भीष्म जोशी
आगामी २०७९ वैशाख ३० गते गाउँपालिका र नगरपालिकाको चुनाव हुन गइरहेको छ । राष्ट्रिय जनमोर्चाले स्थानीय तहमा नयाँ संविधान जारी भएपछि दोस्रोपटक चुनाव सम्पन्न गर्न गइरहेका छौँ । संविधानले स्थानीय सरकारलाई अधिकारसम्पन्न बनाएको छ । हामी यहाँ स्थानीय सरकारको अधिकारको बारेमा चर्चा गर्नपट्टि नलागी चुनावमै केन्द्रित हुन खोज्दै छौँ ।
२०७४ सालमा तीन चरणमा सम्पन्न गरिएको चुनाव अहिले एकै दिन एकै चरणमा देशभरिका स्थानीय तहमा वैशाख ३० गते सम्पन्न हुन गइरहेको छ ।
अब सम्पन्न हुने चुनावभन्दा पहिले सम्पन्न चुनावमा धेरै बाधा–अवरोध कायम भएका थिए । अब हुने चुनावमा त्यस्ता चुनौती अहिले छैनन् । जस्तो कि पहिलेको चुनावमा स्थानीय तहको सङ्ख्या बढाउनुपर्ने, सदरमुकामको विवाद, वडासङ्ख्याको विवाद, कर्मचारीको दरबन्दी र सङ्ख्याको विवाद, कानुनको अभाव, चुनाव नभएको हुनाले चुनावी प्रक्रियाको समस्या, नयाँ नेतृत्व र उम्मेदवारसम्बन्धी विवाद, सङ्क्रमण कालीन राष्ट्रिय राजनीति र लामो समयदेखि जनप्रतिनिधिविहीन स्थानीय निकाय र जनप्रतिनिधिविहीन स्थानीय निकाय हुनाले २०७४ को चुनावमा आम रूपमा एउटा असमञ्जस्यता व्याप्त थियो । त्यसका बाबजुद स्थानीय निर्वाचन तीन चरणमा सम्पन्न भयो । स्थानीय चुनाव सम्पन्न भएपछि संविधान कार्यान्वयनको एउटा बलियो पाटोले दिशा समात्यो । स्थानीय चुनाव सम्पन्न भएसँगै थुप्रै आशङ्काको अन्त्य पनि भयो । देश संविधानबमोजिमको पद्धतिमा अगाडि बढ्यो । अहिले त्यो चुनावले पाँच वर्ष पूरा गरेको छ । यसमा कस्ता सफलता र असफलता भए ? ती समीक्षा गरेपछि थाहा होलान तर यो आलेख समीक्षा गर्नपट्टि लाग्नुभन्दा पनि अब के गर्नुपर्छ भन्ने आगामी दिशाका बारेमा दिशाबोध होस् भन्ने उद्देश्यका साथ अगाडि लेखिँदै छ ।
२०७९ वैशाख ३० गते स्थानीय तहमा जनताले शासन गर्नका लागि आफ्ना प्रतिनिधि छानेर पठाउँदै छन् । हामीले केन्द्रमा मिश्रित निर्वाचन प्रणाली अपनाएका छौँ तर स्थानीय तहमा भने प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत पहिलो हुनेले जित्ने प्रणालीको माध्यमबाट आगामी चुनाव सम्पन्न हुँदै छ । यस प्रणालीमा सबैभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवार निर्वाचनमा विजयी हुन्छन्† बहुमतको आवश्यकता पर्दैन बरु अन्य उम्मेदबारले प्राप्त गरेको मतभन्दा एक मत मात्र बढी ल्याउने निर्वाचनमा विजयी हुन्छ । यसमा निर्वाचन आयोग, राजनीतिक दल र आम बालिग मतदाता निर्वाचन प्रक्रियामा सहभागी हुन्छन् । हामीले अपनाएको प्रणाली प्रतिनिधिमूलक शासन प्रणाली हो । प्राचीनकालमा प्रत्यक्ष लोकतन्त्र विकसित भएको उदाहरण पढ्न पाइन्छ भने अहिले पनि अमेरिकाका केही राज्य र स्विटजरल्यान्डका केही क्यान्टनहरूमा प्रत्यक्ष लोकतन्त्र कायमै छ । आधुनिक राज्यको विस्तार र जनसङ्ख्या वृद्धिका कारण प्रतिनिधिमूलक लोकतन्त्रको विकास भएको पाइन्छ ।
प्रतिनिधिमूलक शासन सञ्चालनमा जनताको प्रत्यक्ष सहभागिता रहँदैन । यसका लागि जनताले आफ्ना प्रतिनिधिको निर्वाचन गर्दछन् र तिनै निर्वाचित प्रतिनिधिले शासन सञ्चालन गर्दछन् ।
