काठमाडौं । सांसदहरुले विदेशी नागरिकलाई सहजै नागरिकता दिँदा कस्तो अवस्था आउने रहेछ भन्ने सरिता गिरी प्रकरणबाट सिक्नुपर्ने बताएका छन् । संविधान संशोधनका क्रममा सरिता गिरी जस्ता सांसदहरुको बहुमत पुगेको भए के हुन्थ्यो भन्ने उदाहरण दिँदै राष्ट्रियता भन्दा ठुलो महिला अधिकार नहुने धारणा राखेका छन् ।

संसदमा दुई वर्षदेखि विचाराधिन रहेको नागरिकता ऐनलाई संशोधन गर्न बनेको विधेयकमाथि राज्य व्यवस्था समितिमा भएको छलफलमा बोल्दै सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका सांसद पम्फा भूसालले समानताको कुरा राष्ट्रियता भन्दा ठूलो नहुने बताउनुभयो ।

विवादको विषय बनेको वैवाहिक अंगीकृत नागरिकता कति समयपछि दिने भन्ने विषयमा धारणा राख्दै उहाँले सांसद सरिता गिरीको उदाहरण दिँदै भन्नुभयो, ‘सहजै ढंगले विदेशीलाई नागरिकता दिने कुरा अरु,अरु देशको कुरा उठाएर गर्न सकिँदैन । गर्न हुन्न नै । हामीलाई पछिल्लो परिघटनाले महिला उदार हुनुपर्छ भनने कुराको खण्डन गरेको छ । बुहारीप्रति उदार हुनुपर्छ भन्दा नहुने कुरा रहेछ । त्यो संख्या बहुमत भएको भए संविधान संशोधन के हुन्थ्यो होला ? हामीलाई झस्काएको छ ।’

नेपाल मजदुर किसान पार्टीका सांसद प्रेम सुवालले खुला सीमाना यथावत रहँदासम्म नागरिकताको विषयमा निर्णय गर्न नहुने बताउनुभयो । निर्णय गर्दा आफ्नो खुट्टामा आफै बञ्चरो हानेजस्तो हुने उहाँले बताउनुभयो । आमा र बुवा दुबै बंशज नहुदाँसम्म बंशजको नागरिकता दिन नहुने पनि उहाँले बताउनुभयो ।

२ वर्षअघि आएको नेपाल नागरिकता ऐनलाई संशोधन गर्न बनेको विधेयकमाथि लामो समयपछि संसदीय समितिमा छलफल पुनः सुरु भएको हो । २०७५ साल साउन २२ गते प्रतितिधिसभामा दर्ता भएको विधेयकमा सोही वर्ष भदौ ५ गतेबाट समितिमा छलफलको क्रममा रहेको छ ।

राजनीतिक सहमति जुटाएर अगाडी बढ्ने भन्दै केही महिनाअघिबाट राज्य व्यवस्था समितिमा नागरिकता विधेयकमाथिको छलफल रोकिएको थियो । मंगलबारबाट छलफल पुनः सुरु भएको छ ।

समिति सभापति शशी श्रेष्ठले सहमति जुट्न नसकेका विषयहरु टुंगो लगाउने प्रयास स्वरुप मंगलबारबाट छलफल सुरु भएको बताउनुभयो । मंगलबार नै सभापतिले सहमति जुट्न बाँकी विषयहरु टुंगो लगाउने प्रयास गरेपनि सांसदहरुले अझै समय माग गरेका छन् ।

गृह मन्त्रालयले विधेयकमा समावेश गर्न यसअघि नै नेपाली नागरिकसँग विवाह गरेकी महिलाले नेपालमा लगातार स्थायी बसोबास भएको ७ वर्षपछि मात्रै अंगीकृत नागरिकता पाउने प्रस्ताव पेश गरेको छ । त्यसका लागि विवाह दर्ता गरी स्थायी रुपमा बसोबास गरेको सम्बन्धित वडा कार्यालयको सिफारिस, आफुले विदेशी राष्ट्रियता जनाउने कुनै प्रमाणपत्र÷नागरिकता नलिएको भए सोको प्रमाणपत्र र त्यस्तो प्रमाणपत्र/नागरिकता लिएको भए परित्या गर्ने कारवाही चलाएको प्रमाणसहित निवेदन दिनुपर्ने छ ।

अंगीकृत नागरिता नपाएसम्म आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार उपभोग गर्न पाउने गरी नेपाली नागरिकता सरहको स्थायी आवासिय अनुमति पत्र दिन सकिने प्रस्ताव पनि मन्त्रालयले गरेको छ ।