–पेट्रिक ग्याली
पेरिस । गरिबी र सरसफाइजस्ता परम्परागत कारणले भन्दा बढी जलवायु परिवर्तनको प्रभावले गम्भीर बाल कुपोषण तथा बालबालिकामा आवश्यक रहने पोषण तत्त्वको कमी हुने एक अध्ययनले देखाएको छ ।
विश्वव्यापी बाल कुपोषणमा विगत केही दशक यता कमी आएको भए पनि विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि र प्रतिकूल मौसमका कारण न्यून पोषणको समस्या सन् २०१५ पछि बढेको बताइएको छ ।
संयुक्त राष्ट्र सङ्घको तथ्याङ्कअनुसार २०१९ मा विश्वका पाँच वर्षमुनिका १४ करोड ४० लाख बालबालिकामा लामो समयसम्म खानामा अत्यधिक पोषण तत्त्वको कमीका कारण स्वभाविक शारीरिक विकास हुन सकेको छैन । त्यस्तै थप चार करोड ७० लाख बालबालिकाको खानामा न्यून पोषण तत्त्वको कारण स्वाभाविक शारीरिक विकास प्रभावित भएको छ ।
बढ्दो क्षेत्रमा आवश्यक पोषक तत्त्वको कमीले यो शताब्दीको मध्यसम्ममा १० अरब मानिसलाई उचित भोजन व्यवस्थापन क्षमतामा चुनौती आउन सक्ने विज्ञहरूले बताएका छन् ।
हालै सार्वजनिक अध्ययन प्रतिवेदनमा भर्मन्ट विश्वविद्यालयको नेतृत्वको अनुसन्धानकर्ताहको एक टोलीले एसिया, अफ्रिका र दक्षिण अमेरिकाका निम्न आय भएका १९ देशका पाँच वर्षमुनिका एक लाख बालबालिकाको विविध खानाको परीक्षण गरेको र यसलाई ३० वर्षको तापक्रम र वर्षाको तथ्याङ्कसँग जोडेर हेरिएको बताइएको छ ।
उनीहरूले अध्ययन गरिएको छमध्ये पाँच क्षेत्रमा उच्च तापमान आहारको गुणस्तरमा उल्लेखनीय कटौतीसँग सम्बन्धित रहेको पाइएको बताएका छन् । वातावरणीय अनुसन्धानमूलक प्रतिवेदन प्रकाशित गर्दै उक्त टोलीले मौसम परिवर्तनले बाल विकासमा विश्वले गरेको ठुलो प्रगतिलाई अवरोध पुर्याउनेतर्फ सचेत गराएको छ ।
“पक्कै पनि, भविष्यको जलवायु परिवर्तनले कुपोषण समस्यालाई थप प्रभावित गर्ने पूर्वानुमान गरिएको छ तर आश्चर्यको कुरा उच्च तापक्रमका कारण अहिले नै कुपोषणको समस्या थप जटिल भएको देखिएको छ” भर्मन्टका पोषण र खाद्य सेवाका सहायक प्राध्यापक मेरीडिथ नाइल्सले भन्नुभयो ।
यस अध्ययनले विशेष गरी आहार विविधता र सूक्ष्म पोषक तत्त्वको मापन गर्ने राष्ट्र सङ्घीय एकाइद्वारा सङ्कलित आहार विविधतामा ध्यान दिएको बताइएको छ ।
फलाम, फोलिक एसिड र जिङ्क, साथै भिटामिन ए र डीजस्ता सूक्ष्म पोषण तत्त्व बच्चाको शारीरिक र मानसिक विकासको लागि महत्वपूर्ण हुन्छन् । बढ्दो कार्बन प्रदुषणले गहुँ, चामल, भटमास, सिमी तथा फलफूललगायतका धेरै बालीमा यी आवश्यक सूक्ष्म पोषक तत्वको तह घटाउने गरेको अध्ययनले देखाएको छ ।
औसतमा, अध्ययनमा समावेश भएका बालबालिकाले सम्भावित १० मध्ये ३.२ ले मासु र माछा, अन्न र गाढा प्रकारका पातका सागजस्ता खाद्यान्न समूहबाट बनेका खानाका परिकार अध्ययनको अघिल्लो २४ घण्टामा खाएका थिए । अध्ययनको सिलसिलामा चिनियाँ बच्चाले उक्त खाना समूहको सङ्ख्याभन्दा दोब्बर अर्थात् औसत ६.८ प्रतिशतभन्दा बढी खाने गरेको भेटिएको थियो ।
यो विकसित मुलुकको हकमा पनि मिल्दोजुल्दो आँकडा हो । बढी तापक्रम रहेको र मौसमको अनियमित संरचना रहेको क्षेत्रमा बाल आहार विविधतामा गहिरो र अल्पकालीन–दीर्घकालीन प्रभाव रहने अध्ययनले बताएको छ ।
उच्च तापक्रमले बाल पोषण सेवनलाई असर गर्ने विश्वव्यापी रूपमा महत्त्वपूर्ण मानिएका मुख्य बालीको उत्पादन र पशुपालन उत्पादकता घटाउने गर्छ । यी दुबै बाल पोषण सेवनलाई असर पार्ने खाद्य स्रोत हुन् । साथैे बढी तापक्रमको प्रभावका कारण गर्मी मौसममा गर्भ बोक्ने तथा गर्मी स्थानमा बस्ने एक महिलाले औसतभन्दा कम शिशुको जन्म दिन सक्छिन् ।
अध्ययनमा सम्लग्न अनुसन्धान्नमूलक लेखका लेखकहरूले कुनै पनि देशको सरकारलाई सबैभन्दा कमजोर बच्चाका लागि आहार सुधार गर्ने योजनामा मौसम परिवर्तनलाई पनि समावेश गर्न आग्रह गरे ।
“यो विश्वव्यापी अनुसन्धानमा हामीले बारम्बार फेला पार्दछौं” भर्मोन्टको पर्यावरण संस्थानका लागि गुन्ड संस्थानका विश्वविद्यालयका निर्देशक तथा अध्ययन प्रतिवेदनका सहलेखक टेलर रिकेट्सले भन्नुभयो ।
“हाल विश्वमा देखिएको वातावरणीय प्रदुषण र जलवायु परिवर्तनले विगत ५० वर्षको प्रभावशाली विश्वव्यापी स्वास्थ्य लाभलाई कमजोर पार्न सक्ने क्षमता राख्छ” उहाँले थप्नुभयो ।
(रासस/एएफपी), अनुवादः दिलीप शर्मा