लोकतन्त्रमा मताधिकारको प्रयोग गर्नु नागरिक मतदाताको नैसर्गिक हक हो । यसलाई हाम्रो संविधानको प्रस्तावनाले नै जनताको प्रतिस्पर्धात्मक बहुदलीय लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली, बालिग मताधिकार, आवधिक निर्वाचनको सुनिश्चितता गर्नुका साथै धारा २ मा नेपालको सार्वभौमसत्ता र राजकीय सत्ता नेपाली जनतामा प्रत्याभूत गरेको छ । मौलिक हकअन्तर्गत राजनीतिक दल खोल्ने स्वतन्त्रता प्रदान गरेको छ । यसरी नेपाली जनता नै शासन सञ्चालनको केन्द्रमा रहेकाले हामी मतदाताले चुनावमा कसैको दबाब, प्रभाव, प्रलोभन वा अन्य अवाञ्छित गतिविधिबाट प्रभावित नभई सचेतता र स्वाभिमानका साथ आफ्नो विवेकको प्रयोग गरी गोप्य मतदानमार्फत आफ्ना प्रतिनिधिको चयन गर्न सक्नुपर्दछ ।
संविधानले आवधिक निर्वाचनको व्यवस्था गरेको हुँदा मतदान हामी जहिलेसुकै गर्न पाउँदैनौँ । पाँच वर्षमा एकपटक मात्र हामीलाई मतदान गर्ने अवसर प्राप्त हुन्छ । मतदानको माध्यमबाट हामीले हाम्रा प्रतिनिधिलाई पाँच वर्षसम्म शासन गर्ने वैधता प्रदान गर्दछौँ । सोही मतदानको माध्यमबाट हाम्रा सम्पूर्ण इच्छा, आकाङ्क्षालाई ५ वर्षका लागि मतदानको बाकसमा कैद गरेर पठाउँछौँ ।
हामीले हाम्रा प्रतिनिधिलाई भोट हालिसकेपछि फिर्ता गर्न सक्दैनौँ किनकि हाम्रा प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने व्यवस्था हाम्रो कानुनमा छैन । उनीहरूले जुनसुकै गलत काम गरे पनि हामीले फिर्ता बोलाउन सक्दैनौँ । त्यसैले मतदान गर्ने सम्पूर्ण मतदाताले निडरताका साथ मतदान गर्नुपर्ने हुन्छ ।
हामीले मतदानमा सहभागी हुनु भनेको हाम्रा सामान्य रीतिरिवाज, चाडपर्व, भोजभतेरमा सहभागी भएर रमाइलो गर्नुसरह मात्र कदापि होइन किनभने मतदानमा सहभागी हुनु भनेको देशको राजनीतिमा प्रत्यक्ष सहभागी हुनु हो । आफ्ना प्रतिनिधिलाई अर्को चुनाव नआउन्जेलसम्म देश, गाउँ र नगरको शासनसत्ता सुम्पनु हो । त्यसैले हामीले पूर्ण सजगता र विवेकपूर्ण तरिकाले मत प्रदान गर्नुपर्दछ ।
राजनीति यस्तो गम्भीर विषय हो, जसले देश र जनताको जीवन र भविष्यको फैसला गर्दछ । राजनीति नीतिहरूको राजा हो। राजनीतिले समग्र नीतिको नेतृत्व गर्दछ । यस्तो राजनीतिलाई डो¥याउने अन्तिम शक्ति लोकतान्त्रिक शासन प्रणालीमा मतदातामा निहित रहेको हुन्छ । त्यसैले चुनावका बेला उम्मेदवारले मत माग्न प्रकट गर्ने जुनसुकै प्रकारका भावना, संवेदना, आवेग, संवेग आदिको बहावमा नलागी मतदाताले देशको मालिकको हैसियतले जिम्मेवारी वहन गर्दै उम्मेदवारका लागि उसको अन्तर्वार्ताकारको रूपमा रहनुपर्दछ । मतदाताले उम्मेदवारसँग प्रश्न सोध्न र उम्मेदवारले ती प्रश्नको जवाफ दिन सक्नुपर्दछ । यदि उम्मेदवार मतदाताको प्रश्नमा उत्तीर्ण हुन्छ भने मात्र मतदाताले बल्ल मत दिनुपर्दछ । अहिलेको राजनीतिक सन्दर्भमा मतदाताले आफ्नो उम्मेदवारलाई कम्तीमा निम्न प्रश्न निडरताका साथ सोध्न सक्नुपर्दछ :
० राष्ट्रियता रक्षाका सन्दर्भमा तिमीले कसरी भूमिका निर्वाह गर्छौ ?
