लन्डन, ११ असार (रासस/एपी) :

बेलायती राजतन्त्रमा पारदर्शिता अभिवृद्धि गर्ने प्रयासस्वरूप राजा चार्ल्स तृतीयले आफ्नो व्यक्तिगत कर विवरण सार्वजनिक गर्ने तयारी गर्नुभएको छ। यससँगै उहाँ व्यक्तिगत कर विवरण सार्वजनिक गर्ने पहिलो बेलायती राजा बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

बेलायती सञ्चारमाध्यमका अनुसार बकिङ्घम दरबारले सार्वभौम अनुदान (Sovereign Grant) सम्बन्धी वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने क्रममा राजाको व्यक्तिगत कर विवरण पनि सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको हो। सार्वभौम अनुदानमार्फत बेलायती करदाताले राजतन्त्रका आधिकारिक गतिविधिका लागि आर्थिक सहयोग गर्दै आएका छन्। गत वर्ष दरबारले आठ करोड ६३ लाख पाउन्ड खर्चको विस्तृत विवरणसहित १५९ पृष्ठको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो, जसमा दरबारको नवीकरणसम्बन्धी खर्चसमेत समावेश गरिएको थियो।

राजा चार्ल्सले वेल्सका राजकुमार रहँदा आफ्नो व्यक्तिगत आम्दानीमा तिरेको करबारे जानकारी सार्वजनिक गर्दै आउनुभएको थियो। तर सन् २०२२ मा रानी एलिजाबेथ द्वितीयको निधनपछि सिंहासनमा आरोहण गरेयता उहाँले पहिलो पटक राजाका रूपमा आफ्नो कर विवरण सार्वजनिक गर्न लाग्नुभएको हो। वेल्सका राजकुमार विलियमले पनि आफ्नो वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

राजपरिवारका सदस्य एन्ड्र्यु माउन्टब्याटन–विन्डसरसँग सम्बन्धित विवादपछि राजतन्त्रका आर्थिक तथा प्रशासनिक गतिविधिमा थप पारदर्शिता आवश्यक रहेको माग बेलायतमा बढ्दै गएको छ। राजाका कान्छा भाइ प्रिन्स एन्ड्र्युलाई सार्वजनिक पदको दुरुपयोगसँग सम्बन्धित आरोपका कारण विवादमा तानिएको थियो। त्यसपछि उहाँलाई शाही जिम्मेवारीबाट अलग गरिएको थियो।

दरबारनिकट स्रोतहरूका अनुसार राजा चार्ल्सले राजतन्त्रप्रति जनविश्वास अभिवृद्धि गर्ने तथा जवाफदेहिता सुदृढ बनाउने उद्देश्यले व्यक्तिगत कर विवरण सार्वजनिक गर्ने निर्णय गर्नुभएको हो। आधुनिक लोकतन्त्रमा राजतन्त्रको भूमिकामाथि उठिरहेका प्रश्नका बीच उहाँले लामो समयदेखि राजसंस्थालाई सानो, कम खर्चिलो र बढी उत्तरदायी बनाउने प्रयास गर्दै आउनुभएको छ।

राजा चार्ल्सको व्यक्तिगत सम्पत्ति करिब ६८ करोड पाउन्ड रहेको अनुमान गरिएको छ। बेलायतका धनी व्यक्तिहरूको सूचीमा उहाँ शीर्ष २५० भित्र पर्नुहुन्छ। कानुनी रूपमा राजालाई आयकर तिर्नुपर्ने बाध्यता नभए पनि उहाँले आफ्नो निजी आम्दानीमा स्वेच्छाले कर तिर्दै आउनुभएको छ। सन् १९९३ मा विन्डसर क्यासलमा लागेको आगलागीपछि सार्वजनिक दबाब बढेपछि रानी एलिजाबेथ द्वितीयले पनि स्वेच्छिक रूपमा कर तिर्न सुरु गर्नुभएको थियो।

राजाले सार्वजनिक गर्ने विवरण निजी आम्दानीसँग सम्बन्धित हुने जनाइएको छ। उहाँको आम्दानीको मुख्य स्रोत स्कटल्यान्डस्थित बालमोरल र इङ्ग्ल्यान्डस्थित स्यान्ड्रिङ्घम एस्टेट, बचत तथा लगानी हुन्। बालमोरलमा करिब ५० हजार एकड जमिन रहेको छ भने स्यान्ड्रिङ्घम एस्टेट करिब २० हजार एकड क्षेत्रमा फैलिएको छ। यी दुवै सम्पत्तिका केही भाग सर्वसाधारणका लागि खुला छन्। त्यहाँबाट पर्यटन तथा कृषि गतिविधिमार्फत पनि आम्दानी हुने गरेको छ।

यद्यपि सार्वभौम अनुदान तथा आधिकारिक जिम्मेवारी निर्वाहका लागि प्रयोग हुने आम्दानीमा राजाले कर तिर्नु पर्दैन। राजकुमार विलियमको मुख्य निजी आम्दानी डची अफ कर्नवालबाट प्राप्त हुन्छ। करिब एक लाख ३० हजार एकड क्षेत्रमा फैलिएको उक्त सम्पत्तिले गत वर्ष दुई करोड २९ लाख पाउन्ड नाफा गरेको जनाएको थियो।

राजा चार्ल्सको व्यक्तिगत कर विवरण सार्वजनिक गर्ने निर्णयलाई बेलायती राजतन्त्रलाई थप पारदर्शी, जवाफदेही र जनउत्तरदायी बनाउने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।