कल्पना पौडेल ‘जिज्ञासु’
गाउँमा एक किसान परिवार थियो । त्यो परिवारमा एक वृद्धा जोडीका पाँच भाइ छोरा थिए । खेतीकिसानीको भरमा पूरै परिवारको लालनपालन भएको थियो । बुढो किसान धेरै मिहिनेती थिए । कान्छो सन्तान जन्माउँदादेखि थला परेकी बुढीको पनि आफैले स्याहारसुसार गर्दै आइरहेका थिए ।

बुढाका पाँचै भाइ छोराहरू पनि निकै मिहिनेती त थिए । तर दाजुभाइ एकापसमा झगडा गरिरहन्थे । बिल्कुलै मेलमिलाप थिएन । यो कारणले दुवै दम्पति निकै चिन्तित रहन्थे । धेरै पटक सबै छोरालाई सँगै राखेर सम्झाउने प्रयास गरे । तर सफल हुन सकेनन् । बुबाको कुरा कुनै छोराले टेरेनन् । त्यसैगरी दिनहरू बित्दै गए । बुढो किसान झन् बुढो हुँदै गयो । तर छोराहरूको लडाइँ–झगडा उस्तै चलिरह्यो
एक दिन बुढो किसानले एउटा जुक्ति सोेचेर छोराहरूको यस्तो झगडा सधैँका लागि अन्त्य गराउने उद्देश्यले सबै छोरालाई नजिक बोलाए । बुबाको आवाज सुनेर सबै जना नजिक आए । किन होला हामी सबै छोरालाई सँगै नजिक बोलाउनुभएको भन्ने जिज्ञासा बोकेर बुबाको छेउमा पिँढीको गुन्द्रीमा थचक्क बसे ।

“भन्नुस बुबा, हामीलाई यहाँ किन बोलाउनुभएको हो ?” माइलो छोराले सोध्यो ।

बुढो किसानले भन्यो– “ल केटा हो, आज म तिमीहरू सबैलाई एउटा काम दिन्छु, कसले त्यो काम राम्रोसँग गर्न सक्दो रहेछौ ?”

यो सुनेर सबै छोराले एकै स्वरमा भने– “भन्नुस् बुबा, के काम हो ? हामी इमान्दारिता र मिहिनेतका साथमा पूरा गर्ने छौँ ।”

छोराको यस्तो कुरा सुनेर बुढाले जेठो छोरालाई भने– “जा बाबु, बाहिर गएर केही दाउरा लिएर आइज ।” किसानले माइलो छोरालाई रसी लिएर आउन भने ।
बाउको यति कुरा सुनेर एउटा छोरो दाउरा ल्याउन दगु¥यो त अर्काे रसी ल्याउन । एकै छिनमा रसी र दाउरा ल्याएर किसान सामुन्ने उभिए । बुढो किसानले ती सबै दाउरालाई एकै ठाउमा राखेर रसीले बाध्न लगायो । अब एउटा दाउराको भारी तयार भयो ।

जेठो छोराले सोध्यो– “बुबा, अब यो भारीलाई के गरौँ ?”

बुढो किसान मुस्कुराउँदै भन्यो– “बाबु, यो भारीलाई आफ्नो हातले भाँचेर दुई टुक्रा बनाऊ ।”

यो कुरा सुनेर छोराले भन्यो– “यो त मेरो दाहिने हातको काम हो, तुरुन्तै भाँचिहाल्छु नि ।”

माइलो छोराले पनि त्यसै भन्यो– “यति सजिलो काम मै गरिहाल्छु नि ।”

साइलो–काइलो कान्छो सबै छोराले यो कामलाई सजिलोसँग भाच्न सकिने हिम्मत देखाउँदै कोसिश गरे । एउटाले मैले भाच्छु भन्यो । अर्काेले यो काम मबाहेक अरूले गर्न सक्दैन म सबैभन्दा बलियो छु भन्यो । यसैमा झगडा गर्दै सबैले पालोपालो कोसिश गरेर भएभरको जोड लगाए । तर कुनैले भाच्न सकेनन् ।

उनीहरूको फेरि झगडा भएको देखेर किसानले भन्यो– “बाबु हो, तिमीहरूलाई यहाँ झगडा गर्न बोलाएको होइन, यो काम कसले राम्रोसँग गर्न सक्छौ भनेर बोलाएको हो । फेरि मौका दिन्छु कोशिस गर । पालैपालो भारी भाँचेर देखाऊ ।”

जेठोले कोशिस ग¥यो । फेरि सकेन । हार खाएर माइलोको हातमा दियो । माइलोले भएभरको शक्ति लगायो, सकेन । साइलो, काइलो, कान्छो सबैले पुनः कोसिश गरे । कसैले सकेनन ।

अन्त्यमा हार खाएर भुइँमा फ्याँकिदिए । किसानसामु आफ्नो हार स्वीकार गर्दै भने– “बुबा, हामी सबैले यो भारीलाई भाच्न सकेनौँ । माफी चाहन्छौँ, यो काम सम्भव नै छैन । बहुत कठिन र मुस्किलको काम रहेछ ।”

छोराहरूको कुरा सुनेर बुढो किसान हास्यो र भन्यो– “बाबु हो, अब यो भारी फुकाऊ । एकएक दाउरालाई भाँच्ने कोशिस गर ।”

यो सुनेर उनीहरूले दाउरा अलग गराए र एकएक दाउरा सजिलोसँग भाँचे । त्यसपछि बुढो किसानले भन्यो– “छोराहरू, तिमीहरू पनि यही दाउराजस्तै हौ । एकएक दाउराको भारी बनाएपछि जति कोशिस गर्दा पनि भाच्न सकेनौ । जब एकएक दाउरा अलग भए, सजिलै भाच्न सक्यौ । त्यसैले तिमीहरू झगडा गर्नुहुदैन । यिनै दाउरा झैँ एकसाथ एकताको डोरीमा बाँधिएर बस्यौ भने अरू कुनै शत्रुले तोड्न सक्दैनन् । झगडा गरेर अलग–अलग भए सबैले यिनै दाउराको जस्तो हालत बनाउने छन् ।”

किसानको कुरा सबै छोराहरूले राम्रोसँग बुझे । आफ्नो गल्ती महशुस गरे र माफी माग्दै भने– “अबदेखि कहिल्यै झगडा नगर्ने बाचा गरे । एकता सबैभन्दा ठुलो तागत हो । यदि हामी एकापसमा एकजुट भएर बस्यौ भने कुनै पनि मुस्किल समस्याको सबै मिलेर सहजै समाधान गर्न सकिन्छ । यदि हामी एकापसमा लडाइ झगडा गरेर अलग–अलग बस्यौँ भने सानोतिनो समस्याले पनि जटिल अवस्था सिर्जना गर्दछ ।”