सावित्रा रेग्मी ##

हाम्रो देश नेपालका तीन करोड जनसङ्ख्यामा महिलाहरूको बाहुल्यता छ ।

महिला र पुरुष एक रथका दुई प्राङ्ग्रा हुन् । यो सत्यलाई हामीले नजरअन्दाज गर्न सक्दैनौँ । समाज वा परिवारमा महिलाको अत्यन्तै कठिन र महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको हुन्छ । जुन घरमा नारी हुँदिनन्, त्यो घरमा बत्ति निभेसरी हुन्छ । नारीपुरुषको बिचमा माया, स्नेह, मेलमिलापका साथै प्रेम झल्किन्छ भने आत्मीयताले मायाप्रेमको बत्ति बल्छ । अझ स्पष्ट शब्दमा भन्ने हो भने माया, स्नेह, ममताको एक मात्र प्रतीक हो, सन्तान ।

निरन्तर विकासका लागि प्रकृतिले सुन्दर मानव समाजको रक्षा वा निर्माणकोे व्यवस्था गरेको छ तर मानव समाजमा राजनैतिक, आर्थिक, सामाजिक व्यवस्थाहरू एकपक्षीय अर्थात् पुरुषप्रधान बन्दै गएकाले त्यो सुन्दर मानव समाज खल्बलिएर नारीमाथि पुरुषप्रधान सोच वा यस प्रकारको विभेदकारी दृष्टिकोणबाट सिङ्गो मानव समाजमाथि नै गम्भीर असर परेको छ ।

पुरुषसत्ताको दृष्टिकोण आत्मसात नगरिकन पुरुषले महिला अधिकारको बारेमा सोच्नै सक्दैन । हजारौँ वर्षदेखि रहँदै आएको पुरुषसत्ताको कारणले यो समाज विभेदकारी व्यवस्थामा अडेको छ । मानव समाजको पितृसत्तात्मक सोचले पुरुषलाई मालिक र नारीलाई दासीको रूपमा स्थापित गराएको छ ।

धनी वर्गका महिलादेखि गरिब वर्गका महिलासम्मले पुरुषका क्रुर दमन र उत्पीडन बेहोरिरहनु परेको छ । धनी वर्गमा पनि महिलाहरू पुरुषको अत्याचार, दमन र उत्पीडनमा बाँचिरहनु परेको छ । यस वर्गका अधिकांश महिलाहरू आफ्नो अधिकारको पक्षमा लड्नु वा आवाज उठाउनुको सट्टा घरपरिवारको इज्जत बचाउनको लागि भनेर जस्तोसुकै कष्ट, यातना, दमन सहेर बस्ने, आत्महत्या वा झुन्डिएर आफ्नो जीवन समाप्त पारेका हुन्छन् ।

आन्दोलन वा परिवर्तनसँगै सामाजिक सुधारले उच्च वर्गका महिलालाई भन्दा गरिब परिवारका महिलालाई केही सहज अवस्था उपलब्ध गराएको छ ।

समाजमा महिलालाई राजनैतिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, धार्मिक, प्रशासनिक तथा आर्थिक सबै पक्षबाट अर्थात् चारैतिरबाट चौघेरामा पारेको छ । महिलाको हातखुट्टामा हत्कडी लगाउन पुरुष सत्ता सफल भएको छ । यसरी पुरुष सत्ता टिकाउन पुरुषका लागि यो राम्रो खेल सावित भएको छ ।

आधा जनसङ्ख्यालाई सम्पूर्ण अधिकारबाट बञ्चित गराई एकलौटी शासन समाल्ने पुरुषप्रधान समाजको पर्दाभित्र नियालेर हेर्ने कोसिस गरौँ त । हजारौँ, लाखौँ नारीहरू हरेक परिवारमा विभिन्न बहानामा नारकीय जीवन बिताउन बाध्य छन् । उनीहरू घरको चारदिवारभित्र आफ््नो जीवन समाप्त पारिरहेका छन् ।

जबसम्म महिलाहरूले सङ्घर्षको सही दृष्टिकोणको धारमा मानव समाज र राजनैतिक व्यवस्थालाई परिवर्तन गरेर ठिक ठाउँमा ल्याउन सक्दैनौँ, तबसम्म महिलामाथि हुने हजारौँ, लाखौँ विभेदका घटना घटिरहने छन् ।

पुरुष सत्तापक्षको अन्यायको विरोधमा जनचेतना जगाउनु र सशक्त आन्दोलनमा उत्रन अहिलेको आवश्यक हो । जबसम्म सचेत महिलाहरू आफ्नो अधिकारको लागि सङ्घर्षमा उत्रिदैनौँ, तबसम्म लाखौँ महिलाहरूले पुरुषप्रधान सत्ताभित्र नारकीय जीवन बिताउन बाध्य भइरहनुपर्ने छ ।

टाठोबाठो पुरुषप्रधान सत्ताले बनाएको नियम, कानुन तथा कुरीति, संस्कार विरुद्धमा तमाम नारीहरू अधिकारका लागि समाजमा जनचेतना जगाउनु, त्यसका साथै सम्पूर्ण महिलाकर्मीहरू सशस्त्र आन्दोलनमा उत्रनु अत्यन्तै आवश्यक छ किनकि अधिकार मागेर पाइँदैन । सङ्घर्षबाट मात्र प्राप्त हुन्छ ।