ब्राजिल, २५ अक्टोबर । गरिब परिवारबाट उठेर मजदुर आन्दोलनको नेतृत्व हुँदै राष्ट्रपतिको कुर्सीसम्म पुगेका लुइज इनासियो लुला दा सिल्भाले चौथो पटक राष्ट्रपति निर्वाचित भएको दाबी गरिएको छ। जेलजीवन, राजनीतिक उतारचढाव र भ्रष्टाचारसम्बन्धी विवाद पार गर्दै पुनः सत्तामा पुग्ने उनको यात्रालाई ब्राजिलको राजनीतिमा असाधारण पुनरागमनका रूपमा हेरिएको छ। उनको विजयले ल्याटिन अमेरिकामा वामपन्थी राजनीतिका लागि नयाँ आशासमेत जगाएको छ।
सन् १९४५ मा ब्राजिलको गरिब परिवारमा जन्मिएका लुलाले किशोरावस्थामै मजदुरका रूपमा काम गर्न थालेका थिए। सन् १९७० को दशकमा श्रमिक आन्दोलनको नेतृत्व गर्दै राष्ट्रिय राजनीतिमा उदाएका उनले सन् १९८० मा वर्कर्स पार्टी (पीटी) स्थापना गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। सन् १९८९, १९९४ र १९९८ का राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा लगातार पराजित भए पनि उनले राजनीतिक संघर्ष छाडेनन्। अन्ततः सन् २००२ मा पहिलो पटक राष्ट्रपति निर्वाचित भएका उनी सन् २००६ मा पुनः विजयी भए।
लुलाको पहिलो दुई कार्यकाल गरिबी न्यूनीकरण, सामाजिक सुरक्षा विस्तार र श्रमिकको जीवनस्तर सुधार गर्ने नीतिका लागि चर्चित रहे। बोल्सा फामिलिया नगद सहायता कार्यक्रम, न्यूनतम ज्यालामा वृद्धि तथा शिक्षा र स्वास्थ्यमा पहुँच विस्तार गर्ने पहलले उनको लोकप्रियता बढाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। आर्थिक अवसरबाट वञ्चित नागरिकलाई राज्यको मूलधारमा ल्याउने उनको नीतिले लुलालाई गरिब तथा श्रमिक वर्गको आशाको प्रतीक बनायो।
तर, उनको राजनीतिक यात्रा सहज रहेन। भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दामा दोषी ठहर भएपछि सन् २०१८ मा जेल परेका लुलाले करिब ५८० दिन कारागारमा बिताए। सन् २०२१ मा ब्राजिलको सर्वोच्च अदालतले उनका मुद्दामा भएका दोषसिद्धि खारेज गर्दै सम्बन्धित अदालतको क्षेत्राधिकारमा प्रश्न उठाएपछि उनको राजनीतिक अधिकार पुनःस्थापित भयो। त्यसपछि सन् २०२२ मा राष्ट्रपति निर्वाचित हुँदै उनले शक्तिशाली राजनीतिक पुनरागमन गरे।
लुलाको पछिल्लो विजयलाई केवल चुनावी सफलताका रूपमा मात्र नभई सामाजिक न्याय, श्रमिक अधिकार र कल्याणकारी राज्यको अवधारणाप्रतिको जनसमर्थनका रूपमा पनि व्याख्या गर्न सकिन्छ। ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी राजनीतिक शक्तिको प्रभाव बढिरहेका बेला उनको सफलताले वामपन्थी राजनीतिले पनि जनतासँगको सम्बन्ध बलियो बनाएर पुनः विश्वास जित्न सक्छ भन्ने सन्देश दिएको छ।
यद्यपि, ब्राजिलमा विद्यमान राजनीतिक ध्रुवीकरण, सुशासनको चुनौती र भ्रष्टाचारसम्बन्धी विवादको विरासतले लुलाको आगामी राजनीतिक यात्रालाई सहज बनाउने छैन। सामाजिक उपलब्धिलाई निरन्तरता दिनु, फराकिलो राजनीतिक सहकार्य कायम राख्नु र सरकारप्रति जनविश्वास बलियो बनाउनु उनका प्रमुख चुनौती हुनेछन्।
लुलाको पुनरागमनले एउटा महत्त्वपूर्ण सन्देश दिएको छ—राजनीतिक सफलता केवल लोकप्रिय नाराले होइन, जनताको जीवनमा प्रत्यक्ष परिवर्तन ल्याउने नीतिले पनि निर्धारण गर्छ। तर, त्यसलाई दीर्घकालीन राजनीतिक विरासतमा बदल्न सुशासन, पारदर्शिता र जवाफदेहिता उत्तिकै आवश्यक हुनेछ।
