काठमाडौँ । भारतले चिया आयातसम्बन्धी नयाँ नियम लागू गरेपछि करिब डेढ महिनादेखि नेपाली चियाको निर्यात ठप्पप्रायः बनेको छ। यस परिस्थितिमा व्यवसायीहरूले पाकिस्तान र बाङ्ग्लादेशलाई वैकल्पिक बजारका रूपमा अघि सारेका छन्।
नेपाल चिया उत्पादक सङ्घका अध्यक्ष आदित्य पराजुलीका अनुसार बाङ्ग्लादेशले नेपाली चियामा ३० प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाएको छ, तर आपसी व्यापार सहमति भएमा छुट दिन सक्ने संकेत दिएको छ। तर त्यसका लागि नेपालतर्फबाट पनि समान स्तरको सहुलियत दिनुपर्ने शर्त राखिएकाले प्रगति हुन नसकेको उनले बताए।
दक्षिण एसियाली बजारमध्ये पाकिस्तान विश्वकै प्रमुख चिया आयातकर्ता भए पनि नेपाली चियाको हिस्सा न्यून छ। बाङ्ग्लादेशमा वार्षिक करिब ९ करोड किलो चिया खपत हुने भए पनि त्यहाँ भारत, चीन र म्यान्मारबाट पनि आयात हुने गरेको छ।
व्यवसायीहरूले भारतको नयाँ ‘स्ट्यान्डर्ड अपरेटिङ प्रोसिड्युर’ का कारण निर्यात प्रक्रिया अत्यन्त जटिल र ढिलो भएको बताएका छन्। नयाँ नियमअनुसार प्रत्येक खेपको विस्तृत प्रयोगशाला परीक्षणपछि मात्र निर्यात अनुमति दिने व्यवस्था छ, जसले समय र लागत दुवै बढाएको छ।
पराजुलीका अनुसार कोलकातामा नमुना परीक्षण र रिपोर्टिङमै १५ देखि २० दिनसम्म लाग्ने भएकाले निर्यात व्यवसाय जोखिमपूर्ण बनेको छ। “यसले गर्दा भारतमा चिया पठाउन सकिने अवस्था छैन,” उनले भने।
नेपालमा वार्षिक करिब २ करोड ६५ लाख किलो चिया उत्पादन हुनेमध्ये ठूलो हिस्सा भारतमै निर्यात हुने गर्छ। तर हालको अवरोधलाई व्यवसायीहरूले “अघोषित नाकाबन्दी” का रूपमा व्याख्या गर्दै तत्काल कूटनीतिक समाधानको माग गरेका छन्।
सरकारले भने समस्या समाधानका लागि कूटनीतिक पहल भइरहेको जनाउँदै तेस्रो मुलुकमा बजार विस्तार गर्न समय र तयारी आवश्यक पर्ने बताएको छ।
