मैले बाल्यकालमै
आमाको काख सम्झनु परेन,
किनकि त्यो काख
समयले मेरो हातबाट खोसिदियो ।
म निसासिदै हुर्किँदै थिएँ—
आकाशतिर हेरेर नचिनिने बादलसँग कुरा गर्दै,
रातभर तारा गन्दै
आफ्‌नै आँसु छोप्दै।

तर,
म एक्लो छु भन्ने भान
देशले कहिल्यै हुन दिएन।
जुनबेला आमाले छोपिदिनुपर्ने दुःख
देशले आफ्‌नो चोट मानेर छोपिदियो ।
जुनबेला आमाले समातिदिनुपर्ने हात
देशले नछुटाई काधमा राखिदियो ।

मैले नपाएको
आमाको माया
देशले सडकको धुलोमा पखेरो झैँ छरिदियो—
जहाँबाट म बटुल्दै गएँ
लघुवाक्य, आशा, गीत
र देशको हृदयमा बाँच्ने उज्यालो ।

देशका पहाडहरूले
मलाई ढाड थपिदिए—
“नडरा,
तैंले हाम्रा ढुंगाहरू जस्तै मजबुत हुनुपर्छ” भन्दै।
देशका नदीहरूले
मेरो पीडा बगाइदिए—
“आफ्‌ना दुःख थुपारेर बग,
जीवनको किनार अझै अगाडि छ” भन्दै।

देशका जंगलहरूले
मलाई सिकाए
अडिग हुन सक्तैन भने बोटजस्तै बिऊ पर्छु,
तर उभिन सक्छु भने
छायाँ बन्न सक्छु ।
देशका हावाले
कानै नछोपिकन भन्थे—
आमाले भनेको जस्तै,
“नरम भएर बाँच,
कठोर भएर लड।”

मैले नपाएको
आमाको मायाले भिजेको हातको स्पर्ष
देशका मानिसहरूका मुस्कानमा भेटेँ ।
कहिल्यै नचिनेले पनि
“छोराजस्तो” भनी बोलाउँथे—
म यो आवाजलाई
आमाको सुमधुर पुकारजस्तै पवित्र ठान्थेँ।

हाँसो, परिश्रम,
र घामबाट पोलिएको अनुहारहरू—
यी सबैमा मैले
आमाको हराएको माया भेटेँ ।
कसैले मलाई बोलाए—
“अहिले धेरै थाक्यौ होला, पानी खाउ।”
कसैले भने—
“जीवनलाई बलियो बनाउ, यस्तो दुःख भइरहन्छ ।”
त्यो प्रत्येक वाक्यमा
आमाको आशीर्वाद सुन्ने गर्थेँ।

देश मेरो लागि
कागजको नक्सा मात्र रहेन,
देश
मेरा श्वासको आधार बन्यो—
मेरो अपूर्णताको पूर्णता बन्यो,
मेरो हृदयको मातृत्व बन्यो।

मैले नपाएको
आमाको स्नेह
देशले आफ्‌नो रगतले लेखेर दिएझैँ लाग्छ—
मुटुमा जलिरहेकै देशप्रेम
मैले वाल्यकाल मै गुमाएको आमाको मायाको
सबैभन्दा उज्यालो रूप मानेको छु ।

आज पनि हावाले
कानमा फुसफुसाउँछ—
“तँ एक्लो छैनस्,
देश छ तँसँग।”
त्यही आवाज सुनेर
म बिस्तारै हाँस्छु,
आकाश हेर्छु,
र गर्वले भन्छु—
“मैले नपाएको आमाको माया
देशबाट पाएको छु।”