माले । यसअघि नै पिउने पानीको अभाव भएको हिन्द महासागरको टापु समूह मुलुक माल्दिभ्स समुद्रको बढ्दो जलस्तरले डुब्ने जोखिममा छ यद्यपि मुलुकका नयाँ राष्ट्रपतिले आफूले नागरिकलाई स्थानान्तरण गर्ने योजनालाई खारेज गरेको बताउनुभएको छ ।
यसको सट्टा राष्ट्रपति मोहम्मद मुइज्जुले समुद्री स्तरमा रहेको माल्दिभ्सले महत्त्वाकाङ्क्षी भूमिसुधार र उच्च टापु निर्माण गरेर समुद्री छाललाई पराजित गर्ने वाचा गर्नुभएको छ यद्यपि पर्यावरण तथा अधिकार समूहले राष्ट्रपतिको उक्त नीतिले बाढीको जोखिमलाई अझ बढाउन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
छुट्टी मनाइने महङ्गो गन्तव्यस्थल माल्दिभ्स आफ्नो सेतो बालुवा भएको समद्री तटहरू निलो–हरियो लगुन र विशाल कोरल चट्टानका लागि प्रसिद्ध छ । यता, एक हजार एक सय ९२ साना टापुको यो देश जलवायु सङ्कटको अग्रपङ्क्तिमा छ र आफ्नो अस्तित्वका लागि सङ्घर्ष गरिरहेको छ ।
यो महिना सानो मुलुक टुभालुले आफ्नो मातृभूमि प्रशान्त महासागरमुनि हराएपछि आफ्ना नागरिकलाई अस्ट्रेलियामा बस्न पाउने अधिकार दिन एउटा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको छ ।
मुइज्जुले भने माल्दिभ्सले त्यस्तो मार्ग अनुसरण नगर्ने बताउनुभयो । ‘म स्पष्ट रूपमा भन्न चाहन्छु, हामीलाई निश्चित रूपमा कुनै पनि मुलुकसँग जमिन खरिद गर्न वा भाडामा लिनुपर्ने आवश्यकता छैन’ उहाँले भन्नुभयो ।
समुद्री पर्खालले जोखिम भएका क्षेत्रलाई ‘सुरक्षित टापुका रूपमा वर्गीकृत गर्ने छ’ भन्ने सुनिश्चित गर्ने उहाँको भनाइ छ ।
माल्दिभ्सको ८० प्रतिशत भाग समुद्री सतहभन्दा एक मिटर (तीन फिट) भन्दा पनि कमले माथि छ । किल्ला जस्तै बलियो पर्खालले छाल आउन रोके पनि पर्यटकहरू आउने समुद्री तटीय टापुको भाग्य अनिश्चित छ ।
नासिदका पूर्ववर्ती मौमुन अब्दुल गयुम सम्भावित ‘मुलुकको मृत्यु’ को घन्टी बजाउने पहिलो व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो । उहाँले सन् १९८५ मा जलवायु परिवर्तनसँग सम्बन्धित समुद्रको बढ्दो स्तरबाट उत्पन्न जोखिमका बारेमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घलाई चेतावनी दिनुभएको थियो ।
जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी राष्ट्र सङ्घको अन्तरसरकारी प्यानल (आइपिसिसी) ले सन् २००७ मा १८ देखि ५९ सेन्टिमिटर (सात दशमलव दुई देखि २३ दशमलव दुई इन्च) जलस्तरको वृद्धिले शताब्दीको अन्त्यसम्ममा माल्दिभ्सलाई वास्तवमै बस्न नसक्ने बनाउने चेतावनी दिएको थियो । चेतावनीको रातो बत्ती पहिलेदेखि नै चम्किरहेको छ ।
जमिनमा नुनको मात्रा बढ्दै गएर पिउने पानी दूषित भएपछि आफ्नो मुलुकमा पिउने पानीको अभाव हुने पूर्वराष्ट्रपति गयुमको डर पहिले नै सत्य भएको छ ।
‘माल्दिभ्सका हरेक टापुमा ताजा पानी समाप्त भएको छ’ मुइज्जुको सरकार सत्तामा आउनुअघि गत सातासम्म पर्यावरणमन्त्री रहनुभएकी ३८ वर्षीया शौना अमिनाथले भन्नुभयो । (रासस/एएफपी)
