काठमाडौँ । राष्ट्रिय जनमोर्चाले रुकुम चौरजहारी सोतीस्थित दलित उत्पीडनको घटनामा कर्णाली उच्च अदालतको फैसलालाई स्वागत गरेको छ ।
जिल्ला अदालतको फैसलालाई सदर गर्ने गरी उच्च अदालतले फैसला सुनाएपछि २०८२ वैशाख १७ गते बुधबार प्रेसवक्तव्य जारी गर्दै राजमोले सो धारणा व्यक्त गरेको हो ।
राजमो उपाध्यक्ष तथा प्रवक्ता दुर्गा पौडेलद्वारा जारी वक्तव्यमा तत्कालीन सांसदको रूपमा आफू पनि संलग्न रहेको छानबिन समितिले पीडित नवराजसहितका छ जना निर्दोष रहेको रिपोर्ट दिइएको स्मरण गरिएको छ ।
सोती घटनाको फैसलाले मात्र दलित उत्पीडनको समस्या समाधान हुन नसक्ने बताउँदै वक्तव्यमा यस सम्बन्धमा बनेका कानुन कडाइपूर्वक लागु गर्नुपर्ने आवश्यकतामा राजमोले जोड दिएको छ ।
जातीय छुवाछुतका विरुद्ध व्यापक जनचेतना उठाएर सांस्कृतिक आन्दोलनको आवश्यकतामा जोड दिइएको सो वक्तव्यको पूर्ण पाठ यस्तो छ :
“रुकुम चौरजहारी सोती घटनामा नवराजसहित ६ जना दलितको निर्मम हत्या गरिएको थियो । त्यो मुद्दामा पश्चिम रुकुम जिल्ला अदालतले त्यो हत्याकाण्डमा संलग्न २३ जना व्यक्तिलाई जन्मकैदको सजाय सुनाएको थियो । अहिले कर्णाली उच्च अदालतले पनि जिल्ला अदालतको फैसलालाई कायम राख्दै त्यो ज्यानसम्बन्धी मुद्दामा जिल्ला अदालतले दिएको फैसलालाई सदर गरेको छ । उच्च अदालतको त्यस प्रकारको न्यायपूर्ण फैसलालाई राष्ट्रिय जनमोर्चाले स्वागत गर्दछ ।
सोतीको त्यो हत्या काण्डपछि त्यो घटनाको छानबिन गर्न संसद्ले एउटा छानबिन समिति बनाएको थियो, जसमा म पनि एक जना सदस्य थिएँ । हामीले घटनास्थलमा नै गएर सम्बन्धित सबै व्यक्तिसित भेटघाट गरेर त्यो मुद्दासित सम्बन्धित सबै पक्ष वा तथ्यको विस्तृत र गहन रूपले छानबिन गरेका थियौँ । त्यस प्रकारको छानबिनका आधारमा हाम्रो छानबिन समितिले प्रतिवेदन तयार पारी त्यहाँ सामूहिक रूपले हत्या भएको ठहर गर्दै त्यस प्रकारको हत्या काण्डमा संलग्न व्यक्तिलाई कडा सजाय दिनका लागि सिफारिस गरेको थियो । हामीलाई यसको लागि खुसी लागेको छ कि त्यो हत्याकाण्डमा संलग्न व्यक्तिलाई पहिले जिल्ला अदालतले र अहिले उच्च अदालतले पनि कडा सजाय दिएको छ ।
चौरजहारी सोतीमा दलितको जुन हत्याकाण्ड भयो, त्यो खालि त्यहाँको मात्र स्थानीय समस्या होइन, देशभरि नै दलितमाथि व्यापक रूपले भेदभाव तथा प्रताडनासमेत गरिन्छ र उनीहरूमाथि कैयौँ अन्यायपूर्ण कारबाही गरिन्छन् । त्यो एक प्रकारले सामाजिक संस्कार नै बनेको छ । सामान्य जनतामा पनि त्यस प्रकारको संस्कारले गहिरो घर जमाएको छ । त्यसको परिणामस्वरूप हाम्रो समाज धेरै नै विषाक्त, दूषित र विकृतसमेत बन्न गएको छ । वास्तवमा त्यो देशको एउटा गम्भीर सामाजिक समस्या नै हो । त्यसैले कुनै खास काण्डसित सम्बन्धित केही व्यक्तिलाई सजाय दिएर मात्र त्यो समस्याको समाधान हुने छैन । त्यसका लागि कडा कानुन बनाएर त्यसलाई प्रभावशाली प्रकारले लागु गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । प्रहरी, प्रशासन र अदालतले समेत दलित मैत्री र न्यायपूर्ण दृष्टिकोण अपनाउनुपर्ने आवश्यकता छ ।
हाम्रो जोड दलित समस्यालाई जगबाट नै समाधान गर्ने हुनुपर्दछ र त्यसरी नै समाजमा घर जमाएको दूषित मानसिकतालाई निर्मूल गर्न सकिनेछ र सक्नु पनि पर्दछ । त्यो कार्य पूरा गर्नका लागि समाजमा छुवाछुत प्रथाका विरुद्ध व्यापक जनचेतना उठाउनुपर्ने र उच्च रूपमा सांस्कृतिक आन्दोलन पनि सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । त्यसका लागि हामीले सम्पूर्ण न्यायपूर्ण जनताको ध्यान आकर्षित गर्न चाहन्छौँ ।”
