दुबई, २७ जेठ (रासस/एपी) । अमेरिका र इरानबीचको तनाव पुनः चर्किँदै जाँदा मध्यपूर्वमा सैन्य गतिविधि तीव्र बनेको छ। अमेरिकी हेलिकप्टर दुर्घटनाका लागि तेहरानलाई जिम्मेवार ठहराउँदै अमेरिकाले बुधबार बिहान इरानका विभिन्न सैन्य संरचनामाथि हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। त्यसको जवाफस्वरूप इरानले बहराइन, कुवेत र जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य लक्ष्यहरूलाई निशाना बनाएर क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको दाबी गरेको छ।

इरानी आक्रमणका क्रममा जोर्डनस्थित मुवाफाक सल्टी एयर बेसतर्फ प्रक्षेपण गरिएका पाँचवटा क्षेप्यास्त्र जोर्डनको हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले खसालेको बताइएको छ। उक्त सैन्य अड्डामा अमेरिकी एफ–३५ लडाकु विमानसहित विभिन्न सैन्य उपकरण तैनाथ छन्। जोर्डनको सरकारी समाचार संस्था पेट्राका अनुसार घटनामा कुनै मानवीय क्षति भएको छैन भने खसेका क्षेप्यास्त्रका भग्नावशेषबारे अनुसन्धान जारी छ।

यसैबीच, इरानले बहराइन र कुवेततर्फ पनि आक्रमण गरेको दाबी गरिएको छ। सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै दुवै देशले आफ्नो हवाई सुरक्षा प्रणाली सक्रिय पारेका थिए। विश्लेषकहरूले यी घटनालाई युद्धविरामपछि पुनः बढ्दो सैन्य टकरावको सङ्केतका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

अमेरिकी सेनाको सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार अमेरिकी वायुसेना र नौसेनाका लडाकु विमानहरूले इरानका हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली, नियन्त्रण केन्द्र तथा निगरानी राडार संरचनालाई लक्षित गरी कारबाही सञ्चालन गरेका हुन्। इरानले बन्दर अब्बास र केशम टापु आसपासका क्षेत्रमा आक्रमण भएको स्वीकार गरे पनि क्षतिको विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।

अमेरिकाले उक्त कारबाहीलाई आफ्ना सैनिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक जलमार्गमाथि हालै भएका आक्रमणको “समानुपातिक प्रतिक्रिया” भनेको छ। तर इरानले यो दाबी अस्वीकार गर्दै विदेशी सैन्य उपस्थितिलाई नै क्षेत्रीय अस्थिरताको प्रमुख कारण बताएको छ।

इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघची ले आफ्नो देशमाथि हुने कुनै पनि आक्रमण वा धम्कीको कडा जवाफ दिइने चेतावनी दिनुभएको छ। सामाजिक सञ्जालमार्फत उहाँले क्षेत्र नजिक रहेका विदेशी सैन्य बलहरू निरन्तर जोखिममा रहेको उल्लेख गर्दै थप आक्रमण भए प्रतिकार गरिने स्पष्ट सङ्केत गर्नुभएको छ।

यसअघि अमेरिकी एएच–६४ अपाचे आक्रमण हेलिकप्टर हर्मुज जलघाँटी नजिक दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार हेलिकप्टर र इरानी ड्रोनबीच ठक्कर भएपछि दुर्घटना भएको हुनसक्ने आशङ्का गरिएको छ। यद्यपि घटना नियोजित थियो वा आकस्मिक, त्यसबारे अनुसन्धान जारी रहेको बताइएको छ।

दुर्घटनापछि अमेरिकी सेनाले पहिलोपटक समुद्री ड्रोन प्रयोग गरी उद्धार अभियान सञ्चालन गरेको जनाएको छ। स्थानीय समयअनुसार बिहान करिब साढे तीन बजे दुर्घटनाग्रस्त हेलिकप्टरका दुई चालक दलका सदस्यलाई ड्रोनको सहायताबाट सुरक्षित स्थानमा पुर्‍याइएपछि उद्धार गरिएको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले दुवै सैनिक सुरक्षित रहेको जानकारी दिनुभएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार हर्मुज जलघाँटी क्षेत्रमा अमेरिकी सैन्य गतिविधि बढेसँगै अपाचे हेलिकप्टरहरू इरानी तेल ढुवानीमाथि निगरानी तथा नाकाबन्दी कार्यान्वयनका लागि महत्त्वपूर्ण साधन बनेका छन्। संयुक्त अरब इमिरेट्स ले पनि इरानी ड्रोन रोक्न यस्ता हेलिकप्टर प्रयोग गर्दै आएको बताइएको छ।

युद्धविराम कायम राख्ने प्रयास भइरहेका बेला पछिल्ला घटनाक्रमले कूटनीतिक पहललाई थप जटिल बनाएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँग सम्भावित सम्झौताबारे आशावादी रहेको बताउनुभएको छ, यद्यपि त्यसका आधारहरू सार्वजनिक गर्नुभएको छैन।

पाकिस्तान को मध्यस्थतामा पछिल्ला केही सातादेखि वार्ता अगाडि बढाउने प्रयास भए पनि अमेरिका र इरान दुवैले आफ्ना अडान नरम बनाएका छैनन्। अमेरिकाले इरानसँग रहेको उच्च प्रशोधित युरेनियमको मौज्दात त्याग्नुपर्ने माग राख्दै आएको छ भने इरानले आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउन र रोक्का गरिएका सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने अडान दोहोर्‍याएको छ।

यसैबीच, लेबनान मा इजरायल र इरान समर्थित हिजबुल्लाहबीच जारी सङ्घर्षले क्षेत्रीय तनाव थप बढाएको छ। लेबनानी सेना प्रमुख जनरल रोडोल्फ हेकल मङ्गलबार पाकिस्तान पुग्नुभएको थियो। त्यहाँ उहाँले असीम मुनीर सँग भेटवार्ता गर्नुभएको बताइएको छ। क्षेत्रीय स्थायित्व र इरानसँगको सम्बन्ध सुधारका सम्भावित उपायबारे छलफल भएको अनुमान गरिएको छ।

फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्धले विश्व ऊर्जा बजार, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार तथा खाद्यान्न मूल्यमा व्यापक प्रभाव पारेको छ। अप्रिलमा भएको युद्धविरामपछि तनाव केही मत्थर भए पनि पछिल्ला सैन्य गतिविधिले मध्यपूर्व पुनः अस्थिरतातर्फ धकेलिन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।