बागलुङबजार । बागलुङको बरेङमा होम डेलिभरी हुने महिलाको सङ्ख्या शून्यमा झरेको छ । पालिकाको ठाउँठाउँमा स्वास्थ्य संस्था स्थापना भएर सेवा विस्तार गरेसँगै होम डेलिभरी शून्यमा झरेको हो ।

गर्भवतीलाई स्वास्थ्य स्वयम्सेविकाले घरघरमै पुगेर सचेत बनाउने, समय समयमा गर्भ परीक्षण गराउनेलगायत काम थालेपछि मातृशिशु मृत्युदर पनि कम भएको बरेङ गाउँपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख पदमबहादुर पुनले बताउनुभयो ।

‘पहिलेको तुलनामा महिला शिक्षित र सचेत बन्दै गएकाले स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरी हुनुपर्छ भन्ने चेतना वृद्धि भएको छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘हरेक महिना स्वास्थ्य स्वयम्सेविका गर्भवतीको घरमा पुगेर गर्भपरीक्षणबारे जानकारी दिने गरिएको छ ।’

स्वास्थ्य शाखा प्रमुख पुनले गाउँपालिकाले समय समयमा गर्भवतीलाई स्वास्थ्यसम्बन्धी जनचेतामूलक कार्यक्रम गर्ने गरेको बताउनुभयो ।

‘पहिलाको जस्तो घरमै सुत्केरी हुने चलन कम हुँदै गएको छ । कहिलेकाहीँ एक/दुई जना स्वास्थ्य संस्थामा आउन ढिला गर्दा घरमै सुत्केरी भएको पाइन्छ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘पछिल्लो दुई वर्षयता घरमै सुत्केरी भएको तथ्याङ्क हामीले पाएका छैनौँ । स्वास्थ्य स्वयम्सेविका तथा नर्सिङ कर्मचारी गर्भवतीको घरमा गएर स्वास्थ्य परीक्षण गर्नुहुन्छ । आवश्यकताअनुसार स्वास्थ्य संस्थामा बोलाउनुहुन्छ ।’

गाउँमा आमा समूहको बैठक हुँदा पनि भर्गवतीको स्वास्थ्य जाँचबारे सचेत गराउने गरिएको पुनको भनाइ छ । स्वास्थ्यचौकीमा भिडियो एक्सरे सुविधा रहेको भन्दै प्रत्येक महिना गर्भको जाँच, आमा र बच्चाको अवस्था बुझ्न भिडियो एक्सरे गराइँदै आइएको उहाँले बताउनुभयो ।

भिडियो एक्सरे गर्दा आमा र बच्चाको स्वास्थ्यमा जटिलता देखियो भने बाहिर अस्पतालमा पठाउन गाउँपालिकाले रु पाँच हजार खर्च दिने गरेको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख पुनले जानकारी दिनुभयो । हरेक गर्भवतीलाई बर्थिङ सेन्टरमा आउनेजाने भाडासमेत दिने गरिएको उहाँले बताउनुभयो ।

दुरीका हिसाबले नजिकलाई रु एक हजारदेखि टाढालाई रु तीन हजारसम्म खर्च उपलब्ध गराउने गरिएको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख पुनले जानकारी दिनुभयो ।

बरेङ गाउँपालिकामा पाँचओटा वडा छन् । पाँच वडामा पाँच स्वास्थ्यचौकी र पाँच सामुदायिक स्वास्थ्य एकाइ स्थापना गरेर सेवा दिन थालिएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद शर्माले बताउनुभयो ।

हरेक नागरिकलाई स्वास्थ्यको पहुँचमा ल्यानका लागि स्वास्थ्यचौकी टाढा भएका स्थानीयलाई लक्षित गरी सामुदायिक स्वास्थ्य एकाइ सञ्चालनमा ल्याइएको उहाँको भनाइ छ ।

पाँच स्वास्थ्यचौकीमा बर्थिङ सेन्टर स्थापना भएको अध्यक्ष शर्माले जानकारी दिनुभयो । आधारभूत स्वास्थ्य सेवाबाट कोही पनि नागरिक वञ्चित हुनु नपरोस् भनेर स्वास्थ्य क्षेत्रलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर लगानी गरिएको उहाँको भनाइ छ । (रासस)