० कालापानी क्षेत्रमा बसेको भारतीय सेना फिर्ता गराउन सक्छौ कि सक्दैनौ ? हाम्रा मिचिएका सीमा जोगाउन सक्छौ ?
० विगतमा भएका असमान सन्धिसम्झौता खारेज गर्दै देशहित विपरीत भएका सन्धिसम्झौता देशहितअनुकूल बनाउन सक्छौ कि सक्दैनौ ?
० रष्ट्रिय स्वार्थलाई विश्व मञ्चमा प्रवद्र्धधन गर्न के कस्ता योजना र दृष्टिकोण बनाउँछौ ।
० महान् जनआन्दोलनका उपलब्धिको रक्षा गर्दै राजनैतिक स्थिरता दिने, जनतालाई शान्ति सुरक्षा र अमन चयनका साथ बस्ने वातावरण बनाउन के गर्छौ ?
० शिक्षा, स्वास्थ्य, आवासलगायतका नागरिकका आधारभूत आवश्यकता निःशुल्क गर्न कुन कुराले रोकेको छ र यसलाई निःशुल्क बनाउन सक्छौ कि सक्दैनौ ?
० सङ्घीयताले जनता र देशलाई कस्तो आर्थिक भार बोकाएको छ ? थाहा छ ? सङ्घीयता किन ?
० स्थानीय सरकारलाई थप अधिकारसम्पन्न बनाउन प्रदेश संरचना खारेज गर्न तयार हो ? प्रदेशरूपी सेतो हात्ती किन ?
० रोजगारी गर्न विदेश जानुपर्ने नेपाली युवायुवतीको बाध्यतालाई सम्बोधन गर्न सक्छौँ कि सक्दैनौ ?
० राष्ट्रिय एकता र सामाजिक सद्भाव कायम गराउँदै देशमा सुशासन, शान्ति र विकास निर्माण गर्न के कस्ता योजना बनाएका छौँ ?
० कानुनी शासनप्रतिको प्रतिबद्धता कसरी व्यक्त गर्दछौँ ? आदिइत्यादि ।
उल्लिखित प्रश्नको जवाफ उम्मेदवारले प्रष्ट दिन सक्नुपर्छ किनकि यी प्रश्नको जवाफ सङ्घीयताको सवालभन्दा बाहेक संविधान र कानुनले प्रष्टताका साथ दिएको छ । संविधानमा ३१ ओटा मौलिक हकको व्यवस्था गरिएको छ । हामीलाई शासकहरूले गरिब, बेरोजगार, अशिक्षित, आवासविहीन, खाद्यान्नको अभाव, आवाजविहीन र विभेद अद्यापि कायम राख्दै यथास्थितिमा रहन बाध्य बनाइरहेका छन तर अब त्यसो गर्ने अधिकार कसैसँग रहेको छैन । ती अब कानुनी रूपमा दण्डनीय हुन् र कसैले शासक हुँ भन्दैमा उपर्युक्त कुरा कायम राखेर जनताको न्यून चेतनामा खेल्न खोज्नेलाई सिर्फ माफिया मात्र भन्न सकिन्छ, शासक होइन ।
कानुनी राज्यमा कानुनको नजरमा देशको प्रथम नागरिक राष्ट्रपतिदेखि लिएर आम नागरिक समान छन् । त्यसैले कानुनको उल्लङ्घन गर्न कसैले पाउँदैनन् । हामीले निर्वाचित गरेर पठाउने प्रतिनिधि हाम्रा सेवक र कारिन्दा हुन, हाम्रा मालिक र शासक होइनन् । उनीहरूलाई हामीले भोटको माध्यमबाट शासन गर्ने बैधता प्रदान गर्छौँ र साथसाथै राज्य सञ्चालन गर्न, विकास निर्माण गर्न, हाम्रो आवश्यकता परिपूर्ति गराउन, हामिले सकी–नसकी करमार्फत् आर्थिक जोहो पनि गरिदिएका हुन्छौँ । मतदाताले यी गम्भीर विषयमा सधैँ चनाखो भई राख्नुपर्दछ र चुनावको दिन झन् गम्भीर भएर सोच्दै मत दिनुपर्दछ ।
