काठमाडौँ, १० जेठ । काठमाडौँ महानगरपालिकाले नदी किनारका सुकुम्बासी बस्ती हटाएपछि यस वर्ष नदीजन्य विपद्का घटना कम हुने दाबी गरेको छ । तर, बस्ती हटाइएका परिवारहरू भने आफूहरू थप असुरक्षित र संकटग्रस्त बनेको गुनासो गरिरहेका छन्।
कामपा–११, १४, ३१ र ३२ आसपासका नदी किनारमा वर्षौंदेखि बसोबास गर्दै आएका सयौँ परिवार अहिले खुला आकाशमुनि वा अस्थायी आश्रयमा बस्न बाध्य छन्। महानगरले बाढी र डुबानको जोखिम न्यूनीकरणका लागि बस्ती हटाएको बताए पनि प्रभावितहरूले वैकल्पिक व्यवस्थाबिनै हटाइँदा आफ्नो दैनिक जीवन संकटमा परेको बताएका छन्।
बस्ती हटाइएका एक स्थानीयले भने, “नदीको जोखिमबाट बचाउने भन्दै हटाइयो, तर अहिले हामीसँग बस्ने ठाउँ नै छैन। बालबालिका, वृद्ध र महिलाको अवस्था झन् कठिन बनेको छ।”
धेरै परिवारले मजदुरी गरेर जीविकोपार्जन गर्दै आएका थिए। नदी किनार नजिकै बस्दा काममा पुग्न सहज हुने उनीहरूको भनाइ छ। अहिले टाढा सर्नुपर्दा रोजगारी, बालबालिकाको पढाइ र स्वास्थ्य सेवा समेत प्रभावित भएको उनीहरू बताउँछन्।
महानगरपालिकाले भने नदीजन्य विपद् न्यूनीकरण र सहरी सुरक्षाका लागि रणनीतिक योजना अघि बढाइएको जनाएको छ। नगर प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक विष्णुप्रसाद जोशीका अनुसार विगतमा बाढीजन्य घटना बढी हुने स्थानमा रहेका बस्ती हटाइएकाले यस वर्ष जोखिम कम हुने अपेक्षा गरिएको छ।
तर अधिकारकर्मी तथा सामाजिक अभियन्ताहरूले सुकुम्बासी समस्या केवल हटाउने कार्यबाट समाधान नहुने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार सुरक्षित आवास, पुनर्वास र रोजगारीको सुनिश्चिततासहित दीर्घकालीन योजना आवश्यक छ।
वर्षायाम नजिकिँदै जाँदा प्रभावित परिवारहरू त्रिपालमुनि जीवन बिताउन बाध्य छन्। उनीहरूको प्रश्न छ—“सहर सुरक्षित बनाउने नाममा गरिने योजनामा हामी नागरिकको जीवन र अधिकार कहाँ समेटिएको छ ?”
