काठमाडौँ, असार ६ । आज विश्वभर विश्व शरणार्थी दिवस मनाइँदै छ । युद्ध, हिंसा, राजनीतिक अस्थिरता, प्राकृतिक विपत्ति तथा विभिन्न कारणले आफ्‌नो घर, गाउँ र मातृभूमि छाड्न बाध्य भएका करोडौँ मानिसहरूको पीडा सम्झने दिनका रूपमा यो दिवस मनाइन्छ ।

घर गुमाउनु पीडादायी हुन्छ, तर देश नै गुमाउनु झन् ठूलो पीडा हो । आफ्‌नै जन्मभूमिबाट विस्थापित भएर परदेशमा शरण खोज्न बाध्य भएका मानिसहरूको वेदना शब्दमा बयान गर्न कठिन हुन्छ । आज विश्वका विभिन्न कुनामा लाखौँ शरणार्थीहरू आफ्‌नो पहिचान, सुरक्षा र सम्मानजनक जीवनको खोजीमा संघर्ष गरिरहेका छन् ।

विशेष गरी प्यालेस्टाइनी जनताको वर्तमान अवस्था हेर्दा मातृभूमिको महत्व अझ गहिरोसँग महसुस गर्न सकिन्छ । वर्षौंदेखिको द्वन्द्व, विस्थापन र असुरक्षाबीच बाँच्न बाध्य उनीहरूको जीवनले देश, नागरिकता र पहिचानको वास्तविक अर्थ बुझाउँछ । आफ्‌नै भूमि भएर पनि सुरक्षित रूपमा बस्न नपाउने अवस्था मानव सभ्यताकै लागि गम्भीर चुनौती बनेको छ ।

नेपालमै पनि विभिन्न कारणले आफ्‌नो थातथलो छाड्न बाध्य भएका हजारौँ परिवार छन् । बाढी, पहिरो, डुबान, विकास आयोजना तथा अन्य कारणले विस्थापित भएका नागरिकहरू वर्षौँदेखि अस्थायी बासस्थानमा जीवन गुजारिरहेका छन् । कतिपय सुकुम्बासी परिवारहरू पुस्तौँदेखि स्थायी बसोबास र जग्गाधनी प्रमाणपत्रको प्रतीक्षामा छन् । उनीहरूका सपना पनि अरू नागरिकका जस्तै छन्‌—सुरक्षित घर, सम्मानजनक जीवन र भविष्यप्रतिको भरोसा ।

विस्थापन केवल भौतिक समस्या होइन, यो भावनात्मक र सामाजिक पीडासमेत हो । जन्मिएको गाउँ, खेलेको आँगन, सम्झनाले भरिएको घर र आफ्‌नोपनाको वातावरणबाट टाढिनु मानिसका लागि गहिरो घाउजस्तै हो । शरणार्थी र विस्थापितहरूको यही पीडाले मानवता, करुणा र सहअस्तित्वको महत्व झन् बढाउँछ ।

विश्व शरणार्थी दिवसले हामीलाई एउटा सन्देश दिन्छ—कुनै पनि मानिस आफ्‌नो घर, गाउँ वा देश छाड्न बाध्य नहोस् । प्रत्येक व्यक्तिले सुरक्षित, सम्मानित र स्वतन्त्र जीवन बाँच्न पाओस् । युद्ध होइन शान्ति, घृणा होइन मानवता, विभाजन होइन सहअस्तित्वको मार्ग रोज्न विश्व समुदाय सक्षम बनोस् ।

आजको दिनमा शरणार्थी, विस्थापित, सुकुम्बासी तथा पीडित समुदायप्रति ऐक्यबद्धता व्यक्त गर्दै यही कामना गरौँ—कसैलाई पनि देशविहीन हुनु नपरोस्, कसैले पनि आफ्‌नो मातृभूमि गुमाउनु नपरोस् ।