० भोट हाल्दा हामीले यी विषयलाई मनन गर्दै सही राजनीतिक दल र तिनका उम्मेदवारलाई मत दिनु नै हाम्रो अहम् कर्तव्य पनि हो ।
० हामीले अन्ध समर्थन कसैको गर्नुहुन्न किनकि राजनीति भनेको व्यक्तिगत र पारिवारिक मामिला नभई धेरै उच्च स्तरको मामिला हो ।
० हामीले निम्न खाले उम्मेदवार र दलका प्रतिनिधिलाई चुनावमा पराजित गर्ने हिम्मत र आँट गर्नुपर्दछ ।
० जुन राजनीतिक दलले देशको अहितमा थुप्रै राष्ट्रघाती सन्धिसम्झौता गरेका छन्, ती राजनीतिक दलका उम्मेदवारलाई मत दिनुहुँदैन ।
० यदि उम्मेदवार विगतमा निर्वाचित व्यक्ति हुन् वा नयाँ उम्मेदवार हुन्, जेसुकै भए पनि उसले सामाजिक हित हुने के के काम गर्याे ? गरेका कामको विवरण माग्नुस् र जाँच्नुस्, ती विवरण कत्तिको साँचो र झुटा हुन् । यदि झुटा छन् भने त्यस्ता उम्मेदवारलाई मत नदिनुस् ।
० उसले आवश्यकताभन्दा बढी भड्किलो जीवनशैली अपनाएको थियो भने मत नदिनुस् ।
० पारिवारिक र नातेदारलाई मात्रै लाभका प्रदान गरिएको थियो भने मत नदिनुस् ।
० ऊ साँच्चिकै जनताको सेवक बनेको थियो वा थिएन ? मूल्याङ्कन गर्नुहोस्, पदमा रहँदा व्यक्तिगत र पारिवारिक हितभन्दा समाज र नागरिकको हितमा कति केन्द्रित थियो वा छ ? मूल्याङ्कन गर्नुहोस् ।
० उसमा राजनीतिक चेत, सामाजिक चेत छ, छैन ? लोकतन्त्र प्राप्तिको आन्दोलनमा सहादत भएका, घाइते, अपाङ्गप्रति उसको श्रदा छ, छैन ? जाँच्नुहोस् ।
० नेपालको इतिहास, भूगोल, भाषा–संस्कृतिको बारेमा ज्ञान राख्छ: राख्दैन ? ख्याल गर्नुहोस् ।
० अबका उसका भावी योजना र दृष्टिकोण के कस्ता छन् ? सोधपुछ गर्नुस् ।
० जनताका दुःखसुखमा कति संवेदनशील हुने मान्छे हो ? जनभावनाको कदर कत्तिको गर्न सक्ने हो ? विचार गर्नुहोस् ।
हामीले माथि उल्लेखित सवालको जवाफ भेट्यौँ त ? सोअनुसार स्वमूल्याङ्कन गरेर मात्रै ढुक्क भई मतदान गर्याैँ भने मात्र हामीले सही उम्मेदवारलाई मत दिन सक्छौँ र सही प्रतिनिधि छनौट भई सही व्यक्तिले शासन गर्न पुग्दछन् । देश र जनताप्रति समर्पित प्रतिनिधिले मात्र हामीलाई र हाम्रो देशलाई नेतृत्व गर्दै अबका पाँच वर्षभित्रमा देशलाई निम्न गन्तव्यमा पुर्याउन सक्दछन् ।
० सामाजिक सुरक्षा, जसलाई हामीले वृद्ध, एकल महिला, अपाङ्ग, बेरोजगार, गरिब, श्रमिकलगायतका भत्ताको रूपमा बुझ्ने गर्दछौँ, सो भत्ता सही तरिकाले प्रदान हुन्छ र सामाजिक सुरक्षामा देशको बजेटको प्रतिशत उल्लेख्य तरिकाले वृद्धि भएको हुने छ ।
