तो अनगिन्ती साधारण नागरिकहरू आफूलाई एकजुट गर्छौं, तब संसारमा कुनै पनि शक्ति हामीलाई रोक्न सक्दैन । हामीले हाम्रो श्रमको मूल्य प्राप्त गर्नेछौँ, हाम्रो हक र स्वाभिमानलाई पुनःस्थापित गर्नेछौँ । यो सङ्घर्ष केवल हाम्रा लागि मात्र होइन, यो सबै मानव जातिको सङ्घर्ष हो । यो हाम्रो इतिहासको सही पाठ हो र यसले आगामी पिँढीलाई एउटा उज्ज्वल भविष्य दिनेछ ।
