लक्ष्मी चौधरी, काठमाडौं ।
राष्ट्रिय जनमोर्चाका अध्यक्ष चित्रबहादुर केसीले राष्ट्रियताका सवालमा नेपालीहरुबीच अहिले अभूतपूर्व एकता देखिएको बताउनुभएको छ । नेपाली जनता, राजनीतिक दल र सरकारबीच एक मत देखिएको बेला सीमा समस्या हल गर्न सरकारलाई खुट्टा दह्रो पारेर समाधानको पहल गर्न अध्यक्ष केसीले सरकारलाई सुझाव दिनुभयो ।
शनिबार काठमाडौंमा आयोजित ‘भारतद्वारा जारी नयाँ नक्सा र नेपालको राष्ट्रियता’ बिषयक अन्तरकृया कार्यक्रममा अवधारणा पत्र प्रस्तुत गर्दै अध्यक्ष केसीले कुटनीतिक पहलबाट समस्या समाधान नभए अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्नुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।
केसीले सुगौली सन्धीले नेपालको पश्चिमी सिमाना महाकाली नदीलाई किटान गरेको उल्लेख गर्दै महाकालीको मूल लिम्पियाधुरा सीमा हो भन्ने स्पष्ट हुँदाहुँदै भारतले जवर्जस्ती कालापानीको पूर्वतिरको तुरतुरे खोलालाई महाकाली बताएर लिपुलेकसम्म कब्जा गरेको बताउनुभयो ।
कालापानीसहित देशैभर अतिक्रमित भूभाग फिर्ता गर्न इतिहासमै राष्ट्रिय सहमति बनेको केसीले बताउनुभयो ।
‘राणा शासनको अन्त गर्न, पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त गर्न, प्रतिगमनका विरुद्ध, गणतान्त्रिक संविधान जारी गर्न र भारतीय नाकाबन्दी विरुद्ध ऐतिहासिक राष्ट्रिय एकता भएको थियो । ति एकताले आफ्नो उद्देश्यलाई प्राप्त गरेका थिए ।’ केसीले अवधारणा पत्र प्रस्तुत गर्दै भन्नुभयो, ‘अहिले यो सवालमा सत्ता पक्ष र विपक्षका कैयन् घटकहरु शक्तिहरु जिम्मेवार र एकतावद्ध भएका छन् । जनस्तरबाट समेत साथ सहयोग मिलेको छ ।’
राष्ट्रिय एकता बनेको यो अभुतपूर्वै अवसरको सदुपयोग गरी सरकारले तत्काल सीमा समस्या समाधान गर्न राजनीतिक स्तरमै वार्ता र कुटनीतिक पहल गर्न केसीले सुझाव दिनुभयो । यदी कुटनीतिक पहलबाट भारतले अतिक्रमित भूमि नछोडे समस्यालाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्नुपर्ने केसीको भनाई थियो ।
कार्यक्रममा बोल्दै नेकपाका नेता एवं पूर्व उपप्रधानमन्त्री भीम रावलले कुटनीतिमा निरन्तरको पहल महत्वपुर्ण हुने भन्दै सरकारले समस्या समाधानका लाष्गि निरन्तर प्रयत्न गर्नुपर्ने बताउनुभयो ।
संसदको अन्तर्राष्ट्रिय समितिले सरकारलाई अतिक्रमित भूमि समेटेर नयाँ नक्सा बनाउन सुझाव दिएको र त्यो विषयमा के हुँदैछ भन्ने आफू जानकार नरहेको रावलको भनाई थियो । नेता रावलले सरकारकै कतिपय कर्मचारीहरु अनावश्यक अफवाह फैलाउने र राष्ट्रियता विरुद्ध काम गरिरहेको उल्लेख गर्दै उनीहरुमाथि अनुसन्धान गरेर कडा कारबाही गर्न माग गर्नुभयो ।
यस्तै, नेपाली कांग्रेसका नेता रमेश लेखकले देशको आन्तरिक राजनीतिमा प्रतिष्पर्धा भएपनि राष्ट्रियताको सवालमा एकमत हुनुपर्ने बताउनुभयो । ‘अग्रज नेता चित्रबहादुर केसीले राख्नुभएको अवधारणाप्रति म र मेरो पार्टी नेपाली कांग्रेस प्रतिशत सहमत छौं’ नेता लेखकले भन्नुभयो, ‘प्रधानमन्त्रीले बोलाउनुभएको सर्वदलीय बैठकमा सभापति शेरबहादुर देउवाले पनि स्पष्ट कुरा राख्नुभएको छ । अरु मामिलामा यो सरकार दुई तिहाईको भएपनि राष्ट्रियताको सवालमा सबैको हो । दह्रोसँग समस्या समाधान गर्न पहल गरोस् ।’
कार्यक्रममा सीमाविद् हिरण्यलाल श्रेष्ठले कालापानीमा भारतीय सेना नेपालको विरुद्ध नभएर चीनको विरुद्व बसेकाले र अहिले भारत र चीन दुबै देशको सम्बन्ध राम्रो भएकाले नेपालले चीनसँग पनि पहल गरेर भारतीय सेना हटाउनुपर्ने औल्याउनुभयो । उहाँले कालापानीबाट भारतीय सेना हटाएर मात्रै भारतसँग वार्ता गर्न पनि सरकारलाई सुझाव दिनुभयो ।
श्रेष्ठले भन्नुभयो , ‘संसारभर त्यही हो । फौज राखेर वार्ता हुँदैन । फौज हट्नु पहिलो र अघिल्लो सर्त हो ।’
राष्ट्रिय जनमोर्चा केन्द्रीय कार्यालयद्वार आयोजित सो अन्तरक्रिया कार्यक्रममा नेकपा (माले)का महासचिव सिपी मैनाली, वृहत नेपाल अभियानका फणिन्द्र नेपाल, नेकपा (संयुक्त) का अध्यक्ष चन्द्रदेव जोशी, नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी) का स्थायी समिति सदस्य रामसिंह श्रीष, सीमा बचाऔँ नागरिक अभियानका संयोजक स्वनाम साथी, जनसमाजवादी दलका अध्यक्ष सुभाषचन्द्र काफ्ले, नेकपाका नेता जगन्नाथ खतिवडा, सीमाविद् लोककृष्ण भट्टराई लगायतले आफ्नो धारणा राख्नुभएको थियो ।
कार्यक्रममा सीमाविद् रतन भण्डारीले एतिहासिक तथ्यहरु समेटिएको डकुमेन्ट्री प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । जसमा देखाइएको छ, लिम्पियाधुरा नै महाकाली नदीको मुहान हो र ऐतिहासिक तथ्य तथा पुराना नक्साले नेपाल भारत सीमा स्पष्ट छुट्याएको छ । डकुमेन्ट्रमा लिम्पियाधुरादेखि कालापनी, लिपुलेकसम्म कसरी भारतले कब्जा गरेको छ र नेपाल सरकारले आफ्नो देशको भूभागप्रति वेवास्ता गरेको छ भन्ने स्पष्ट देखाइएको छ ।
राजमो महासचिव जनकराज शर्माको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रमको सञ्चालन सचिव हिमलाल पुरी र स्वागत केन्द्रीय सदस्य घनश्याम न्यौपानेले गर्नुभएको थियो ।
