महेश रिजाल, काठमाडौं ।
दाङमा राप्ती नदी जथाभावी उत्खनन् हुन थालेपछि आन्दोलित भालुवाङबासीले त्यसलाई रोक्न जिल्ला प्रशासन कार्यालयलगायतका निकायमा ज्ञापन पत्र बुझाएका छन् । सयौं स्थानीयको हस्ताक्षरसहितको ज्ञापनपत्र आइतबार जिल्ला प्रशासन कार्यालय, डिविजन वन कार्यालयल, जिल्ला समन्वय समिति, राप्ती गाउँपालिका र राष्ट्रपति चुरे मधेश संरक्षण विकास कार्यालयमा बुझाइएको हो ।

दाङ घोराहीस्थित जिल्ला प्रशासन, जिल्ला समन्वय समिति र वन डिविजन कार्यालय तथा राप्ती गाउँपालिकामा ज्ञापन पत्र बुझाउन ज्ञामबहादुर खड्का, कर्णबहादुर केसी, टेकबहादुर एमसी, लक्ष्मी बुढामगर, मिना रोका, सीता बराल र रोमबहादुर गुरुङसहितको प्रतिनिधिमण्डल गएको थियो भने ललितपुरको खुमलटारस्थित राष्ट्रपति चुरे मधेश संरक्षण विकास समितिको कार्यालयमा पत्रकार महेश रिजालले ज्ञापन पत्र बुझाउनुभएको छ ।

स्थानीयको ज्ञापन पत्र बुझ्दै प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोविन्द रिजालले बस्ती नै जोखिममा पर्ने गरी भइरहेको नदी उत्खनन रोक्ने प्रतिवद्धता प्रकट गर्नुभएको छ । प्रजिअ रिजालले केही दिन अघि मात्रै पनि भालुवाङस्थित नदी उत्खनन् क्षेत्रको निरीक्षण गरी जथाभावी उत्खनन हुन नहुने बताउनुभएको थियो । त्यस क्रममा स्थानीयले नदी उत्खननबाट बस्तीमा पर्नसक्ने प्रभावबारे अवगत गराएका थिए ।

दाङ देउखुरीको भालुवाङस्थित राप्ती नदीमा भइरहेको जथाभावी उत्खनन् विरुद्ध भालुवाङबासी आन्दोलित भएका हुन् । मानवबस्ती तथा राष्ट्रिय महत्वका सिंचाई आयोजना, पुल र राजमार्गलाई समेत क्षती हुने गरी ठेकेदारले उत्खनन गर्न थालेपछि स्थानीयले संघर्ष समिति नै बनाएर आन्दोलन थालेका हुन् । त्यसक्रममा २४ मंसिरमा नदी बगरमा भेला भएका सयौं जनाले ढुंगा गिट्टी बालुवा संकलन गर्न आएका दर्जनौं ट्रयाक्टर तथा टिपरलाई भगाइदिएका थिए ।

राप्ती गाउँपालिकाले इजाजत दिएको भन्दै ठेकेदारले मंसिर दोस्रो सातादेखि जथाभावी ढुंगा, गिट्टी बालुवा संकलन गर्ने काम भइरहेको छ । दाङको राप्ती गाउँपालिका र अर्घाखाँचीको सितगंगा नगरपालिका १ जोड्ने झोलुंगे पुल छेवैबाट धमाधम उत्खनन् हुन थालेपछि पुल जोखिममा परेको छ ।

यस्तै, सो स्थानमा राष्ट्रिय गौरवको बड्कापथ सिंचाई आयोजनाको मूल छ भने कुवेत सरकारको सहयोगमा निर्मित प्रगन्ना सिंचाई आयोजनाको दुईवटा मुहानसमेत छ । नदीजन्य पदार्थको उत्खनन्ले ति आयोजना प्रभावित भएका छन् ।

यसैगरी भालुवाङको मानवबस्ती छेवैबाट ठुलो परिमाणमा उत्खनन् हुँदा नजिकै रहेको हनुमान मन्दिर, दुईवटा मस्जिद र राष्ट्रिय माविलाई जोखिममा पारेको छ । यस्तै, पूर्व पश्चिम महेन्द्र राजमार्ग र राजमार्गस्थित राप्ती पुललाई समेत असर गर्न सक्ने देखिएको छ । यस्तै, इलाका प्रहरी कार्यालय भालुवाङको नवनिर्मित भवनसमेत जोखिम क्षेत्रमा पर्दछ ।

राप्ती गाउँपालिकाले नदीको उत्खनन् गर्न आशु निर्माण सेवा विजुवार, प्युठानलाई ठेक्का दिएको हो । गाउँपालिकाका कार्यकारी अधिकृत रामप्रसाद शर्माका अनुसार १ करोड ४४ लाख २५ हजार रुपैयाँमा सो ठेक्का दिइएको हो ।

तर, राष्ट्रपति तराई मधेश संरक्षण विकास कार्यालयले भने गाउँपालिकाले गलत ठाउँमा उत्खननको ठेक्का दिएको बताएको छ । आफ्नो कार्यालयले अनुमति दिएको भन्दै बेग्लै ठाउँबाट उत्खननको काम भइरहेको सो समितिको ५ नं प्रदेश कार्यालय बुटवलका प्रमुख अजय कार्कीले बताए । उनले राष्ट्रिय गौरवका आयोजनास्थल नजिक र मानवबस्तीलाई असर पार्ने गरी नदीजन्य बस्तुको उत्खनन् गर्न नपाईने र त्यस्तो ठाउँमा अनुमति पनि नदिने युगदर्शनलाई प्रतिक्रिया दिए ।

यो पनि पढ्नुहोस्- राप्ती नदी उत्खनन् गर्न आएका दर्जनौं ट्रयाक्टर स्थानीयले भगाए