० भ्रष्टाचार न्यून हुन गई राज्यको स्रोतसाधन उपयुक्त ढङ्गले परिचालन भई विकास निर्माण कम्तीमा अहिले भइराखेकोभन्दा दुई गुणा बढी गुणस्तरीय र तीव्र गतिले भएको हुने छ ।
० शिक्षा, स्वास्थ्य, आवास, यातायातलगायतका आधारभूत कुरा निःशुल्क भएको हुने छ । समाजमा व्याप्त भ्रष्ट सोचको अन्त्य भई सदाचारी सोचको विकास भएको हुने छ ।
० सार्वजनिक सेवाप्रवाह छिटोछरितो र प्रभावकारी भई सरल र सहज पहुँचमा पुगेको हुने छ र गुणस्तरीय हुने छ ।
० राष्ट्रिय हितका विषयमा सम्बोधन भएको हुने छ र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको प्रतिष्ठा बढ्ने छ ? नेपाल गरिब राष्ट्रबाट विकासशील राष्ट्रमा स्तरोन्नति भएको हुने छ ।
० समाजमा पुँजीको सही परिचालन भई बेरोजगारी कम्तीमा आधाले घटेको हुने छ ।
० रोजगार गर्न मात्र हाम्रा युवायुवतीले सम्पूर्ण घरपरिवार, आफन्त र देश छोडेर बिदेसिनुपर्ने पीडाको अन्त्य हुँदै जाने छ र स्वदेशमै रोजगारीको सिर्जना भई राष्ट्र निर्माण गर्ने संस्कृतिको विकास भएको हुने छ ? स्वदेशमै रोजगारी प्राप्त हुने सम्भावना रहने छ ।
० समाजका हरेक क्षेत्रमा सकारात्मक विकास देखा पर्दै जाने छ र यसले कानुनी शासन र लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउँदै जनजीविका सहज बन्ने छ ।
किनकि हामी र हाम्रो देशमा निम्न कुराको प्रबल सम्भावना रहेको हामी सबैलाई अवगत नै छ । अभाव छ त केवल देश बनाउने दृढता र निडरता भएको नेतृत्वको ।
० हामी नेपालीमा राष्ट्रप्रेम र राष्ट्रिय एकता बलियो छ ।
० देशविकास गर्न संविधान र कानुनले प्रष्ट दिशानिर्देश गरिरहेको छ । हाम्रा अन्तर्राष्ट्रिय मित्रराष्ट्रहरू सहयोग गर्न तत्पर छन् र निजी क्षेत्र सहयोगी छ ।
० कृषि, खानीजन्य, वन, पर्यटन, संस्कृति र प्राकृतिक स्रोतसाधनमा हामी विश्वमै अव्बल छौँ ।
० हामीसँग जलस्रोत, विद्युतीय ऊर्जामा हामी धनी छौँ ।
० यसलाई पुँजी र आधुनिकतामा रूपान्तरण गर्नका लागी परिचालित हुने मानवश्रोत इतिहासमै जनसाङ्ख्यिक लाभका दृष्टिकोणले ४२ प्रतिशत बढी युवा जनशक्ति हामीसँग तयार छ ।
समग्रमा, हामी अविकसित र गरिब छाँै र भइरह्यौँ । कारण के हो ? नेताहरूले देश बिगारे ती हामीले भनेका र ठान्दै आएकाहरू नेता थिए वा दलाल वा अरू यस्तै के थिए ? सोधखोज गर्दै नगरी आफ्नै भाग्य र आफैलाई धिक्कार्दै र तिनै दलाललाइ नेता मान्दै भोट हाल्दै आयौँ ।
