काठमाडौँ । अखिल नेपाल प्रगतिशील लेखक सङ्घ (अन्पा) ले परम्परागत चाडपर्वमा सांस्कृतिक रूपान्तरणबारे अन्तरक्रिया सम्पन्न गरेको छ ।
प्रगतिवादी साहित्यकार निनु चापागाईं प्रमुख वक्ता रहनुभएको उक्त कार्यक्रम २०७९ भदौ २६ गते भर्चुअल माध्यमबाट सम्पन्न भएको हो ।
कार्यक्रममा मन्तव्य राख्दै प्रमुख अतिथिसमेत रहनुभएका चापागाईंले धर्मको आडमा चाडपर्व निर्माण गर्ने प्रचलन प्राचीनकालदेखि नै चल्दै आएको बताउनुभयो ।
नेपालको सन्दर्भमा लिच्छवि कालमा धर्मको आडमा, मल्लकालको वर्णाश्रमको आडमा र शाहवंशीय राजतन्त्रमा अर्को हिन्दुस्तान बनाउने गरी चाडपर्व निर्माण भएको स्मरण गर्नुभयो ।
‘अहिले देशको संविधानमा नै धर्म निरपेक्षता लिपिबद्ध गरिएको छ’ उहाँले अगाडि भन्नुभयो– ‘तर शासकहरू भने धार्मिक छन् । उनीहरू धर्मसापेक्ष हुँदै हिन्दु धर्म, संस्कार र चाडपर्वको पक्षमा छन् ।’
चाडपर्वका विभिन्न प्रकृति भएको बताउँदै उहाँले कतिपय चाडपर्व मौसम परिवर्तन र कृषिसँग जोडिएका तथा कतिपय पौराणिक आख्यानसँग जोडिएको बताउनुभयो ।
सम्बोधनको क्रममा उहाँले अहिले मनाइँदै आइएका कतिपय चाडपर्वलाई पूर्णतः त्याग्नुपर्ने तथा कतिपयमा रूपान्तरण गरिनुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिनुभयो ।
‘ब्रतबन्ध, जनैपूर्णिमा, तिज जस्ता पर्वलाई त त्याग्नैपर्दछ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘दसैँ, तिहार जस्ता चाडपर्वलाई जसरी हामीले मनाउँदै आएका छौँ, त्यसमा रूपान्तरण हुनुपर्दछ ।’
उहाँले विस्तारपूर्वक भन्नुभयो– ‘चाडपर्वको सांस्कृतिक रूपान्तरणको क्रममा चाडपर्वलाई धर्मबाट अलग राख्ने, चाडपर्वबारे बहस गर्ने, लामा सरकारी विदा घटाउने, मृत्यु संस्कारलाई सरलीकरण वा सङ्क्षिप्तीकरण गर्ने, मितव्ययिता कायम गर्ने र सर्वहारा वर्गका दिवसलाई चाडपर्वको रूपमा मनाउन सुरुआत गर्नुपर्दछ ।’
सम्बोधनको क्रममा उहाँले चिनियाँ महान् सर्वहारा सांस्कृतिक क्रान्तिको बिउ चीनमा मात्र देखा परेको नभएर माक्र्स, एङ्गेल्सको रचनामा नै देखा परेको बताउनुभयो ।
‘सर्वहारा सांस्कृतिक क्रान्ति समाजवाद निर्माणको क्रममा मात्र लागु गर्ने विषय होइन’ उहाँले भन्नुभयो– ‘सर्वहारा क्रान्तिका शिक्षालाई कम्युनिस्ट आन्दोलनको दैनिक जीवनमा लागु गर्नुपर्दछ ।’
अन्पाका अध्यक्ष समीर सिंहको अध्यक्षतामा सुरु भएको कार्यक्रमको पूर्वाद्र्धमा उपाध्यक्ष रामदेव पाण्डेले कार्यक्रमको बारेमा जानकारी दिँदै स्वागत मन्तव्य राख्नुभएको थियो । कार्यक्रमको सञ्चालन महासचिव प्रकाश थापामगरले गर्नुभएको थियो ।
कार्यक्रममा ऋतु केसी, सरस्वति महरा, रवि पौडेल, हेमराज आश्रम, बाबुराम आचार्य, टेकबहादुर विक, जगत् वाशिष्ट, जगत्प्रसाद रेग्मी र नेत्रलाल शर्माले पूरक जिज्ञासा राख्नुभएको थियो ।
