काठमाडौँ । असार २४ गते प्रतिनिधिसभामा नेकपा (एमाले) का सांसद राजेन्द्र राईले सभामुख डोलप्रसाद अर्याललाई प्रश्न गरे । सभामुखले बलियोसँग काम नगरेको भन्ने अर्थमा सांसद राईले भने– ‘सम्माननीय सभामुख महोदय । सम्माननीय सभामुखलाई एउटा निवेदन गर्नुपर्यो । तपाईं कान सुन्नुहुन्छ कि हुन्न ? मेरो सभामुखलाई निवेदन हो ।’
यति भनेपछि सभामुख अस्वाभाविक रूपमा प्रस्तुत भए । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी सांसद टिका सङ्ग्रौलाले आग्रह गरेर संसदको रेकर्डबाट हटाउन माग गरेबमोजिम सभामुख अर्याललाई आग्रह गरिन् ।
सभामुखले मन्तव्य सच्याउन समय दिएपछि सांसद राईले अगाडि भने– ‘गरिमामय संसद्मा आत्तिएर एउटा सदस्यले कुरा समयमा जुन व्यवहार गर्नुभयो नि । तपाईंले पाँच वर्ष सदन चलाउनु हुन्न सभामुख महोदय । मैले बुझिसकेँ, मैले खुट्टा हेरिसकेँ । किन हेरेँभन्दा पनि तपाईंले कुरा सुन्न परेन । नसुनीकन तपाईंले एकैचोटि भन्न मिल्छ ?’
राईले यत्ति के भनेका थिए सभामुख अर्यालले संसद बैठक नै १५ मिनेटका लागि रोके । रेकर्डबाट हटाउनुअगाडि सभामुखले बैठक स्थगन गरे । बैठक स्थगनअगाडि उनले सचेत पनि गराएर भने– ‘माननीय सदस्य मर्यादामा बस्नुहोला । माननीय सदस्यलाई योभन्दा अगाडि बढ्नलाई म निर्देशन दिँदिनँ । समय दिँदिनँ । बस्नुस् । माननीय सदस्य बस्नुस् । माननीय सदस्यले सभामुखको अवहेलना गर्दै हुनुहुन्छ । सभाको अवहेलना गर्दै हुनहुन्छ । बस्नुस् ।’
आफूलाई प्रश्न गरेको आधारमा सांसदलाई सचेत, संसद स्थगन र ‘तपाईं कान सुन्नुहुन्छ कि हुन्न ?’ भन्ने प्रश्नलाई रेकर्डबाट हटाएका सभामुख अर्यालले त्यही मापदण्ड आफ्ना सांसदको हकमा भने लागु गरेको देखिएन ।
गत चैत २५ गते रास्वपा सांसद पुरुषोत्तम यादवले प्रतिनिधिसभामा बोलेका थिए– ‘जुन भूतले कमरेड ओलीलाई छलेको थियो त्यै भूतले आज कमरेड बादललाई छलेको देखिन्छ । त्यसैले म सरकारसँग जोडदार माग गर्दछु, एउटा भूत झार्ने झाँक्रीको व्यवस्था गरियोस्, किनकि आज जुन अपराधी कारागारको ढोकाभित्र हुनुपर्ने थियो, त्यो हस्पिटलको बेडमा छ । त्यही बेडबाट कुविचार यो सम्मानित सदनसम्म पठाउँदैछ ।’
यस मामिलामा सभामुख अर्याल मौन बने । ओली र एमालेले आलोचना गरेको मुद्दामा मात्रै होइन, राष्ट्रियताको सवालको मुद्दामा पनि सभामुखले सचेत गराउने, सदन स्थगन गर्ने र संसद्को रेकर्डबाट हटाउने गरेका छैनन् ।
गत जेठ १७ गते प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले एकाएक प्रतिनिधिसभामा उपस्थित भएर भनेका थिए– ‘मैले अस्ति प्रधानमन्त्री भएपछि मात्रै थाहा पाएँ– भारतले नेपालको जग्गा मात्रै होइन, नेपालले पनि भारतको जग्गा धेरै ठाउँमा मिचेको रहेछ ।’
भारतलाई नेपालसँगको सीमा वार्तामा सहज हुने गरी वालेन्द्रले यसो भन्दै गर्दा सभामुखले राजेन्द्र राईलाई गरेको जस्तो सचेत गराएनन्† संसद बैठक रोकेनन् र पछि संसद्को रेकर्डबाट हटाउन पनि रुलिङ गरेनन् ।
आम रूपमा थाहा भएको विषय हो, अहिलेको प्रतिनिधिसभामा कैयौँ अस्वाभाविक व्यवहार देखा पर्ने गरेको छ । यस्ता अस्वाभाविक व्यवहार स्वयम् सत्तारूढ रास्वपाका सांसदबाट देखाइने गरेको छ, तर सभामुख अर्यालले यसप्रति संविधान संरक्षकको कर्तव्य निर्वाह गरेको देखिन्न ।
फलस्वरूप प्रतिनिधिसभामा नेपाली कङ्ग्रेसका सचेतक भीष्मराज आङ्देम्बेले भनेका थिए– ‘गत कालमा सत्तापक्ष र प्रतिपक्षको माझमा कैयौँ विवाद हुने गरेका छन् तर सभामुख र प्रतिपक्षको माझमा यस खालको विवाद कहिल्यै भएको थिएन ।’
वास्तविकता यही हो, अहिलेका सभामुख सत्तापक्षप्रति नरम देखिएका छन्, प्रधानमन्त्रीप्रति पनि त्यस्तै रवैया देखाएका छन् । उनी दलभन्दा माथि उठेर संविधानको संरक्षकको रूपमा प्रस्तुत हुने गरेका छैनन् । सभामुख अर्यालको यस्तो रवैया कहिलेसम्म यथावत् रहला ?
