धनगढी । दशैँको समयमा अधिकांश बालबालिकाको हातमा पैसा हुन्छ । दक्षिणामा पाएको यस्तो रकम कतिपय बालबालिकाले अनावश्यक खर्च गर्छन् भने केहीले मात्रै उपयोगी काममा खर्च गर्छन् ।

कैलालीको टीकापुर–१ की समृद्धि पोखरेल यस वर्षको दशैँको दक्षिणा चित्रकलाका सामान खरिदमा खर्च गर्ने योजनामा हुनुहुन्छ । कक्षा ६ मा अध्ययनरत समृद्धि दशैँ बिदा भएलगत्तै देखि चित्रकला सिकिरहनुभएको छ ।

‘मलाई चित्र बनाउन रुचि छ । त्यसैले दशैँको बिदा सदुपयोग गरिरहेकी छु’ उहाँले भन्नुभयो– ‘यसपटकको दक्षिणा चित्रकलाका लागि आवश्यक पेन्टिङका सामान किन्ने योजनामा छु ।’

कक्षा ७ मा अध्ययनरत कैलालीको लम्की चुहाकी सोनी उपाध्याय पनि यसपटकको दक्षिणाले अध्ययनका लागि आवश्यक नोट कापी किन्ने तयारीमा हुनुहुन्छ ।

‘मैले गत वर्षको दक्षिणाबाट राम्रो लुगा किनेकी थिएँ । यस वर्ष भने आफूलाई वर्षभरि पुग्ने कापी किन्ने हो । दशैँको रकम अनावश्यक खर्च नगर्ने सोँचेकी छु ।’

कक्षा १० मा अध्ययनरत बन्दना रेग्मी पनि दशैँ खर्च जोगाउने तयारीमै हुनुहुन्छ । गत वर्ष साथीसँग टीकापुर पार्कमा पिकनिक गएकी वन्दना यस वर्ष अध्ययनका लागि आवश्यक सामग्री किन्ने योजना रहेको बताउनुहुन्छ ।

‘के किन्ने भनेर योजना बनाउँदै छु । स्कुल झोला अध्ययनका लागि उपयोगी सामग्री किन्ने कि भन्ने सोचमा छु’ उहाँले भन्नुभयो ।

हरेक वर्ष बडादशैँलगायत चाडपर्वमा प्रायः सबैजसो विद्यालयमा करिब एक महिना लामो बिदा हुने गरेको छ । कतिपयले घरायसी काम, घुमफिर र रमाइलो काममै बिदा गुजार्ने गर्छन् । शिक्षकहरू भने चाडपर्वको समय अनावश्यक काममा खेर फाल्नुभन्दा सिर्जनात्मक काममा प्रयोग गरेर बिताउँदा राम्रो हुने बताउँछन् । यसका लागि अभिभावकले नै वातावरण बनाइदिनुपर्ने शिक्षक कृष्ण जैसीको सुझाव छ ।

‘एक महिना बिदा हुन्छ । यो समय सिर्जनात्मक र नयाँ सिकाइका लागि प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ । विद्यालयमा सिकेको सैद्धान्तिक ज्ञानलाई व्यवहारमा उतार्ने समय पनि हो यो । त्यसैले अभिभावकले नै आफ्ना बालबालिकालाई चाडपर्वमा पाएको दक्षिणा राम्रो काममा खर्च, बचत गर्ने बानीको विकास, पैसाको महत्त्व बुझाउने र सदुपयोग गर्न सिकाउनुपर्छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘यो समयमा नयाँ पुस्तक पढ्ने, नयाँ पुस्तक किन्ने जस्ता कार्यमा खर्च गर्न सकिन्छ । यसका लागि अभिभावकले नै उत्प्रेरित गर्न आवश्यक छ ।’

टीकापुर नगरपालिकाका शिक्षा अधिकृत नरेश अवस्थी पनि लामो बिदालाई त्यत्तिकै खेर नफाली अभिभावक र बालबालिकाले रमाइलो वातावरणमा व्यावहारिक सिप सिकाउन प्रयोग गर्नुपर्ने सुझाव दिनुहुन्छ ।

‘मानिसको जीवनमा सधैँ काम र पढाइको व्यस्तता हुन सक्छ । सबैलाई रमाइलो वातावरण र मनोरञ्जन चाहिन्छ । यसर्थ अभिभावकले बालबालिकालाई समय र पैसा अनावश्यक खर्च गर्नु हुँदैन भनी सिकाउनुपर्छ । रमाइलो वातावरणमा घरको काम सिकाउने, सिर्जनशील काममा लगाउनसके राम्रो हुन्छ’ उहाँले भन्नुभयो । (रासस)