तेहरान, ३ असार (रासस/एएफपी) — अमेरिका र इरानबीच आगामी निर्णायक वार्ता सुरु हुन दुई दिन बाँकी रहँदा इरानले कच्चा तेल निर्यात पुनः सुरु गरेको संकेत देखिएको छ। अमेरिकी नाकाबन्दी क्षेत्रबाट कम्तीमा दुई इरानी सुपरट्याङ्कर बाहिरिएको विवरण सार्वजनिक भएसँगै दुई महिनापछि पहिलो पटक ठूलो मात्रामा तेल निर्यात सुरु भएको अनुमान गरिएको छ।

तेल ढुवानी अनुगमन गर्ने ‘ट्याङ्करट्र्याकर’ का अनुसार ‘डिओना’ र ‘हिरो–२’ नामका ट्याङ्करहरू अमेरिकी नौसैनिक निगरानी क्षेत्रबाट बाहिरिएका छन्, जसमा करिब ३८ लाख ब्यारेल कच्चा तेल रहेको बताइएको छ। पछि थप अर्को ट्याङ्कर पनि सो क्षेत्रबाट बाहिरिएको जानकारी आएको छ।

हर्मुज जलघाँटी पुनः सञ्चालनमा आएको संकेतसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घटेको छ। ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिव्यारेल ७८.७४ अमेरिकी डलरमा झरेको छ भने अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट ७५.८५ डलरमा कारोबार भएको छ।

यसैबीच, स्विट्जरल्यान्डको बर्गेनस्टक रिसोर्टमा शुक्रबारदेखि अमेरिका र इरानबीच अन्तिम चरणको वार्ता सुरु हुने तयारी भइरहेको छ। वार्तामा इरानको आणविक कार्यक्रम, प्रतिबन्ध हटाउने प्रक्रिया तथा द्विपक्षीय सम्बन्ध सुधार मुख्य एजेन्डा रहनेछन्।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार प्रारम्भिक सहमतिपछि ६० दिनसम्म चल्ने वार्ताले आणविक कार्यक्रमको भविष्य र प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने विषयमा अन्तिम निर्णय गर्नेछ। प्रस्तावित योजनाअनुसार बैंकिङ, यातायात र बिमा क्षेत्रमा समेत प्रतिबन्ध हट्न सक्ने उल्लेख गरिएको छ।

यद्यपि, सम्झौताप्रति अमेरिकाभित्रै मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ। केही रिपब्लिकन सांसदहरूले सम्झौताको पूर्ण विवरण सार्वजनिक गर्न माग गरेका छन् भने सिनेट बहुमत नेता जोन थुनले यसको स्पष्टता आवश्यक रहेको बताएका छन्।

क्षेत्रीय तनाव भने अझै कायम छ। इजरायली सेनाले दक्षिण लेबनानमा सैन्य कारबाही जारी रहेको दाबी गरेको छ। सो क्रममा रकेट प्रहार रोकिएको र हवाई आक्रमण गरिएको भनिएको छ।

लेबनानका सरकारी स्रोतका अनुसार मेफादुन र सुकिन क्षेत्रमा भएका आक्रमणमा कम्तीमा चार जनाको मृत्यु भएको छ। त्यसपछि इरानको सैन्य नेतृत्वले इजरायललाई ‘कठोर प्रतिक्रिया’ दिने चेतावनी दिएको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, उपराष्ट्रपति जेडी भान्स तथा इरानी र अमेरिकी वार्ताकारहरूबीच प्रारम्भिक ढाँचा सम्झौतामा सहमति भइसकेको संकेत दिएका छन्। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले पनि नयाँ चरणको वार्ता सुरु हुने पुष्टि गरेका छन्।

यसबीच पाकिस्तान र कतारको मध्यस्थतामा भएको अप्रत्यक्ष संवादले प्रारम्भिक सहमति बनाउन सहयोग गरेको बताइएको छ। तर युरेनियम संवर्धन र प्रतिबन्ध हटाउने विषय अझै प्रमुख विवादका रूपमा रहेका छन्।

इजरायल र अमेरिका दुवैले इरानलाई उच्च संवर्धित युरेनियम भण्डार त्याग्न दबाब दिइरहेका छन् भने इरानले आफ्नो संवर्धन अधिकार कायम राख्ने अडान दोहोर्याएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार इजरायल–हिजबुल्लाह तनाव र लेबनानमा जारी झडपहरूले कूटनीतिक प्रयासलाई अझै चुनौतीपूर्ण बनाइरहेका छन्। क्षेत्रीय अस्थिरता कायम रहँदा आगामी वार्ताको सफलताबारे अनिश्चितता कायमै रहेको उनीहरूको मूल्याङ्कन छ।