जोमसोम । उपल्लो मुस्ताङका तीन स्थानमा क्यामेरा ट्यापिङको माध्यमबाट हिउँचितुवाको अनुगमन सुरु भएको छ ।

मानव र हिउँचितुवाबिच द्वन्द्व बढेपछि हिउँचितुवाको अवस्थिति अनुगमन गर्न क्यामेरा ट्यापिङ थालिएको हो ।

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजनाका कार्यालय प्रमुख उमेश पौडेलका अनुसार उपल्लो मुस्ताङका बारागुङ मुक्तिक्षेत्र–३ समर आसपासका क्षेत्रमा १२ ओटा, लोमान्थाङको थुर्लुङफाँट माथिको डाँडाआसपास क्षेत्रमा दुईओटा र लोमान्थाङ बजारमाथिको क्षेत्रमा एउटा क्यामेरा अनुगमनका निम्ति जडान गरिएको छ ।

तीन स्थानमा हिउँ चितुवाको वर्तमान स्थिति र अवस्था पत्ता लगाउने र कुन कुन स्थानमा कतिको सङ्ख्यामा हिउँ चितुवा छन् भने यकिन गर्न कार्यालयले क्यामेरा ट्यापिङबाट अनुगमन थालेको हो ।

हिउँचितुवाले बर्सेनि दुःख दिइरहेको गुनासो आइरहेकाले चितुवाको संरक्षण गर्दै स्थानीयको पशुधनको क्षति हुने क्रमलाई न्यूनीकरण गर्न आवश्यक व्यवस्थापन गर्नेगरी क्यामेरा ट्यापिङ गरी अनुगमन गरेको हो ।

एक्याप लोमान्थाङले हिउँचितुवा अनुगमनका लागि गत हप्ता मुस्ताङको एक्याप लोमान्थाङ प्रमुख पौडेलले संरक्षित हिउँचितुवा र अन्य वन्यजन्तुको संरक्षण गर्ने दायित्व एक्यापको भएकाले यसका लागि मानव र स्थानीयको पशुधनको रक्षाका लागि अध्ययन सुरु गरेको उल्लेख गर्नुभयो ।

पारस्थितिक प्रणालीमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुऱ्याउने हिमालकी रानी हिउँचितुवा यहाँको धार्मिक, सांस्कृतिक र जैविक सम्पत्ति भएको र स्थानीयले सदियौँदेखि अपनाउँदै आइरहेको पशुपालन व्यवसायलाई एकैसाथ अघि बढाउन दिगो रूपमा हिउँचितुवा व्यवस्थापनका नयाँ कार्यक्रम कार्यान्वयनमा ल्याउनुपर्ने बेला आएको बताउनुभयो ।

यसअघि, एक्यापले घरपझोङ गाउँपालिका र बारागुङ क्षेत्रका यारुझो भ्युटावर, नमुखलेक, वारागुङ मुक्तिक्षेत्रको साङ्ता, तिरी र कागबेनीका साथै उपल्लो मुस्ताङमा ३१ ओटा क्यामेरा जडान हिउँचितुवाको अनुगमन एवम् सर्वेक्षण गरेको थियो ।

मुस्ताङमा हिउँचितुवाका गतिविधि समीक्षा गर्ने तथा जलवायु परिवर्तनका कारण पारिस्थितिकीय प्रणालीमा परेको प्रभाव, यो दुर्लभ जीवको आहारा एवम् आनीबानीको विज्ञहरूले विश्लेषण गर्ने जनाएको छ ।

जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाली क्षेत्रमा घाँस अभाव हुँदा हिउँचितुवाको आहारा नाउर बस्ती र पाखोमा झर्न थालेका छन् । हिउँचितुवाको आहार नाउरलाई पछ्याउदै मानव बस्तीसम्म पुग्ने गरेका विज्ञले बताएका छन् । (रासस)