आलोचनात्मक दृष्टिकोणले कहिल्यै हेर्न खोजेनौँ वा सकेनौँ । केवल सतिले सरापेको देश मात्र भनिरह्यौँ, सही मात्र रह्यौँ तर समाधान खोज्ने प्रयास कहिल्यै गर्दैनौ कि ? समाधान खोज्ने जिम्मा मतदाताकै हो । मतदाताले देशनिर्माणको बारेमा सोच्न जरुरी छ । हामीले जुन दललाई विगतका चुनावमा पटक पटक बढी मत प्रदान ग¥यौँ र तिनै दलले पटक पटक शासन सञ्चालन गरे तिनै दलहरूले हामी र हाम्रो देशलाई यो दयनीय अवस्थामा राखी रहे, जसका कारण देश र जनताको अवस्था यथास्थितिमा रहिरह्यो र जनजीवनमा सकारात्मक परिवर्तन भएन ।
यदि हामीले विगतमा जस्तै ठुला बनाएका दललाई नै मत दिने हो भने हाम्रो देश उभो होइन, झन् अधोगतिमा लाग्ने निश्चित छ । त्यसैले हामीले भन्छौँ, कृपया यसपालि राष्ट्रिय जनमोर्चाको चुनाव चिह्न गिलासमा मतदान गर्नुहोस् । अरू दलका हवाई नारा, सपना र झुटा घोषणापत्र, अनि विभिन्न खाले प्रलोभनमा नपर्नुस् । राष्ट्रिय जनमोर्चाका उम्मेदवारलाई विजयी गराएर आफ्ना प्रतिनिधिको रूपमा पठाउनुभयो भने हाम्रो देश अहिले जुन अवस्थामा छ, त्यसमा कम्तीमा दुई गुणा बढी सकारात्मक परिवर्तन गर्न सक्ने सम्भावना छ । जुन आधार र कारण माथि उल्लेख भइसकेका छन् । यसलाई व्यावहारिक बनाउन आफ्नो अमूल्य मत सही राजनीतिक विचार बोकेको दललाई मत दिन सक्नुपर्छ । यसका लागि अहिलेको उपयुक्त र सही राजनीति बोकेको दल राष्ट्रिय जनमोर्चा नै हो ।
राष्ट्रिय जनमोर्चाको राजनीति सही त छ नै, उसका नेता र उसले चुनावमा उठाउने उम्मेदवार साथीहरू देश र जनताप्रति इमान्दार छन्, जुन कुरा जनमोर्चाको २०५१ पछिको यो करिब २८ वर्षीय उसको संसदीय इतिहासले प्रमाणित गरिदिएको छ कि यिनीहरू इमान्दार र राम्रा छन् । “जनमोर्चा ठिक छ” यो नेपाली जनताको आवाज हो तर आवाजले मात्र प्रतिनिधित्व र सही बैधता प्राप्त नहुने हुँदा आफ्नो अमूल्य मतदान राष्ट्रिय जनमोर्चाका उम्मेदवारको चुनाव चिह्न गिलासमा मत दिए मात्र बैधता प्राप्त । सोही कारण चुनावमा राष्ट्रिय जनमोर्चाको चुनाव चीन गिलासमा मतदान गरी अरूले के भन्छन् भन्ने कसैको केही नसुनी आफ्नो विवेकको प्रयोग गरी गिलासमा मतदान गर्न जरुरी छ ।
चुनावको सार्थकता तब झल्किन्छ, जब चुनाव स्वच्छ, निष्पक्ष, धाँधलीरहित र भयरहित वातावरणमा सम्पन्न हुन्छ र मतदाताले चुनावमा सही ढङ्गले आफ्नो रोजेको उम्मेदवारलाई प्रतिनिधिको रूपमा पठाउन मत प्रदान गर्न सक्छन् । मतदाताको कर्तव्य तब मात्र पूरा भएको हुन्छ, जब ऊ देश र जनताप्रति समर्पित प्रतिनिधि पठाउन सफल हुन्छ । मतदाताले सही राजनीति, विचार र सिद्धान्त बोकेको राजनीतिक दलका उम्मेदवारलाई विजय गर्न सक्नुपर्दछ, तब मात्र मुलुक निर्माणको दिशामा अगाडि बढ्छ र जसले नयाँ आशा र उत्साह प्रदान गर्दै देश समृद्ध बन्ने दिशामा अगाडि बढ्छ ।

