काठमाडौँ । नेकपा (मसाल) का महामन्त्री मोहनविक्रम सिंहले आदिवासी अपरिवर्तित मानव समुदाय भएको विचार व्यक्त गर्नुभएको छ ।

अखिल नेपाल जनजाति सम्मेलनले बत्तिसौँ विश्व आदिवासी दिवसको अवसरमा काठमाडौँमा आयोजित कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिको आसनबाट सम्बोधन गर्दै उहाँले सो विचार व्यक्त गर्नुभएको हो ।

मन्तव्यको क्रममा उहाँले आदिवासी र जनजातिमाझको भिन्नताबारे चर्चा गर्दै हुनुहुन्थ्यो ।

‘एकपटकको जनजाति सधैँको जनजाति रहँदैन’ उहाँले भन्नुभयो– ‘तर आदिवासीको सन्दर्भमा त्यस्तो हुँदैन । आदिवासी सधैँका लागि आदिवासी रहन्छ । त्यसमा रूपान्तरण हुँदैन ।’

नेपालका आदिवासी को हुन् भन्ने विषय अझैँ अनुसन्धानको विषय रहेको स्पष्ट पार्दै जनजातिको अवस्थामा भने रूपान्तरण भइरहने बताउनुभयो ।

मसालले केही वर्षअघि नेवार समुदाय जनजाति हो कि होइन भनी अध्ययन गरेको स्मरण गर्दै उहाँले भन्नुभयो– ‘नेवारले आफूलाई जनजाति भन्दै आएका छन् तर हाम्रो अध्ययनमा नेवार अल्पसङ्ख्यक समुदाय भएको पायौँ ।’

अहिले नेपालमा आदिवासी र जनजातिलाई एउटै ठान्ने गरिएकोमा त्यसलाई उहाँले गलत अवधारणा भएको दाबी गर्नुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो– ‘अहिले जनजाति भनिएकामध्ये उदाहरणका लागि कुसुन्डा, मगर, राई, लिम्बू आदिवासी पनि हुन सक्छन्† खस पनि आदिवासी हुन सक्दछन् तर त्यसको गम्भीर अनुसन्धान हुनु आवश्यक छ ।’

महामन्त्री सिंहले मधेसवादीहरू पनि आदिवासी हुन नसक्ने बताउनुभयो ।

आदिवासी जनजाति आन्दोलनलाई साम्राज्यवादीले जातिवादको आवरणमा दुरूपयोग गर्ने गरेकोमा क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टीले भने त्यसलाई शोषण विरुद्ध सङ्घर्षको रूपमा अगाडि बढाउने गरेको बताउनुभयो ।

आफ्नो पार्टीले २०४१ सालमा जनजाति तथा दलित समुदायको विषयमा प्रस्ताव पारित गरेर बेग्लै सङ्गठन निर्माण गरेको उहाँले बताउनुभयो ।

‘हामीले पहिला जनजातिको एउटै सङ्गठन बनाएका थियौँ, पछि जनजातिको अलग र दलित समुदायको अलग सङ्गठन बनायौँ’ उहाँले भन्नुभयो– ‘जनजाति सम्मेलनले पनि अहिले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आइरहेको छ ।’

उहाँले आदिवासी दिवस मनाउने कार्य महत्त्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो ।