ढोरपाटन (बागलुङ), जेठ ३० — बागलुङका किसानले बाँदरको आतङ्कका कारण परम्परागत खाद्यबाली लगाउन छाड्दै वैकल्पिक खेतीतर्फ ध्यान दिन थालेका छन्। बसाइँसराइका कारण गाउँघर सुनसान बन्दै जाँदा बाँदरको आक्रमण बढेको किसानहरूको भनाइ छ।
खेतबारीमा लगाइएका मकै, गहुँ, कोदो, फापर तथा फलफूल बाली बाँदरले नष्ट गर्न थालेपछि किसानहरू वैकल्पिक खेतीतर्फ आकर्षित भएका हुन्। हाल उनीहरूले खाद्यबालीको सट्टा अकबरे खुर्सानी (अलैंची खुर्सानी) को खेती गर्न थालेका छन्।
काठेखोला गाउँपालिका–८ का किसान प्रेमप्रसाद कँडेलले मकै लगाउन थालेपछि बाँदरले बाली नष्ट गर्ने समस्या बढेको बताउँदै अहिले मकैको सट्टा अकबरे खुर्सानी खेती गर्न थालेको जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार अकबरे खुर्सानीलाई बाँदरले खासै नोक्सान गर्दैन।
कँडेलले भन्नुभयो, “हामी धेरै हैरान भयौँ, बाँदरले बारी मात्र होइन, घरको बार्दलीसम्म आएर अन्नबाली नष्ट गरिदिन्छ। त्यसैले बाध्य भएर खाद्यबालीको सट्टा अकबरे लगाउन थालेका छौँ। अब मकै–गहुँ लगाएर उत्पादन सुरक्षित गर्न गाह्रो भएको छ। बाँदर नियन्त्रण गर्न नसकिँदा विकल्प खोज्नै परेको हो।”
त्यसैगरी, बागलुङ नगरपालिका–११ रायडाँडामा पनि बाँदरको समस्याका कारण किसानहरू अकबरे खुर्सानी र अदुवा खेतीतर्फ आकर्षित भएका छन्। वडाध्यक्ष ज्ञानेन्द्र गौतमका अनुसार यस वर्ष मात्र उक्त क्षेत्रमा करिब ४० हजार अकबरे खुर्सानीका बिरुवा रोपिएका छन्।
उहाँले भन्नुभयो, “बाँदरको समस्याले किसानलाई ठूलो मार परेको छ। त्यसैले यस वर्ष परीक्षणका रूपमा अकबरे खुर्सानी खेती सुरु गरेका छौँ। राम्रो नतिजा आए आगामी वर्षदेखि वडाभर विस्तार गर्ने योजना छ।”
त्यस्तै, स्थानीय किसान तमबहादुर थापाले बाँदरले खाद्यबाली मात्र नभई तरकारीसमेत नष्ट गर्ने भएकाले बाध्य भएर अकबरे खुर्सानी खेती रोज्नुपरेको बताउनुभयो। उहाँले सरकारले बाँदर नियन्त्रणसम्बन्धी ठोस नीति नलिए किसानले उत्पादन बढाउन नसक्ने धारणा राख्नुभयो।
यस वर्ष रायडाँडामा पहिलो चरणमा ७५ जना किसान अकबरे खुर्सानी उत्पादनमा संलग्न भएका छन्। करिब ४० हजार रुपैयाँ बराबरको बीउबाट ४० हजार बिरुवा उत्पादन गरिएको जनाइएको छ। यो कार्यक्रम सफल भएमा बाँदरको समस्या रहेका अन्य गाउँहरूमा पनि अकबरे खेती विस्तार गर्ने योजना रहेको छ।
